Kategorie
Akceptowanie czyjegoś NIE - umiejętności społeczne

Akceptowanie czyjegoś NIE – umiejętności społeczne

Dzieci często mają do czynienia z sytuacjami, w których dorośli lub rówieśnicy mówią im nie.

Aby zaakceptować lub poradzić sobie z czyimś nie, dzieci muszą umieć radzić sobie z rozczarowaniem i przekierować swoje negatywne reakcje emocjonalne i behawioralne na odmowę. W miarę dorastania dzieci zaczynają rozumieć zasady wyrażania swoich emocji i zachowań oraz zaczynają regulować swoje emocje pozytywne i negatywne odpowiednio do norm społecznych i kulturowych.

Ćwiczenie

  1. Pomyśl o przyczynach, dla których powiedziano ci nie.
  2. Zadecyduj, co chcesz zrobić: a. Zrób coś innego. b. Powiedz w grzeczny sposób osobie, która powiedziała ci nie, jak się czujesz tego powodu. c. Jeśli nie możesz jej tego powiedzieć, napisz to, co chciałbyś powiedzieć.
  3. Zrób to! Wybierz najlepszą dla ciebie opcję.

Konteksty społeczne do ćwiczenia/odgrywania ról w tej sekwencji umiejętności.

  • Przyjaciółka mówi, że nie możesz przyjść do niej na „nocowankę”.
  • Twoja mama mówi, że nie wolno ci chodzić do parku po lekcjach.
  • Nauczycielka mówi, że nie wolno ci dzisiaj wyjść na przerwę.

źródło: L. A. Reddy, Rozwijanie umiejętności społecznych…, PWN, Warszawa 2015

Kategorie
Zabawa w Zmieniające się pory roku - stres i lęk

Zabawa w Zmieniające się pory roku – stres i lęk

Zmieniające się pory roku to gra redukująca stres i lęk, w której dzieci odgrywają, jak ich zdaniem o każdej porze roku czuje się roślinka lub kwiat.

Aranżacja miejsca

Dzieci siedzą w kole, w odległości 0,5-1 metra od siebie. Potrzebna jest średniej wielkości przestrzeń pozwalająca dzieciom na swobodne poruszanie się w miejscu.

Opis zabawy

Zabawa w zmieniające się pory roku polega na odgrywaniu przez dzieci roli rośliny lub kwiatka w różnych porach roku. Na przykład wiosną rośliny i kwiaty powoli rosną i rozchylają płatki. Dziecko może to pokazać powoli podnosząc się z ziemi, jak gdyby wyciągając łodyżkę, a następnie otwierając ramiona, najpierw jedno, potem drugie, jak płatki kwiatu.

Realizacja zabawy krok po kroku

Powiedz dzieciom, żeby usiadły na krzesłach lub na podłodze, w odległości 0,5-1 metra od siebie.

Powiedz dzieciom, że zagrają w grę pod tytułem Zmieniające się pory roku, w której będą odgrywały to, jak czuje się roślinka lub kwiat w różnych porach roku. Prowadzący pokazuje dzieciom przykład, jak roślina lub kwiat mogą czuć się o każdej porze roku:

  • Jesień: Roślina zaczyna się trząść, a płatki i liście spadają z drzew. Prowadzący może powoli schylić się do ziemi i udawać, ze spadają liście.
  • Zima: Roślina jest mała i słaba. Prowadzący może przycupnąć blisko ziemi.
  • Wiosna: Słońce świeci, a rośliny i kwiaty zaczynają rosnąć. Prowadzący może powoli otworzyć swoje ramiona i chwytać światło słońca.
  • Lato: Słońce świeci bardzo jasno, a rośliny i kwiaty w pełni rozkwitają. prowadzący może odgrywać rozkwitający kwiat, którego płatki (czyli ramiona) otwierają się.

  1. Wybierz dziecko, które wyjdzie na środek koła i poproś je, aby odegrało, jak w poszczególnych porach roku czuje się roślina lub kwiat. Wytłumacz, że rośliny i drzewa poruszają się i rosną powoli i delikatnie. Zachęć dzieci, aby naprężyły mięśnie, kiedy powoli się poruszają i wyciągają swoje ramiona i nogi.
  2. Powtarzaj krok 2, aby każde dziecko wzięło udział w zabawie. Prowadzący może dać dziecku stojącemu na środku koła prawo do wyznaczania następnego dziecka, które ma zająć jego miejsce.
  3. Zakończenie zabawy: Powiedz dzieciom, że to już koniec zabawy. Poproś, żeby usiadły na krzesłach lub na podłodze, twarzą w kierunku frontowej części sali, oraz powiedz im, że nadszedł czas na omówienie zabawy.

Pytania dotyczące procesu grupowego

  1. Zapytaj dzieci, co musiały zrobić, żeby uczestniczyć w grze.
  2. Zapytaj dzieci, jak się czuły, kiedy udawały, że są rośliną lub kwiatem. Podkreśl, że rośliny i kwiaty rosną powoli delikatnie.
  3. Zapytaj dzieci, jak się czuły po zakończeniu zabawy.
  4. Zapytaj dzieci, jak się czuły, kiedy oglądały dziecko stojące na środku koła, odgrywającego kolejne pory roku (Reddy, 2015).

źródło: Linda A. Reddy, Rozwijanie umiejętności społecznych dziecka, PWN, Warszawa 2015

fot. sylwiaiwan.com

Kategorie
Rozpoznawanie emocji - ASD

Rozpoznawanie emocji – ASD

Uczniowie z autyzmem mogą potrzebować pomocy w rozpoznaniu swoich emocji…

Uczniowie z ASD miewają trudności ze zrozumieniem, dlaczego czują się tak, a nie inaczej, bądź też z rozpoznawaniem emocji u innych osób. Jeśli pomożemy im zrozumieć, jak się czują i dlaczego tak odczuwają, będą w stanie lepiej kontrolować własne zachowanie oraz reakcje na stres.

Uczniowie mogą odczuwać fizyczne objawy, takie jak ucisk w żołądku oraz uderzenia gorąca na policzkach, ale nie powiązać ich z nerwowością. Mogą mieć przyspieszoną akcję serca, mdłości oraz krótki oddech, a nie zdawać sobie sprawy z tego, że są to objawy lęku. Jeśli podejrzewacie, że tak właśnie jest, uczniowie będą potrzebowali pomocy, by nauczyć się rozpoznawać różne emocje.

Jeśli to możliwe, warto przez krótki czas skupić się na tej kwestii w trakcie zajęć z umiejętności społecznych lub w czasie indywidualnej sesji. Wiąże się to z tymczasową rezygnacją z nauczania danego przedmiotu, ale jeśli uczniowie zrozumieją, o co chodzi, będą w stanie rozpoznać, kiedy czują opisane wyżej objawy, i zastosować odpowiednie strategie działania, by sobie pomóc. W ten sposób zapobiegniemy wybuchom emocji w sali lekcyjnej. Sesje lub zajęcia mogłyby koncentrować się wokół poniższych zagadnień i pytań.

  • Co oznaczają różne emocje?
  • Kiedy odczuwamy różne emocje i jak to się przejawia?
  • Pomyślcie o chwilach, gdy uczeń był smutny, zły lub gdy opanował go lęk. Jakie towarzyszyły temu uczucia? Zachęćcie uczniów, by przedstawili swoje przemyślenia za pomocą rysunku, opisu lub wypowiedzi ustnej.
  • W jaki sposób uczniowie mogą rozpoznać te uczucia, jeśli pojawią się one po raz kolejny?
  • Zapewnijcie podopiecznych, że każdy człowiek odczuwa różne emocje i musi znaleźć sposób na radzenie sobie z nimi. Omówcie i zapiszcie sposoby, które pomogą zachować spokój, oraz pokażcie metody postępowania w chwili, gdy pojawią się fizyczne objawy związane ze złością lub lękiem.

Rozszerzenie

Uczniowie mogą stworzyć książeczkę lub kartę „Pomaganie sobie”, opisując dana emocję i swoje odczucia w chwili, gdy jej doświadczają. Powinni również wymyślić strategię, którą zastosują, kiedy daną emocję będą przeżywać (Bullock, 2018).

źródło: C. Bullock, 100 pomysłów dla nauczycieli…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018

Kategorie
Inteligencja emocjonalna - historyjka społeczna

Inteligencja emocjonalna – historyjka społeczna

Termin „inteligencja” jest powszechnie znany i używany. Zwykle opisuje osobę bystrą choć często odnosi się do wiedzy książkowej lub wykształcenia.

Istnieje wiele rodzajów inteligencji, na przykład: zdroworozsądkowa, muzyczna, artystyczna, sportowa, matematyczna lub lingwistyczna. Wszystkie one charakteryzują osobę obdarzoną zdolnościami w konkretnym aspekcie życia.

Inteligencja emocjonalna polega natomiast na umiejętności rozpoznawania uczuć oraz posługiwania się nimi. Innymi słowy, oznacza, że potrafimy świetnie sobie radzić w sferze emocji.

Z pewnością łatwiej jest odnieść sukces w dziedzinie, do której ma się wrodzony talent, na przykład muzyk powinien charakteryzować się dobrym słuchem muzycznym. Z kolei inteligencja emocjonalna potrzebna jest przede wszystkim tym, którzy zawodowo zajmują się ludzkimi uczuciami, pracując jako psycholodzy, pracownicy socjalni, doradcy zawodowi, psychiatrzy czy aktorzy.

Dlaczego?

Bo emocje są ściśle związane z ludzką naturą. W życiu codziennym nie da się ich uniknąć. Wszyscy cechujemy się pewnymi charakterystycznymi zachowaniami, o czymś myślimy i wyrażamy jakieś uczucia. Zwykle elementy te są ściśle ze sobą powiązane. Gdy coś nam się przytrafia, podejmujemy odpowiednie działania, zastanawiamy się nad tym i reagujemy na to odpowiednimi emocjami. To wspaniała zdolność, która otwiera niemal nieograniczone możliwości i sprawia, że jesteśmy ludźmi.

Znaczącym aspektem naszej zdolności przetwarzania jest możliwość wykorzystywania emocji do nawiązywania więzi i wchodzenia w różnego rodzaju interakcje. Ich znaczenie w ogromnym stopniu zależy jednak od tego, czy potrafimy o nie odpowiednio zadbać, zwłaszcza gdy chodzi o tych, którzy są dla nas wyjątkowo ważni. Takie więzi trzeba pielęgnować.

Nawiązując z kimś relację, przejmujemy od niego umiejętności interpersonalne (międzyludzkie, zewnętrzne) i intrapersonalne (dotyczące nas samych, wewnętrzne). Dzięki nim radzimy sobie w różnych sytuacjach społecznych i emocjonalnych. Jeśli umiemy porozumieć się z innymi oraz zaadoptować się do zmiennych warunków, nasze życie staje się łatwiejsze. To kluczowa umiejętność, dzięki której udaje się nawiązać długotrwałe związki z ludźmi, a także osiągnąć sukcesy w pracy.

Umiejętności interpersonalne to między innymi:

  • zdolności komunikacyjne – mówienie i słuchanie oraz interpretowanie sygnałów niewerbalnych, takich jak kontakt wzrokowy czy mowa ciała;
  • zdolność obserwacji i dostrzegania innych;
  • gotowość do zmiany swojego zachowania;
  • świadomość własnych uczuć;
  • zdolność kontrolowania emocji i ich natężenia – dotyczy to zwłaszcza stanów skrajnych, takich jak wściekłość, frustracja, gniew, podniecenie, czy stres;
  • wyrażanie emocji w sposób adekwatny do sytuacji i we właściwym momencie;
  • empatia, czyli zdolność do odczytywania i rozumienia innych ludzi.

Inteligencja emocjonalna pomaga odnaleźć się w nowych sytuacjach społecznych i emocjonalnych w szkole, niezależnie od poziomu rozwoju intelektualnego, temperamentu czy genów. Dzięki niej dzieci i dorośli radzą sobie w różnych sytuacjach, dlaczego? Bo inteligencja emocjonalna obejmuje:

  • świadomość własnych emocji;
  • panowanie nad uczuciami w taki sposób, żeby nie przyćmiewały obranych celów;
  • kontrolowanie wyrażania uczuć oraz uzewnętrznianie ich w odpowiednich sytuacjach;
  • umiejętność rozpoznawania uczuć innych ludzi;
  • zdolność porozumiewania się z innymi i wykorzystywanie świadomości emocjonalnej podczas tych kontaktów;
  • uwzględnianie własnych emocji, a jednocześnie szanowanie uczuć innych osób.

Te zdolności zaczynają się kształtować jeszcze zanim dzieci pójdą do szkoły, lecz ich pełny rozwój wymaga czasu. Niektóre części mózgu rozwijają się stosunkowo długo, dlatego być może część tych umiejętności dzieci opanują dopiero w okolicy swoich dwudziestych urodzin (Jenkins, 2015).

źródło: L. Jenkins, Gotowi do szkoły?…, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2015

Kategorie
Rozwijanie kompetencji społecznych – konspekt zajęć rewalidacyjnych

Rozwijanie kompetencji społecznych – konspekt zajęć rewalidacyjnych

Konspekt zajęć rewalidacyjnych

Temat: Rozwijanie kompetencji społecznych  – Uczymy się rozpoznawać i wyrażać uczucia.

Cel: Kształtowanie umiejętności rozpoznawania i wyrażania uczuć

Forma pracy: indywidualna

Przebieg zajęć
  1. Powitanie ucznia i zadanie pytania: Jak się dzisiaj czujesz?
  2. Narysuj, w jakim jesteś nastroju.
    Uczeń otrzymuje kartkę z konturem  twarzy. Jego zadaniem jest narysować na niej swój nastrój.
  3. Rozmowa o uczuciach.
    Nauczyciel pokazuje uczniowi ilustracje twarzy przedstawiające różne uczucia, np. smutnych, wesołych, zdziwionych,  przestraszonych, wycięte z czasopism. Zadaje uczniowi pytania:
    – Jak się czują osoby na zdjęciach? Jaki mają nastrój?
  4. Tworzenie kolażu.
    Uczeń otrzymuje dużą kartkę papieru podzieloną na pół. W jednej części nakleja ilustrację wesołej twarzy, a w drugiej części kartki – smutnej.
    Nauczyciel pyta: Jak myślisz, co mogło się tym osobom przydarzyć? Dlaczego one się tak czują?
    Następnie uczeń szuka w czasopismach zdjęć, obrazków ilustrujących hipotetyczne przyczyny danego nastroju (smutnego i wesołego). Nakleja je wokół twarzy.
  5. Pokaż uczucie.
    Uczeń losuje kartoniki z nazwami uczuć i próbuje za pomocą mimiki przedstawić te uczucia (np. złość, radość, strach, zdziwienie, duma, nuda, smutek).
  6. Historyjka pantomimiczna.
    Nauczyciel uświadamia uczniowi, że człowiekowi mogą towarzyszyć różne uczucia w poszczególnych sytuacjach. Czyta historyjkę, a uczeń pantomimicznie odgrywa wymienione tam uczucia.

Pewnego popołudnia Ewa z Tomkiem siedzieli na tarasie i bardzo się nudzili. Nagle Ewie przypomniało się, że muszą wykonać pracę do szkoły. Dzieci wstały i poszły do parku. Rozglądały się uważnie, szukając roślin do zielnika, który mieli przygotować na lekcję środowiska.

Gdy Ewa z ciekawością pochyliła się, by zerwać piękny kwiat, nagle poczuła bolesne ukłucie i wystraszyła się. Palec bolał ją, więc zawołała do brata: Martwię się, że coś mi się stanie – powiedziała zasmucona. Mogłaś go nie zrywać! Zdenerwował się Tomek. Może to był kwiat chroniony i do tego trujący?! Co teraz zrobimy? – złościł się na siostrę. Nagle palec zaczął maleć, a z nim także cała Ewa. Dzieci były zdziwione takim zjawiskiem, a zwłaszcza zaskoczony był Tomek. Miał się opiekować siostrą, a teraz nie wiedział, co robić, czuł się bezradny. Ukucnął przy dróżce i z wysiłkiem wypatrywał siostry. Okazało się, że jest ona tak mała, jak myszka. Jak to możliwe? Dzieci patrzyły na siebie z niedowierzaniem.

Pójdziemy do domu – powiedział Tomek, biorąc siostrę ostrożnie w dłonie i w pośpiechu wyszedł z parku. W domu dzieci miały dużo radości i zabawy. Ewa, jako mały pasażer, jeździła we wszystkich pojazdach brata. Gdy samochody jechały szybko, Ewa pokrzykiwała ze strachu, gdy kręciła się na małej karuzeli, była zachwycona i śmiała głośno. Tomek cieszył się najbardziej, gdy jego siostra pędziła małym resorakiem. Chłopiec z przerażeniem dostrzegł, że auto podjechało do legowiska kota, który z zadowoleniem otworzył pyszczek, aby pożreć pasażera. W tym czasie od drzwi dobiegł głos dzwonka. To rodzice. Tomek podskoczył jak oparzony. Podbiegł do swojego małego samochodziku i przyglądał się z lękiem, czy jego siostra nadal w nim jest… Uff! – odetchnął z ulgą. Na szczęście okazało się, że to był tylko zły sen. Tajemniczo uśmiechnął się do mamy, która stała w drzwiach zdziwiona, że jej syn tak szybko wstał z łóżka.

Źródło: Propozycje dla wychowawców klas: Trzy Koła. Zeszyt 3. Pod red. Barbary Wolniewicz-Grzelak i Alicji Nowakowskiej.

G. Pożegnanie.
Uczeń wybiera sobie buźkę ze znaczkiem symbolizującym jego aktualny nastrój po zajęciach.

Autor: Agata Marszałek

Ściągnij konspekt zajęć rewalidacyjnych

źródło: pedagogika-specjalna.pl

Kategorie
Schemat rozpoznawania uczuć i emocji

Schemat rozpoznawania uczuć i emocji

Rozpoznawanie uczuć rówieśników i reagowanie na nie to umiejętności niezbędne do rozwoju i utrzymania przyjaźni. Rozpoznawanie, kiedy na przykład kolega jest zdenerwowany i wiedza, w jaki sposób i kiedy zareagować na jego uczucia, to umiejętności bardzo istotne dla rozwoju.

Schemat rozpoznawania uczuć i emocji

  1. Spójrz na wyraz twarzy lub ruchy ciała drugiej osoby.
  2. Zdecyduj, czy osoba ta krzywi się, płacze, wygląda na wesołą, czy też się śmieje. Czy jej lub jego ramiona są zamknięte (skrzyżowane ręce), czy też rozluźnione i poruszają się swobodnie?
  3. Powiedz sobie: „On musi czuć radość, skoro się śmieje i wygląda na wesołego” lub „Ona musi czuć się smutna lub przygnębiona, skoro płacze lub ma niezadowoloną minę”, lub „On wygląda na wściekłego, bo ma skrzyżowane ramiona i skrzywioną twarz”.
  4. Zdecyduj, czy chcesz zapytać tę osobę, czy czuje się smutna lub radosna.
  5. Zrób to! Powiedz: „Czy jesteś smutna z jakiegoś powodu?” lub „Wyglądasz na naprawdę podekscytowanego. Co cię tak poruszyło?”

Konteksty społeczne do ćwiczenia/odgrywania ról w tej sekwencji umiejętności

  • Twój przyjaciel pokłada się na ziemi ze śmiechu.
  • Twój tata czyta list od twojego brata i cały czas się przy tym uśmiecha.
  • Twoja nauczycielka siedzi cicho, ma skrzyżowane ręce i patrzy przed siebie (Reddy, 2015).

źródło: L. A. Reddy, Rozwijanie umiejętności społecznych dziecka…, PWN, Warszawa 2015

Kategorie
Scenariusz zajęć "Bez złości mamy więcej radości" - emocje

Scenariusz zajęć „Bez złości mamy więcej radości” – emocje

Bez złości mamy więcej radości. Scenariusz zajęć socjoterapeutycznych

Cel: Rozpoznawanie i nazywanie emocji oraz umiejętność rozmowy o nich.
Cele:
– rozwijanie u dzieci samoświadomości własnych emocji i uczuć,
– rozwijanie umiejętności rozpoznawania swoich stanów emocjonalnych,
– tworzenie okazji do budowania konstruktywnych więzi z innymi.
Środki i materiały wykorzystane na zajęciach :
ilustracje przedstawiające różne uczucia, karty z „buziami” wyrażającymi
uczucia, kaseta z muzyką, blok rysunkowy, kredki, pisaki.

Przebieg zajęć :
1. Rozpoznawanie uczuć.
Nauczyciel pokazuje ilustracje przedstawiające różne uczucia np. gniew,
smutek, radość, strach. Dzieci rozpoznają poszczególne stany emocjonalne i nazywają je. Ilustracje przyczepiamy. Nauczyciel informuje dzieci, że uczucia mogą być przyjemne i nieprzyjemne. Dzieci podejmują próbę określenia, które uczucia są przyjemne, a które nie.
2. Zabawa „ Gra w karty”.
Wychowawca podaje przykłady różnych zdarzeń, które mogłyby przytrafić się dzieciom. One za pomocą kart z „buziami” pokazują rodzaj uczucia, jakie odczuwały by w takich sytuacjach. Przykłady sytuacji: dostałam szóstkę w szkole, popsuła mi się zabawka, starszy kolega uderzył mnie, nikt nie chce się ze mną bawić, maluchy przeszkadzają mi w nauce itp..
3. Malowanie uczuć.
Dzieci rysują jakie uczucia je ogarniają, gdy tracą panowanie nad sobą: złość, zdenerwowanie, strach, bezradność. Kto chce wyjaśnia swój obrazek. Następnie dzieci próbują zmienić obrazek uczuć na bardziej pozytywny – poprzez zamalowanie, dodanie innych kolorów lub kształtów itp.. Trzeba spróbować np. ze „strachu” zrobić „pewność ”.
4. Opowiadanie pt. „Bez złości mamy więcej radości”.
Wychowawca czyta z podkładem muzycznym opowiadanie. Słuchając dzieci odbywają podróż na inną planetę, równocześnie wykonują one podane przez wychowawcę polecenia. Po zakończeniu tej podróży należy dać im możliwość zastanowienia się i porozmawiania o uczuciach, które przeżywali w trakcie tej podróży. Opowiadanie pt. „ Bez złości mamy więcej radości ” Dzisiaj polecisz w podróż samolotem marzeń i odwiedzisz nieznaną ci planetę. Teraz wtulasz się w miękkie obicie fotela, koncentrując się na odgłosach startującej maszyny … Warczenie silników staje się coraz głośniejsze … Samolot odrywa się od podłoża … Opuszczasz ziemię … I już dostrzegasz w oddali nowe planety … błyszczą się one i migoczą na czarnym niebie… Ziemia pozostaje daleko w tyle … coraz mniejsza i mniejsza … Czujesz się lekki, gdzieś znikła siła ciężkości, przyciągająca cię do podłoża … Przekraczasz bez problemów granice kosmosu … Postanawiasz wylądować na następnej planecie, jesteś ciekawy, co się tam znajduje, co tam przeżyjesz, czy są tam takie dzieci, jak ty … Im bardziej zbliżasz się do tej planety, tym jest ona piękniejsza … przyciąga oczy jasnymi, przyjaznymi kolorami. Są tam domy, okrągłe i ciepłe, pomiędzy nimi kolorowe kwiaty i zielone krzewy … Wszystko jest takie spokojne i przyjazne …Twój samolot ląduje łagodnie …wysiadasz …biegniesz po miękkim, ciepłym podłożu … Ostrożnie podchodzisz do jednego z domów…zaglądasz przez okno …nikt cię nie zauważa … W domu tym jest ktoś …Słyszysz właśnie, jak jedno dziecko mówi coś do drugiego , ale nie rozumiesz wypowiadanych przez nie słów …Musiało to być coś nieprzyjemnego … a może dziecko, do którego skierowane były te słowa, po prostu ich nie zrozumiało ?… W każdy bądź razie widzisz, jak jest ono coraz bardziej rozzłoszczone.. oddycha gwałtownie …ściska dłonie w pięści … Ale spójrz, co się teraz dzieje? Dziecko to nagle zatrzymuje się, zastyga w bezruchu. Zaczyna spokojnie oddychać, głęboko nabiera powietrza do płuc i wydmuchuje je stopniowo, wdech- wydech, wdech – wydech, wdech – wydech … I zaczyna mówić, najpierw bardzo cicho, potem coraz głośniej i pewniej: Bez złości mamy więcej radości, bez złości mamy więcej radości, bez złości mamy więcej radości…A za każdym razem staje się coraz spokojniejsze i bardziej przyjaźnie nastawione do innych, a i to drugie dziecko uspokaja się … Widzisz, jak oboje się odprężają … zaczynają się uśmiechać, rozmawiają ze sobą, są spokojni i uprzejmi dla siebie … wszystko jest w porządku … Nikt nie widział cię zaglądającego przez okno … Idziesz z powrotem w stronę samolotu. Mówisz do siebie: to był naprawdę świetny pomysł : bez złości mamy więcej radości. zapamiętam to sobie. Powtarzasz sobie to zdanie wielokrotnie po cichu… i jeszcze kilka razy … Wsiadasz do samolotu …lecisz z powrotem na ziemię … staje się ona coraz większa i piękniejsza … Jesteś znowu tutaj …Po cichu wypowiadasz zapamiętane słowa: bez złości mamy więcej radości , bez złości mamy więcej radości.
5. Zabawa dramowa – Co to za emocje”
6. Podsumowanie zajęcia – Co w zajęciu podobało mi się najbardziej a co najmniej
7. Zakończenie – „krążący” uścisk dłoni po kręgu i okrzyk wspólny na zakończenie np. „Zawsze zgoda” (Milena Soboń 2016).

źródło: edux.pl

Kategorie
Nie ma problemu, jeśli czujesz smutek, ale szczęście jest lepsze - historyjka społeczna

Nie ma problemu, jeśli czujesz smutek, ale szczęście jest lepsze – historyjka społeczna

Smutek to uczucie człowieka, który jest nieszczęśliwy i czuje dyskomfort. To nic niezwykłego, jeśli czujesz smutek. Wszyscy ludzie są od czasu do czasu smutni. Ludzie czasem płaczą, kiedy jest im smutno. Kiedy człowiek czuje się smutny, należy znaleźć sposób, aby poczuł się lepiej.

Beatka miała lody. Część lodów spadła na ziemię. Beatka czuła się smutna i zaczęła płakać.

Kamil miał problem. Zostawił swoją maskotkę, małpkę o imieniu Tytus, w domu swojego przyjaciela, łukasza. Poczuł smutek.

Kot Adriana, Orson, uciekł. Adrian i jego rodzina kochają Orsona. Wszystkim było smutno. Kiedy ludzie czują smutek, starają się znaleźć sposób, aby poczuć się lepiej.

Czasem ludzie czują się lepiej, gdy widzą, że nie wszystko stracone. Beatka trzymała w ręku wafelek, w którym wciąż było trochę lodów. Zjadła to, co miała, i poczuła się szczęśliwsza.

Czasami jest nam lepiej, jeśli powiemy komuś o problemie. Kamil powiedział mamie, że jego małpka została w domu Łukasza. Mama pomogła Kamilowi odzyskać Tytusa. Chłopiec był szczęśliwy, kiedy znowu zobaczył swoją małpkę!

Czasami pomaga działanie wspólne z innymi osobami. Rodzina Adriana od razu zaczęła szukać Orsona. Kot znalazł się pod werandą. Wszyscy byli bardzo szczęśliwi, że Orson się znalazł!

Smutek to uczucie wywołujące dyskomfort. Nie ma problemu, jeśli czujesz smutek. Kiedy ludzie czują się smutni, starają się znaleźć sposób, żeby znowu poczuć się szczęśliwymi. Takie jest życie na Ziemi (Gray, 2015).

źródło: C. Gray, Nowe historyjki społeczne…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2015

Kategorie
Rozmawiamy o emocjach - scenariusz zajęć

Rozmawiamy o emocjach – scenariusz zajęć

Porozmawiajmy o emocjach – scenariusz zajęć

Agnieszka Adamowicz
Scenariusz zajęć

TEMAT: ROZMAWIAMY O EMOCJACH

Pierwsze lata szkolne to ważny okres rozwoju osobowościowego i społecznego dziecka. Towarzyszy mu dojrzewanie emocjonalne, umożliwiające w sposób coraz bardziej precyzyjny określanie tego, co dziecko czuje. Kształtuje się też zdolność do rozumienia emocji wyrażanych przez inne osoby.

Emocje – „ to krótkotrwałe zjawiska psychologiczne i fizjologiczne, stanowiące skuteczny sposób przystosowania się do zmiennych wymogów środowiska.”

Emocje to reakcja człowieka na jego własne zachowania i własną sytuację życiową, a także reakcje na osoby, sytuacje, wydarzenia zewnętrzne, które wpływają na jego los. W różnych okolicznościach reakcje wyrażają się przez radość, wzruszenie, satysfakcję, poczucie bezpieczeństwa, zaufanie, pewność siebie, niepokój, wstyd, gniew…Kształtowanie sfery emocjonalnej staje się więc istotnym elementem wychowania.

Emocjom towarzyszą reakcje organizmu ( czerwienienie się, pocenie, drżenie rąk itd.) oraz działania ( chowanie się , ruchy ręką, ruchy mimiczne itp.). Emocje często stają się impulsem do działania.
Skoro emocje są ważną informacja o naszej sytuacji życiowej, to nie powinno się ich dzielić na pozytywne i negatywne, ale na radosne i bolesne. Wszystkie są bowiem pozytywne jako nośniki informacji o naszym życiu.

Emocje są reakcją,
Uczucia zaś – stanem wewnętrznym

Co niosą ze sobą emocje?
– modulują zachowanie
– zachęcają do impulsywnego działania
– motywują do zachowań ukierunkowanych na radzenie sobie ze zdarzeniami, które je wywołują
– mogą być źródłem decyzji
– umożliwiają wykrywanie w otoczeniu tego, co ma dla człowieka znaczenie.

Źródła emocji:
– bodźce związane ze stanem zaspokojenia potrzeb fizjologicznych organizmu (głod, sytość, zmęczenie, senność, choroba)
– bodźce pochodzące ze zmysłowego odbioru świata (wzrokiem, słuchem, smakiem, dotykiem, powonieniem)
– aktywność własna lub jej brak
– wcześniejsze doświadczenia i sposób reagowania na nie.

Wyrażanie emocji:
– mimika twarzy
– mową ciała
– głosem
– słowem.

Zadaniem dorosłych, również nauczycieli, jest wskazanie na takie sposoby okazywania emocji, które nie zniekształcają prawdziwych przeżyć, a jednocześnie będą respektowały wrażliwość i uczucia innych.

CELEM tego scenariusza jest dostarczenie przykładów sytuacji edukacyjnych sprzyjających uczeniu się właściwego rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji.

Zajęcia zostały przeznaczone dla grupy uczniów III klasy szkoły podstawowej.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

1. Zabawa ruchowa: „Witamy się bez słów”
Cel: zabawa, integracja grupy, czas trwania: ok. 5 min.

Dzieci spacerują po pokoju i pozdrawiają się nawzajem za pomocą gestów bez używania słów.

2. Rozmowa – przedstawienie celu zajęć
Cel: wprowadzenie do zajęć, usystematyzowanie wiadomości o emocjach, czas trwania: ok. 0,5 godziny

Dzieci siedzą na krzesełkach ustawionych w kręgu. Na szarym papierze rozrysowana jest krzyżówka. Hasła do niej to zagadki. Dzieci odgadują je, kto odgadnie pierwszy wpisuje wyraz. Rozwiązanie krzyżówki to temat dzisiejszych zajęć: EMOCJE.
Nauczyciel kieruje rozmową, odwołując się do doświadczeń uczniów poprzez pytania:
– co znaczy „czuć emocje?
– jakie mogą być emocje?
– co powoduje, że przeżywamy jakieś emocje
– jak poznajemy po sobie i innych, że przeżywamy jakieś emocje?
– czy emocje są potrzebne?
– czy nasze emocje mogą mieć wpływ na innych?

Ewentualne inne pytania i odpowiedzi na nie adekwatnie do potrzeb dzieci. Na tablicy umieszczona jest plansza z nazwami kilkunastu emocji oraz jej odpowiednik w formie zwerbalizowanej. Dzieci kolejno odczytują jedna i drugą formę, np. duma – czuję dumę.

3. Wyścigi butów
Cel: zabawa, czas trwania: 10 minut

Grupa dzieli się na dwie drużyny. Każda drużyna ustawia się gęsiego. Na dany znak pierwsza osoba w rzędzie biegnie na koniec niosąc but i wraca, przekazując go następnej osobie. Trudność polega na tym, że za każdym razem but ma być niesiony na innej części ciała.

4. „Łowienie emocji”

Cel: poszerzanie słownika biernego i czynnego o wyrażenia opisujące emocje, dzieci uczą się rozpoznawania i odczytywania emocji innych, czas trwania: ok. 0,5 godziny

– Dzieci siedzą w kręgu. Na karteczkach, do których przyczepione są spinacze, napisane są nazwy emocji ( po 1 na karteczce). Każde dziecko kolejno „łowi” wędką z magnesem jedną karteczkę – odczytuje po cichu nazwę emocji, pokazuje ją za pomocą ruchu, mimiki, gestem itd. Pozostałe dzieci próbują odgadnąć nazwę emocji. Jeśli emocja została dobrze rozpoznana, pozostałe dzieci naśladują ją. Następnie „łowi „ kolejna osoba itd. Karteczek jest tyle ile dzieci w grupie.

5. Zabawa ruchowa
Cel: integracja zespołu, czas trwania: 10 minut
Wyznaczamy na środku sali umowną linię dzielącą ją na pół. Uczniowie zajmują miejsca po obu jej stronach zależnie od swojego stanowiska do określonego stwierdzenia, prezentowanego przez osobę prowadząca. Jedna część sali przeznaczona jest na odpowiedź „tak”, druga „nie”. Przykłady stwierdzeń:
– jestem odważny
– lubię jeść czekoladę
– umiem jeździć na łyżwach
– często jestem chory itd.

6. „Emocjonalne ściany”
Cel: dzieci uczą się rozumienia emocji innych ludzi., czas trwania: 15 minut

Nauczyciel wiesza na ścianach symboliczne „minki”, które odpowiadają następującym emocjom: radość, strach, gniew, smutek, zdziwienie. Następnie czyta przygotowaną historyjkę, a dzieci słuchając ustawiają się jak najbliżej miejsca, którego symbol odpowiada emocjom przezywanym przez bohatera historyjki.

7. „Gdzie mieszkają emocje?”

Cel: dziecko uświadamia sobie, że jego ciało reaguje na przeżywane emocje, bogaci słownik przydatny do rozmów o emocjach.; czas trwania: 45 minut

Uczniowie pracują w czteroosobowych grupach. Każda grupa dostaje duży papier z zarysem „ludzika”. W odpowiednie miejsca ( części ciała) wpisują nazwy poznanych emocji.
Gdzie w naszym ciele znajdują się emocje takie jak: strach, złość, żal, wściekłość, radość..?

Po uzupełnieniu „ludzików” dzieci prezentują swoje karty pracy, argumentując dlaczego dokonały takiego wpisu.

Następnie rozmawiamy o znaczeniu funkcjonujących w języku polskim związków wyrazowych:
– strach ma wielkie oczy
– kamień spadł mi z serca
– włosy stanęły mi dęba
– stanął jak wryty
– ściska mnie w dołku
– mieć motyle w brzuchu
– serce mi pękło.

8. „Każdy z każdym”
Cel: integracja grupy, czas trwania: 10 minut

Dzieci spacerują po klasie w rytm skocznej muzyki. Na sygnał witają się każdy z każdym: nosami, przez podanie ręki, kciukiem.

9. „Kolorowe emocje”

Cel: umiejętność wyrażenia emocji poprzez pracę plastyczną, uświadomienie dzieciom możliwości zmiany emocji, czas trwania:ok. 40 minut

Dzieci malują farbami uczucia, jakie je ogarniają, gdy tracą cierpliwość, panowanie nad sobą, złość, strach, bezradność. Po wykonaniu pracy nauczyciel prosi, by teraz zmieniły swoje malunki na obraz pozytywny,
np.
złość – radość
zdenerwowanie – wesołość
strach – pewność

Gotowe prace plastyczne umieszczamy na wystawie klasowej.

10. „Kłębek sznurka”

Cel: informacja zwrotna dla nauczyciela, pożegnanie grupy; czas trwania 10 minut.

Wszyscy siadają w kręgu. Jedna osoba trzyma w ręku kłębek, kończy zdanie: „Dzisiaj dowiedziałem się, że..” i rzuca kłębek do kogoś, ale trzyma w ręku koniec sznurka. Osoba, która złapała kłębek, powtarza czynność i rzuca do następnej itd. Na końcu nauczyciel przecina wszystkie nitki w kręgu.

Zakończenie:
Drogę prowadząca do osiągnięcia dojrzałości emocjonalnej dzieci pokonują w towarzystwie dorosłych. Ich sposoby wyrażania emocji, zachowania, postawy są dla dziecka najbardziej wiarygodnym źródłem wiedzy o życiu. Dzieci potrzebują prawdziwych autorytetów, osób, które mogą stanowić dla nich model do naśladowania.
Jeżeli dzieci mają się na kim wzorować, to rozpoznawanie i wyrażanie emocji staje się umiejętnością nabywaną w sposób naturalny, a więc łatwy.
Lepsze poznanie siebie daje możliwość świadomego wpływu na własne postępowanie. Lepsze poznanie innych daje szansę dobrej komunikacji, dobrego współistnienia.

Myślę, że przedstawiona propozycja zajęć może być atrakcyjną formą dla dzieci. Z pewnymi modyfikacjami można je wykorzystać w klasach młodszych.
Po przepracowaniu w\w bloku ćwiczeń mogła by nastąpić seria zajęć dotycząca konkretnych emocji, np. złość, smutek, radość, poniżenie itd. Oraz sposobów radzenia sobie z nimi.

Warto przy tej okazji uświadomić dzieciom, że przezywane emocje nie podlegają ocenie. One się po prostu pojawiają i są. Trzeba tylko przeżyć je tak, żeby nie urazić innych, czyli nie ukrywając ich, zachowywać się w taki sposób, który jest powszechnie akceptowany.

Agnieszka Adamowicz

źródło: edux.pl

Kategorie
Rozpoznawanie i wyrażanie uczuć i emocji, scenariusze

Rozpoznawanie i wyrażanie uczuć i emocji, scenariusze

Rozpoznawanie i wyrażanie uczuć i emocji. Scenariusze zajęć socjoterapeutycznych

Przedstawione tu są dwa scenariusze zajęć socjoterapeutycznych. Pierwszy dotyczy rozpoznawania uczuć i emocji, drugi wyrażania uczuć i rozumienia innych.
Zajęcia zostały przeprowadzone w świetlicy Młodzieżowego Domu Kultury.

SCENARIUSZE ZAJĘĆ SOCJOTERAPEUTYCZNYCH

Cele:
— Rozwój osobisty i społeczny, lepsze radzenie sobie ze swoimi trudnościami,
— Rozpoznawanie, nazywanie, wyrażanie uczuć i związanych z nimi emocji,
— Pomoc w zrozumieniu zasad, reguł, które ułatwiają życie z innymi ludźmi,
— Wzmacnianie poczucia własnej wartości,
— Radzenie sobie z agresją.

Sposób realizacji:
praca w kręgu, kontakt grupy, zabawy socjoterapeutyczne, rundka
— dokończenie zdania, burza mózgów, scenki dramowe, ćwiczenia, prace plastyczne.

SCENARIUSZ I
Rozpoznawanie uczuć i emocji

1. Powitanie.

2. «Malowanie uczuć».
Uczestnicy malują kartkę kolorem, który najbardziej im się kojarzy z aktualnie przeżywanym nastrojem.

3. Zabawa «Wrzuć strach do kapelusza».
Każdy uczestnik pisze na kartce co lubi, a czego nie, jakie ma zmartwienia, życzenia. Kartki wkładane są do kapelusza. Każdy losowo wyciąga kartkę i czyta na głos jej treść, starając się przekazać, co czuł autor. Prowadzący czuwa żeby wszyscy słuchali i nie czynili żadnych komentarzy.

4. Kalejdoskop uczuć — kolory.
Każdy otrzymuje pięć kart z wypisanymi nazwami uczuć (smutek, strach, złość, radość, miłość) i przypisuje danemu uczuciu kolor zamalowując okienko pod napisem.

5. Zagadki mimiczne i pantomimiczne.
Wszyscy przez chwilę zastanawiają się jakie uczucie chcieliby przedstawić. Po czym osoby chętne pokazują uczucie gestami i wyrazem twarzy, pozostali odgadują o jakie uczucie chodzi.

6. Niedokończone zdania.
Prowadzący prosi, aby każdy dokończył następujące zdania:
— czuję się zadowolony, gdy…
— czuję się nieszczęśliwy, gdy…
— jestem zły, gdy…
— jestem zawstydzony, gdy…
— boję się, gdy…
— jestem szczęśliwy, gdy…

7. Rysowanie na temat «Najmilsze wspomnienie».

8. Zakończenie
Rundka «Jak się teraz czuję?».
Pożegnanie — «iskierka»

SCENARIUSZ II
Wyrażanie uczuć, rozumienie innych

1. Powitanie
Rundka «Co miłego zdarzyło się w ostatnim tygodniu».

2. Słoneczko i chmurka.
Uczestnicy dzielą kartkę na dwie części, po jednej stronie u góry rysują słońce, po drugiej chmurę. Pod słońcem rysują to, co ostatnio wprawiło ich w miły nastrój, pod chmurką to, co wprawiło ich w niemiły nastrój.

3. Rozmowy w parach.
Wychowankowie dobierają się w pary, wybierają jedną z sytuacji (spod słońca lub chmury) i opowiadają o niej partnerowi np. jak się wtedy czuli, jak zachowali. Na koniec — rozmowa w grupie o tym w jaki sposób wyrażamy uczucia (każdy mówi o sobie).

4. Scenki
Przygotowanie w parach scenek obrazujących sytuacje:
— Przez kilka dni rodzice nie pozwalali mi wyjść na podwórko, miałem się uczyć.
Przychodzi kolega i opowiada jak wspaniale wczoraj bawili się na podwórku.
— Twój przyjaciel od kilku dni spędza wszystkie przerwy z nowym kolegą. Na jednej z przerw podchodzi do ciebie i zaprasza cię na urodziny.
— Podchodzisz do grupy, aby przyłączyć się do rozmowy, jeden z kolegów oświadcza «Ty nie będziesz z nami rozmawiał».
— Po odegraniu scenek następuje omówienie każdej, wypowiada się grupa i «aktorzy»:
— Co czuł główny bohater, w jaki sposób to wyraził?
— Co czuł partner bohatera?

5. Zakończenie
Uczestnicy otrzymują kartki z konturem twarzy. Mają dorysować usta i oczy, tak aby twarz wyrażała uczucie obecnie przeżywane. Kończąc zajęcia każdy przedstawia swój rysunek i mówi: «teraz jestem… „ (zadowolony, smutny itp.)

źródło: Ewa Mleczko, edux.pl