Umiejętności społeczne – Program zajęć rewalidacyjnych

Program zajęć rewalidacyjnych rozwijających kompetencje społeczne

Forma pracy:

indywidualna

Metody i techniki pracy:

  1. Elementy Treningu Umiejętności Społecznych
  2. Założenia Teorii Umysłu
  3. Wideomodelowanie
  4. Obrazkowe historyjki społeczne
  5. Elementy Dramy
  6. Elementy Arteterapii
  7. Uczenie sytuacyjne

Środki  terapeutyczne:

  1. Gry edukacyjne
  2. Karty pracy
  3. Karty emocji
  4. Zdjęcia przedstawiające ludzi w różnych sytuacjach społecznych         
  5. Płyty DVD ze scenkami społecznymi
  6. Dialogi, komiksy
  7. Historyjki obrazkowe

Ogólne założenia programu

Głównym celem zajęć jest rozwijanie wiedzy i umiejętności związanych z rozumieniem sytuacji społecznych zachodzących w klasie oraz wypracowanie strategii postępowania w różnorodnych sytuacjach trudnych dla ucznia. Kluczowym elementem będzie generalizacja umiejętności poprzez wdrażanie poznanych strategii w codziennym życiu klasowym.

Opierając się na obserwacji dziecka w różnych sytuacjach społecznych, wybrano 5 celów głównych. Są to aspekty umiejętności społecznych, które są trudne dla ucznia. Jednocześnie są one niezbędne do podniesienia jakości relacji rówieśniczych ucznia i jego kolegów.

Cele ogólne:

  1. Rozwijanie samoświadomości, wiedzy na temat swoich zainteresowań, mocnych stron.
  2. Rozwijanie umiejętności inicjowania i podtrzymywania kontaktów interpersonalnych z rówieśnikami.
  3. Rozwijanie umiejętności odmawiania i spokojnego przyjmowania odmowy.
  4. Wspieranie rozwoju rozpoznawania własnych stanów emocjonalnych oraz wyrażania ich w sposób akceptowany społecznie.
  5. Rozwijanie umiejętności dostrzegania i rozumienia stanów emocjonalnych innych osób.

Cele szczegółowe:

Ocena postępów i ewaluacja

Ocena postępów i ewaluacja skuteczności podejmowanych działań będzie odbywać się raz na okres edukacyjny (styczeń, czerwiec). Przedmiotem ewaluacji będzie wykorzystywanie przez ucznia poznanych strategii w codziennych sytuacjach rówieśniczych. Ocena postępów zostanie dokonana poprzez obserwację bezpośrednią ucznia oraz analizę kart pracy. Dodatkowo, w celu uzyskania pełniejszego obrazu funkcjonowania w klasie, zostaną przeprowadzone wywiady z wychowawcą i z wybranymi nauczycielami uczącymi w klasie.

Ewaluacja obejmuje badanie wstępne – wrzesień, badania okresowe (styczeń, czerwiec). Na podstawie analizy wyników zostanie sporządzony raport końcowy.

Narzędzia ewaluacji:

  • Arkusz obserwacji (załącznik 1)
  • Kwestionariusz rozmowy z wychowawcą, nauczycielem (załącznik 2)

Oczekiwane efekty:

  1. Uczeń będzie częściej inicjował kontakt z rówieśnikami w sposób akceptowany społecznie.
  2. Uczeń będzie spędzał przerwę z kolegami z klasy, prowadził rozmowy.
  3. Uczeń będzie lepiej panował nad swoim zachowaniem w sytuacjach trudnych.
  4. Uczeń zaakceptuje odmowę kolegów i koleżanek w różnych sytuacjach społecznych.
  5. Uczeń będzie rozumiał różne sytuacje społeczne, będzie potrafił się w nich odnaleźć.
Pobierz materiał z załącznikami

 Literatura:

  1. D. Mannix, Kształtowanie umiejętności społecznych u dzieci z trudnościami wychowawczymi
  2. L. Reddy, Rozwijanie umiejętności społecznych dziecka
  3. C. Gray, Nowe historyjki społeczne
  4. M. Młynarska, Autyzm w ujęciu psycholingwistycznym. Terapia dyskursywna a teoria umysłu
  5. U. Jaśkiewicz, B. Koleśnik, G. Popilowska, J. Zielińska-Stefaniak, D. Bełdowski, Podręcznik metodyczny dla prowadzących Trening Umiejętności Społecznych
  6. A. Hopkins, Co oni mówią? Co oni myślą?

Autorka: Dominika Jakubiak 

źródło: pedagogika-specjalna.pl

Ocena zachowań autystycznych uczniów przez postronnych obserwatorów w miejscach publicznych

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty uczniowie niepełnosprawni mają zapewniony przez gminę dowóz do szkoły. Oczywiście jest to duże ułatwienie dla rodziców. Jednak ta sytuacja ogranicza uczniom możliwość uczenia się zachowań społecznych w sytuacjach naturalnych.

O tym, że wyjścia pozaszkone są dla naszych uczniów bardzo ważnym aspektem edukacyjnym, nikogo nie trzeba przekonywać (Sabik, Stachowicz, 2009).

Doświadczenia pracy z osobami autystycznymi pokazują, że największym problemem jest brak generalizacji nabytych umiejętności w sytuacjach pozaszkolnych, więc konieczne jest stwarzanie okazji do ich doskonalenia w naturalnych sytuacjach społecznych.

Uczniowie potrafią zachowywać się poprawnie na terenie szkoły, ale wiele ich zachowań, choć są akceptowalne w środowisku szkolnym, bywają niezrozumiałe, a czasem niebezpieczne w miejscach publicznych. Na przykład z pozoru mało szkodliwe podnoszenie rąk do góry w sytuacji wyrażania emocji. Dla nauczycieli obcujących z dzieckiem na co dzień jest to prawie niezauważalne, natomiast w autobusie, w kawiarni i w wielu innych miejscach wygląda bardzo niepokojąco.

Próbowaliśmy sklasyfikować zachowania naszych uczniów, aby uświadomić, że często to, co dla nauczyciela jest niezauważalne i nieszkodliwe, dla zewnętrznego otoczenia jest zachowaniem bardzo nietypowym, a czasem przerażającym.

W celu lepszego zobrazowania tematu, w poniższej tabeli przedstawiono różne zachowania uczniów oraz ocenę osób, które spotykają ich po raz pierwszy.

Tabela Zachowania uczniów w ocenie postronnych obserwatorów

ZachowanieOcena osób spotykanych na treningach
Autostymulacje słuchowe – uczeń przykłada dłoń do ust i ucha, wydaje niskie dźwiękiW autobusie ludzie odsuwają się i przesiadają na inne miejsce. W muzeum takie zachowanie jest bardzo widoczne ze względu na panującą tam ciszę, zwiedzający przyglądają się znacząco.
Zachowanie bardzo trudne podczas treningu.
Kołysanie się na krześleZachowanie nie do przyjęcia w autobusie, w sytuacji gdy uczeń siedzi na krześle obok osoby nierozumiejącej przyczyny takiego postępowania.
Natrętne czytanie wszystkich napisówOsoba, która nie wyróżnia się wyglądem, czytająca głośno wszystkie napisy, jest traktowana jako ktoś niebezpieczny. Ludzie boją się i odsuwają.
Zachowanie trudne.
Głośny śmiechPodczas treningów śmiech jest traktowany jako atak na drugą osobę. Zwykle ludzie reagują dość ostro, np.: „Jak się nie potraficie zachować, to…, moglibyście się uspokoić! Normalni ludzie chcą wypić spokojnie kawę”.
Zachowane trudne.
Stereotypowe klaskanieStereotypowe klaskanie jest przyjmowane ze zdziwieniem, rzadko z oburzeniem.
Zachowanie, które zwykle jest tolerowane przez otoczenie.
Głośne mówienie o swoich potrzebach fizjologicznychZachowanie postrzegane jako dziwaczne.
Przykład z treningu: Zatłoczony autobus, uczennica mówi głośno: „Zesikam się, co będzie jak się zesikam, czy mogę się zesikać na krzesło?”.
Nauczycielowi trudno odpowiednio zareagować, rozmowa o potrzebach fizjologicznych w miejscu publicznym jest niestosowna.
Podnoszenie rąk do góryW środkach komunikacji miejskiej nastoletni chłopak, który w nieoczekiwanym momencie podnosi ręce do góry, wygląda groźnie.
Zachowanie trudne.
Stereotypowe podskakiwaniePodskakujący nastolatek wygląda niebezpiecznie. Sądząc po reakcjach można się tylko domyślać, co czują świadkowie takiego zachowania – być może strach, czasem zdziwienie.
Zachowania autoagresywnePodczas treningów jest się stale obserwowanym. Jest to niezwykle trudne w sytuacji wystąpienia autoagresji. Uczeń przejawiający zachowania autoagresywne nie może brać udziału w treningu, w którym nie ma możliwości zapanowania nad swoimi zachowaniami.
Zaleca się krótkie treningi, uwzględniające szybki powrót do szkoły.
Stereotypowe stukanie w różne przedmiotyOsoba, która stuka w sklepie, jest postrzegana jako potencjalne zagrożenie.
To samo dotyczy wyjść do muzeów.
Pytanie ludzi o imięOsoby postronne postawione w sytuacji bezpośredniej konfrontacji z uczniem zwykle odczuwają duży dyskomfort. Nie wiedzą jak zareagować. Zwykle odwracają się i odchodzą. Jest to sytuacja trudna. Dziecko uczy się, jak zapytać kogoś o imię. Potem jest uczone, że nie zawsze może pytać; świat jest zbyt skomplikowany, brakuje jasnych zasad.
Siadanie, kładzenie się w różnych miejscachNa zewnątrz zachowanie nie do przyjęcia (np. nastolatek, który siada na podłodze w autobusie z powodu braku wolnych miejsc).
Natręctwa (lizanie gładkich powierzchni, wiązanie sznurków itp.)Takie zachowania wymagają ścisłej kontroli.
Różne formy wymuszania (płacz, próba zajęcia miejsca, nawet przez ściągnięcie innej osoby z krzesła, krzyk)Osoba płacze w autobusie, ponieważ chce usiąść, ale nie ma wolnego miejsca. Pasażerowie natychmiast zwalniają miejsca. Zadaniem terapeuty jest wypracowanie umiejętności radzenia sobie w uciążliwych sytuacjach. Dlatego uczniowie często stoją w środkach komunikacji.
AgresjaReakcja osób postronnych: lęk, ucieczka, zwykle nieudane próby pomocy (np. chęć wezwania policji).

Takie zestawienie ułatwia terapeutom przygotowanie programu treningu TUS i opracowanie strategii postępowania pod kątem pracy nad zachowaniami poszczególnych osób/uczniów z autyzmem (Sabik, Stachowicz, Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych…, 2009).

źródło: J. Kossewska, Kompleksowe wspomaganie uczniów z autyzmem…, Impuls, Kraków 2009

Autyzm – przyjęcie urodzinowe – scenariusz treningu umiejętności społecznych (TUS)

Scenariusz treningu umiejętności społecznych realizowanego w ZSS nr 13 według programu Magdaleny Sabik

Temat:

Przyjęcie urodzinowe – uczę się być gościem/gospodarzem

Czas trwania

trzy godziny

Liczba uczestników

czterech uczniów, nauczyciel, asystent

Zadania, cele

uczniowie:

  • znają podstawowe zasady przyjmowania gości (przyjmowanie, poczęstunek, zabawa)
  • potrafią się przywitać i przedstawić
  • składają życzenia i wręczają prezent
  • znają swój adres, wiek i datę urodzin
  • znają zasady zachowania w środkach komunikacji miejskiej
  • potrafią bezpiecznie przechodzić przez ulice i skrzyżowanie z sygnalizacją świetlną

Metody

  • rozmowa
  • obserwacja
  • ćwiczenia praktyczne

Formy praktyczne

  • grupowa
  • indywidualna

Pomoce środki dydaktyczne

  • kalendarz, plan miasta, tabliczka komunikacyjna, pomocnicze zdania i zwroty w postaci ciągu obrazków PCS
  • zaproszenia
  • prezent dla solenizanta
  • karty przebiegu wycieczki
  • aparat fotograficzny lub komórka

Organizacja czynności przygotowawczych i przebieg treningu

  • wspólne przygotowanie zaproszeń dla kolegów lub nauczycieli, zapisanie w nich informacji o planowanym przyjęciu urodzinowym, dat, adresu (utrwalenie pojęć: data, adres, mój adres, mój wiek, data moich urodzin)
  • rozdanie zaproszeń przez solenizanta (nauka zwrotów: Zapraszam Cię/Panią/Pana na moje urodziny”, „To jest zaproszenie na moje urodziny”)
  • planowanie wyjazdu i przebieg wizyty w domu solenizanta – zlokalizowanie miejsca zamieszkania na planie miasta, ustalenie trasy i środków transportu (utrwalenie pojęć i ich graficznego obrazu na mapie: ulica, przystanek, blok, kościół, szkoła, szpital, szpital, park, rzeka itp.)
  • układanie zadań obrazkowych konstruowanie zwrotów grzecznościowych; wprowadzenie pojęć: gość, gospodarz; utrwalenie zasad zachowania się na przyjęciu: witanie się, przedstawianie kolegi rodzicom, przedstawianie się, zapraszanie na poczęstunek, do wspólnej zabawy itp.
  • przygotowanie kartki urodzinowej z życzeniami w formie PCS-mów, ćwiczenia składania życzeń, wręczania prezentu
  • omówienie sytuacji przyjęcia i odwiedzin (normy zachowania się, odpowiedni ubiór itp.) – tablica komunikacyjna, inne obrazki; wskazywanie ciągów symboli PCS, konstruowanie i zapisywanie pojedynczych zdań, odpowiadanie na pytania nauczyciela
  • przejazd komunikacją miejską; solenizant w roli przewodnika – mówi, gdzie trzeba wysiąść, pokazuje drogę do domu
  • przywitanie z rodzicami, składanie życzeń, wręczanie prezentów, poczęstunek (z pomocą tabliczki PCS), zdjęcia
  • proponowane przez solenizanta jako gospodarza jedzenie i napoje, zaproszenie kolegów do zabawy w swoim pokoju, pokazywanie gier, książek itp.
  • podziękowanie solenizantowi i rodzicom (tabliczka PCS)
  • powrót do szkoły
  • omówienie wyjazdu (karta pracy), oglądanie fotografii, uzupełnianie kroniki (wklejanie karty pracy, zdjęć z wyjazdu, fotografii solenizanta) (Magdalena Sabik, 2009).

źródło: J. Kossewska, Kompleksowe wspomaganie rozwoju uczniów z autyzmem…, Impuls, Kraków 2009

Spektrum autyzmu – czekanie na swoją kolej

Czekanie na swoją kolej

Czas oczekiwania to czas niezorganizowany, który uczniom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu często sprawia trudność.

Jest wiele sytuacji w szkole i poza nią, kiedy uczniowie muszą cierpliwie czekać. Dla osób autystycznych takie chwile bywają trudne do zniesienia ze względu na brak zajęcia, wskazówek i ram czasowych. Młodzi ludzie z zaburzeniami potrzebują pomocy, by zapanować nad swoimi reakcjami.

Uczniowie z autyzmem często mają problem z czekaniem na coś. Na przykład nie rozumieją, dlaczego trzeba stać w kolejce, skoro wystarczy od razu przesunąć się do przodu. Sztywność ich myślenia czy szczególne zainteresowania mogą oznaczać, że nie będą postrzegać norm społecznych związanych z oczekiwaniem. Aby nauczyć ich tej umiejętności wypróbujcie poniższe sugestie.

  • Dajcie im kartę, na której mogą zapisać to, co chcą powiedzieć w sytuacji, gdy muszą czekać. Mogą pojawić się u nich frustracja i niepokój, że jeśli nie będą mogli się wypowiedzieć, zapomną co mieli na myśli.
  • Jeśli to tylko możliwe, zapewnijcie im jakieś zajęcie w niezorganizowanym czasie.
  • Poćwiczcie czekanie z różnymi osobami i w różnych sytuacjach.
  • Jeśli uczeń czeka na swoją kolej podczas gry lub przed wykonaniem ćwiczenia na lekcji, pomocne będą wizualne wskazówki. Użyjcie kart: czerwona karta oznacza „czekaj”, a zielona – „zaczynaj”. Ustawcie uczniów w kolejności alfabetycznej lub innego klucza, tak aby osoba autystyczna mogła dostrzec logikę oraz strukturę sytuacji oczekiwania.
  • Dialogi wzorowane na komiksach lub historyjki społeczne są pomocne dla uczniów z ASD w rozumieniu przyczyn, dla których trzeba czekać.

Wskazówka dla nauczyciela

Podczas lekcji umieśćcie zegar lub stoper w widocznym miejscu i wskazujcie, jak długo będą trwały przerwy między zadaniami (Bullock, 2018).

źródło: C. Bullock, 100 pomysłów dla nauczycieli…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018

Dostrzeganie pozytywnych stron – "Nie jestem agresywny"

Nie jestem agresywny

Pozytywne myślenie jest czarodziejskim kluczem do rozwijania poczucia własnej wartości, a tym samym wybierania takich sposobów zachowania się w trudnych sytuacjach, które będą konstruktywne i społecznie akceptowalne.

Dostrzeganie pozytywnych stron

W każdej grupie niektóre dzieci określane są jako „agresywne”. Osoby, które tak się zachowują, zwykle bardzo wcześnie zakodowały sobie, że „są agresywne” oraz, że jest to coś złego. Będą one umiały zachować się inaczej tylko wtedy, kiedy nauczą się pozytywnego spojrzenia na siebie samych oraz doświadczą, że „bycie agresywnym” jest najpierw czymś pozytywnym. Dosłownie ten bowiem wyraz oznacza „zbliżanie się” i mówi nam o energii napędowej człowieka.

„Agresywne” dziecko wybiera sobie małą podgrupę. Układa ona wspólnie z nim listę, w której jego agresywność zostaje pozytywnie oceniona, na przykład:

  • Jestem dobry, ponieważ wyrażam to, co czuję;
  • Jestem dobry, ponieważ jestem aktywny;
  • Jestem dobry, ponieważ mam siłę;
  • Jestem dobry, ponieważ mówię wyraźnie/dobitnie, czego chcę;
  • Jestem dobry, ponieważ bezpośrednio zabieram się za wszystko.

Dla każdego dziecka muszą zostać znalezione co najmniej 3 pozytywne interpelacje. Następnie cała grupa zastanawia się wspólnie, jak siła i aktywność tej osoby w trakcie kłótni lub innych obciążających sytuacji może zostać wykorzystana również w pozytywny sposób.

Czy trudne było pozytywne interpretowanie „agresywnego” zachowania? Jakie doświadczenia zdobyły przy tym te tak zwane „agresywne” dzieci.

Ciemne chmury – błękitne niebo

Kiedy jakieś dziecko jest rozzłoszczone, to czuje się być może… niczym burza, ciemne chmury lub ostre kanty. Kiedy jest ono spokojne, to czuje się jak błękitne niebo, promyk słońca, piękny kwiat, okrągłe kształty, łagodne kolory.

Każde dziecko otrzymuje kartkę papieru, którą dzieli na pół. Po jednej stronie uczestnicy malują swoje zdenerwowanie, złość, łzy i rozpacz, zwątpienie, smutek, natomiast po drugiej stronie swój spokój, radość, zrównoważenie i inne harmonijne uczucia. Obrazki te są następnie dokładnie oglądane na forum grupy i omawiane.

Jeżeli powiesimy je w widocznym miejscu w pomieszczeniu grupowym, wszyscy zobaczą za każdym razem na nowo, że każde dziecko, nawet to, które tak szybko się denerwuje i zostało określone jako „agresywne”, ma również harmonijne i przyjazne uczucia oraz że to dziecko, które zawsze sprawia wrażenie takiego łagodnego i spokojnego, czasem jest również złe i napastliwe. W odpowiednich sytuacjach spojrzenie na te obrazki może pomóc w tym, by nie potęgować agresywnego zachowania poprzez negatywne reakcje lub agresywne postępowanie w odpowiedzi (Portmann, 2008).

źródło: R. Portmann, Gry i Zabawy przeciwko agresji, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2008

fot. unsplash.com

Zespół Aspergera – konspekt zajęć

Konspekt zajęć z uczniem z zespołem Aspergera

Obszar tematycznyKształcenie specjalne i integracyjne
Typ zasobuScenariusze
TytułKonspekt zajęć z uczniem z zespołem Aspergera
Etap edukacyjnyII etap edukacji
OpisTemat zajęć: Rozwijanie motywacji do porozumiewania się z innymi ludźmi, komunikowania im swoich potrzeb, a także stanów emocjonalnych i nastroju.

2. Czas realizacji: 45 minut
3. Uczestnik: Uczeń klasy IV, zespół Aspergera.
4. Cele:
·Rozwijanie umiejętności rozpoznawania, a także nazywania emocji swoich i innych ludzi
·Doskonalenie umiejętności komunikowania się
·Ćwiczenie koncentracji uwagi
·Rozwijanie umiejętności wartościowania zachowań
·Rozwijanie umiejętności współpracy z innymi ludźmi Kształtowanie umiejętności właściwego nawiązywania kontaktu z nauczycielem Wzbudzanie wiary we własne siły i wartości
·Dążenie do wytworzenia pozytywnej więzi emocjonalnej z uczniem
5. Metody pracy: elementy metody integracji sensorycznej, arteterapia.
6. Formy pracy: indywidualna
7. Środki dydaktyczne: woreczki, balon, karty z „buźkami”, karty i zdjęcia z twarzami różnych ludzi, instrumenty, kredki, farby, papier.
8. Przebieg zajęć:
a) Przywitanie ucznia.
b) Uzupełnienie karty z „buźką” polegające na narysowaniu aktualnego samopoczucia (np. buźka uśmiechnięta, smutna, zdenerwowana itp.).
c) Rozmowa na temat uczuć:
·Co to są uczucia?
·Jakie znasz rodzaje uczuć?
·Czy inni ludzie posiadają uczucia?
·Czy zwracasz uwagę na uczucia innych ludzi?
d) Rozpoznawanie i nazywanie uczuć na podstawie kart i zdjęć z twarzami ludzi.
e) Zabawy, które pomagają rozładować napięcie: Uczeń wykonuje polecenia nauczyciela:
·podskakuj jak piłeczka
·maszeruj jak robot nadmuchaj balonik
·ulep z papieru kulę i rzuć ją do celu
·unieś ciężki worek
·zatańcz jak baletnica, wymachuj rękami
·zrób trzy skłony
f) Kończenie zdań:
·Jestem nieszczęśliwy, gdy……………………………………….. ·Jestem zły, gdy………………………………………………………… Czuję się szczęśliwy, gdy…………………………………………….. ·Boję się, gdy……………………………………………………………….. Cieszę się, gdy……………………………………………………………… ·Smucę się, gdy…………………………………………………………….. ·Jestem znudzony gdy………………………………………………….. g) Rozmowa nauczyciela z dzieckiem na ta temat: jak można rozładować gniew i złość w sposób bezpieczny dla siebie a także innych ludzi, co można zrobić z nieprzyjemnymi uczuciami. Uczeń podaje swoje propozycje, natomiast nauczyciel dodaje kolejne możliwości i rozwiązania.
h) Wygrywanie emocji na instrumentach: uczeń wybiera instrument, który jego zdaniem odda aktualny nastrój i emocje, dostosowuje głośność grania do siły emocji.
I) Malowanie emocji: dziecko dowolną techniką tworzy obrazek przedstawiający przeżywane przez siebie aktualnie emocje.
j) Zakończenie: uzupełnienie karty z „buźką” , przedstawienie aktualnych emocji i nastroju.
k) Pożegnanie ucznia.
AutorEwa Podgórzak, religia, Szkoła Podstawowa nr 1 w Siemiatyczach
Zgłoszone przezEwa Podgórzak, religia, Szkoła Podstawowa nr 1 w Siemiatyczach

źródło: crtd.wrotapodlasia.pl

Poznajmy się lepiej – konspekt lekcji wychowawczej

Konspekt lekcji wychowawczej „Poznajmy się lepiej”

CELE: uczenie nawiązywania bliskich relacji, przezwyciężanie nieśmiałości, wzmacnianie poczucia przynależności do zespołu, rozwijani pozytywnej samooceny, integracja grupy.

FORMY PRACY: grupa.

METODY: dyskusja, elementy wykładu.

PRZEBIEG LEKCJI:

  1. Uczniowie siedzą w kręgu. Każdy wypowiada swoje imię oraz podaje kilka informacji o sobie np. co lubi najbardziej, czego nie cierpi, jakie ma zainteresowania.
  2. „Nazywam się” : Uczniowie rozchodzą się po sali, na znak nauczyciela spacerują, każdej napotkanej osobie ściskają dłoń i podają swoje imię.
  3. „Nadaj mi imię”: Każda osoba siada kolejno w środku kręgu i obraca się w stronę osoby, która do niej mówi. Osoba w kręgu zaczyna swoją wypowiedź od zwrotu: nadaję ci imię… lub kojarzysz mi się. Należy nadać nawzajem sobie imiona, na podstawie tego co ktoś powiedział o sobie i jakie wywarł na nas wrażenie.
  4. „Kim jestem”: Każdy wymyśla dla siebie metaforę (np. przedmiot, roślinę, zwierzę itp.) najbardziej kojarzącą mu się z własną osobą.
  5. „Co by było gdyby”: Jedna osoba wychodzi na korytarz; jej zadaniem jest odgadnąć kim jest osoba X. Zadaniem zgadującego jest ustalić to, zadając uczestnikom pytanie: Co by było gdyby ta osoba była…. (np kwiatem, rośliną, przedmiotem).
  6. Podsumowanie: Nauczyciel podsumowując ćwiczenia podkreśla, iż mówiąc o innych ludziach, nazywając ich wprost czy metaforycznie – w istocie mówimy także o sobie: o swoim sposobie widzenia świata, który przecież jest zwykle jakoś zniekształcony pryzmatem własnej osobowości, własnych obaw, nastawień i oczekiwiań. Należy zdawać sobie z tego sprawę, tak łatwo nadając etykietki innym ludziom. Cudze oceny nie są niepodważalnym wyrokiem, ale tylko opinią. Można brać ją pod uwagę tylko wtedy, kiedy wiele osób podobnie nas odbiera.

Źródło: Hanna Hamer „Klucz do efektywności nauczania”

Autor: Ilona Rozpara

źródło: pedagogika-specjalna.pl