Nowe przepisy dotyczące orzeczeń i opinii wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne budzą wiele pytań wśród rodziców dzieci z autyzmem, nauczycieli, pedagogów specjalnych i terapeutów.
W mediach społecznościowych pojawiają się niepokojące informacje o „likwidacji orzeczeń”, „końcu kształcenia specjalnego” czy „rewolucji w edukacji włączającej”. W rzeczywistości zmiany są bardziej złożone.
Co zatem zmieni się od 1 września 2026 roku? Czy rodzice dzieci ze spektrum autyzmu muszą przygotować się na nowe procedury? Jakie obowiązki otrzymają szkoły i przedszkola?
Sprawdźmy.
Dlaczego MEN zdecydowało się na zmiany?
Według danych Ministerstwa Edukacji liczba wydawanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wzrosła w ciągu ostatniej dekady o ponad 130%, a największy wzrost dotyczył właśnie dzieci i uczniów ze spektrum autyzmu.
Ministerstwo argumentuje, że obecny system wymaga usprawnienia, ponieważ coraz większa liczba spraw powoduje wydłużenie procedur oraz obciążenie poradni dokumentacją. Celem nowych przepisów ma być:
- zwiększenie dostępności pomocy,
- ujednolicenie procedur,
- większe wykorzystanie informacji o rzeczywistym funkcjonowaniu dziecka,
- lepsza współpraca poradni, rodziców i szkoły.
Źródło: MEN, Rozporządzenie z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Najważniejsza zmiana nr 1: poradnia rejonowa zamiast specjalistycznej
To właśnie ta zmiana budzi obecnie najwięcej emocji.
Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla dzieci:
- z autyzmem,
- z zespołem Aspergera,
- niewidomych,
- słabowidzących,
- niesłyszących,
- słabosłyszących
będą wydawane przede wszystkim przez poradnie właściwe dla miejsca zamieszkania dziecka. Dotychczas wiele rodzin korzystało z wyspecjalizowanych poradni zajmujących się konkretnymi niepełnosprawnościami.
Co to oznacza dla rodziców?
W praktyce większość rodzin będzie kierowana do poradni rejonowej.
MEN zapewnia jednak, że poradnie specjalistyczne nie znikają całkowicie. Nadal będą mogły funkcjonować, ale ich zakres działania będzie określany przez organ prowadzący.
👇 Przeczytaj również:
Zmiana nr 2: większa rola szkoły
Do tej pory głównym źródłem informacji dla zespołu orzekającego były:
- dokumentacja medyczna,
- diagnozy psychologiczne,
- opinie specjalistów.
Od września 2026 r. znacznie większe znaczenie mają mieć informacje o funkcjonowaniu dziecka w codziennym środowisku edukacyjnym.
Oznacza to, że szkoła lub przedszkole będą przygotowywały bardziej rozbudowane informacje dotyczące:
- komunikacji,
- funkcjonowania społecznego,
- samodzielności,
- emocji,
- zachowania,
- mocnych stron,
- trudności edukacyjnych,
- funkcjonowania sensorycznego.
Dla nauczycieli i pedagogów specjalnych oznacza to większą odpowiedzialność za jakość przygotowywanej dokumentacji.
Zmiana nr 3: ocena funkcjonalna
Jednym z najczęściej wyszukiwanych haseł w edukacji w 2026 roku jest właśnie ocena funkcjonalna ucznia.
MEN podkreśla, że jej celem nie jest ocenianie dziecka, ale zrozumienie sposobu jego funkcjonowania w różnych obszarach życia. Ocena funkcjonalna ma obejmować m.in.:
- komunikację,
- relacje społeczne,
- funkcjonowanie poznawcze,
- samodzielność,
- emocje,
- zdrowie,
- środowisko rodzinne i szkolne.
W nowych przepisach szkoły i przedszkola mają dostarczać poradni informacje o funkcjonowaniu dziecka oparte na obserwacji i dokumentacji.
Czy diagnoza medyczna nadal będzie ważna?
Tak.
To bardzo ważna informacja dla rodziców.
Nowe przepisy nie likwidują znaczenia diagnozy psychiatrycznej, neurologicznej czy psychologicznej.
MEN podkreśla jednak, że dokumentacja medyczna ma mieć charakter pomocniczy, natomiast decyzja o wydaniu orzeczenia będzie opierać się na całości zgromadzonego materiału, w tym na diagnozie poradni i informacjach o funkcjonowaniu dziecka.
Co zmienia się przy składaniu wniosków?
W nowych przepisach doprecyzowano również kwestie formalne.
Rodzice składający wniosek mogą zostać poproszeni o:
- bardziej szczegółową dokumentację,
- dokumentację medyczną,
- informacje ze szkoły lub przedszkola,
- dodatkowe oświadczenia dotyczące reprezentowania dziecka przez rodziców.
W niektórych sytuacjach wymagany będzie podpis obojga rodziców lub odpowiednie oświadczenia wyjaśniające jego brak.
👇 Przeczytaj także:
Co to oznacza dla dziecka z autyzmem?
Najważniejsze uprawnienia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego pozostają bez zmian.
Dziecko nadal może korzystać m.in. z:
- IPET,
- zajęć rewalidacyjnych,
- dostosowań edukacyjnych,
- wsparcia pedagoga specjalnego,
- pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- odpowiednich warunków egzaminacyjnych.
Nowe przepisy nie likwidują tych form wsparcia.
Czego obawiają się rodzice?
Analizując grupy rodzicielskie, fora edukacyjne i dyskusje specjalistów można zauważyć kilka najczęściej pojawiających się obaw:
„Czy będzie trudniej dostać orzeczenie?”
Na ten moment brak danych potwierdzających takie założenie.
„Czy poradnie poradzą sobie z większą liczbą spraw?”
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez rodziców i nauczycieli.
„Czy szkoły są gotowe do przygotowywania oceny funkcjonalnej?”
Wielu specjalistów uważa, że rok szkolny 2026/2027 będzie okresem intensywnego uczenia się nowych procedur.
Co powinni zrobić rodzice już teraz?
Jeżeli dziecko posiada diagnozę ASD lub jest w trakcie procesu diagnostycznego:
1. Uporządkuj dokumentację
Przygotuj:
- diagnozy,
- opinie specjalistów,
- dokumentację medyczną,
- informacje ze szkoły.
2. Współpracuj ze szkołą
Od jakości informacji przekazywanych przez szkołę będzie zależała jakość obrazu funkcjonowania dziecka.
3. Nie czekaj na ostatnią chwilę
Jesienią 2026 r. poradnie mogą doświadczać zwiększonej liczby zgłoszeń.
4. Gromadź przykłady funkcjonowania dziecka
Opis konkretnych trudności i mocnych stron często okazuje się bardziej pomocny niż ogólne stwierdzenia.
Co powinni zrobić nauczyciele i pedagodzy?
Warto już teraz rozwijać umiejętność prowadzenia obserwacji funkcjonalnej ucznia.
Szczególnie istotne będą opisy:
- komunikacji,
- relacji społecznych,
- samodzielności,
- regulacji emocji,
- funkcji wykonawczych,
- funkcjonowania sensorycznego.
To właśnie te informacje będą coraz częściej trafiały do poradni psychologiczno-pedagogicznych.
👇 Przeczytaj również:
Podsumowanie
Od 1 września 2026 roku nie następuje likwidacja orzeczeń dla dzieci z autyzmem ani odebranie wsparcia uczniom ze spektrum.
Zmienia się jednak sposób organizacji systemu.
Większą rolę mają odgrywać:
- poradnie rejonowe,
- ocena funkcjonalna,
- informacje przekazywane przez szkoły i przedszkola,
- współpraca między rodzicami, nauczycielami i poradnią.
Dla rodzin dzieci z ASD najważniejsze jest dziś spokojne przygotowanie dokumentacji i śledzenie informacji publikowanych przez MEN oraz lokalne poradnie psychologiczno-pedagogiczne.
Źródła
- Ministerstwo Edukacji – Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych
Ministerstwo Edukacji – komunikat o podpisaniu rozporządzenia - Dziennik Ustaw – Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 428)
Dziennik Ustaw 2026 poz. 428 - Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) – tekst aktu prawnego
ISAP – Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. - Kuratorium Oświaty w Opolu – Najważniejsze zmiany od 1 września 2026 r.
Najważniejsze zmiany wprowadzone rozporządzeniem - Ośrodek Rozwoju Edukacji – Nowe zasady wydawania orzeczeń w poradniach psychologiczno-pedagogicznych
ORE – Nowe zasady wydawania orzeczeń - PAP Samorząd – Podpisano rozporządzenie dotyczące orzeczeń i opinii wydawanych przez poradnie
PAP Samorząd – omówienie nowych przepisów - Dziennik Ustaw / ELI – oficjalny tekst obowiązującego aktu prawnego
ELI – obowiązujący tekst rozporządzenia - Portal Oświatowy – Ocena funkcjonalna od 1 września 2026 r. i inne zmiany w opiniach i orzeczeniach
Ocena funkcjonalna od 1 września 2026 r.
Źródła dodatkowe
- Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 11 w Warszawie – Zmiany w przepisach związanych z wydawaniem orzeczeń i opinii
Zmiany w przepisach związanych z wydawaniem orzeczeń i opinii - Platforma MM – Orzeczenia i opinie poradni. Nowe rozporządzenie
Orzeczenia i opinie poradni – nowe rozporządzenie - Głos Nauczycielski – Rozporządzenie MEN ws. orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych
Głos Nauczycielski – omówienie rozporządzenia
Jak napisać informację o funkcjonowaniu ucznia do poradni?
🔒 BONUS PREMIUM: Gotowa informacja o funkcjonowaniu ucznia do PPP
Nie wiesz, jak opisać ucznia zgodnie z nowymi wymaganiami dotyczącymi oceny funkcjonalnej?
W pakiecie Premium otrzymasz:
✔ kompletny przykład profesjonalnej informacji o funkcjonowaniu ucznia z ASD do poradni psychologiczno-pedagogicznej,
✔ gotowe opisy komunikacji, relacji społecznych, emocji, funkcji wykonawczych, sensoryki i samodzielności,
✔ przykładowe mocne strony ucznia,
✔ gotowe wnioski i zalecenia dla poradni,
✔ dokument przygotowany w formie zgodnej z aktualnymi oczekiwaniami szkół i PPP.
Wystarczy skopiować, dostosować do własnego ucznia i wykorzystać w dokumentacji.
📄 Ponad 2 strony gotowego wzoru + 100 dodatkowych profesjonalnych sformułowań dla nauczycieli, wychowawców, pedagogów specjalnych i psychologów szkolnych.
Subskrybuj, aby uzyskać dostęp
Możesz przeczytać więcej tych treści, zapisując się już dziś.
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne (są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na stronie) oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł (teksty z hasztagiem #premium)– #woorkbooki, inspirujące, nowe scenariusze oraz funkcjonalne narzędzia pracy. (kliknij i przewijaj)
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 