„Agresja w przedszkolu. Poradnik dla rodziców i wychowawców” – streszczenie książki

TYTUŁ KSIĄŻKI: Agresja w przedszkolu. Poradnik dla rodziców i wychowawców
AUTOR: Gabriele Haug-Schnabel
WYDAWNICTWO: JEDNOŚĆ, Kielce 2001
ILOŚĆ STRON: 123
OPRACOWAŁA: mgr Beata Janka

1. Z agresji można zrezygnować
Co rozumiemy pod pojęciem „agresja w przedszkolu”?
Pracując w przedszkolu mamy niemal codziennie do czynienia z kłótniami, sprzeczkami, obraźliwymi słowami, prowokacjami, popychaniem, biciem, szczypaniem, kopaniem, gryzieniem, ciągnięciem za włosy, zabieraniem i niszczeniem zabawek, wyśmiewaniem, drwieniem oraz dokuczaniem. Wyraźnym przejawem agresji jest również brak przyzwolenia na przyłączenie się do zabawy, wykluczenie kogoś z rozmowy, grożenie, onieśmielanie i wiele innych. Z agresywnym zachowaniem mamy do czynienia również wówczas, gdy dziecko broni siebie czy innych lub próbuje przeforsować swoją wolę czy położyć czemuś kres. Dziecko często samo broni swojego terytorium czy potrzebnych przedmiotów. Dzieci również w sposób agresywny domagają się zaspokojenia swoich ważnych potrzeb, np. samodzielności i zdobywania własnych doświadczeń.
Dopiero po bardziej uważnym przyjrzeniu się danym sytuacjom, widać wyraźnie o co tutaj właściwie chodzi. Mianowicie chodzi o to, aby to uprzedzić: już we wczesnym dzieciństwie w przypadku agresywnych zachowań mamy do czynienia z obroną czegoś lub walką o coś! Nie istnieje agresja bez przyczyny, z czystej złośliwości.

2. A może zlikwidować agresję?
Bez agresji nikt nie potrafiłby w sposób trwały zwracać uwagi na swoje potrzeby, które nie byłyby wtedy zaspokajane – ani niemowlę, ani małe dziecko, ani młody człowiek, ani też dorosły. Nikt nie czułby się dobrze w grupie, po¬nieważ nie znałby swojego w niej miejsca, nigdy nie mógłby z całą pewno¬ścią stwierdzić, jak daleko sięga swoboda jego zachowań oraz gdzie się ona kończy: mianowicie dokładnie na granicy tolerancji i bólu innej osoby w przed-szkolu, w rodzinie, w szkole czy w biurze. Powodów do konfliktów wciąż jeszcze byłoby bez liku, ponieważ w dalszym ciągu ścierałyby się różne zda¬nia i cele, i wciąż nikt nie miałby takiej siły przebicia, by je usunąć lub rozwią¬zać. Bez agresji nikt, a już na pewno nie dziecko, nie miałby siły sprzeciwić się i powiedzieć „nie”, a przecież są to ważne warunki wytyczenia granic wokół swojej osobowości, aby chronić się przed wyrządzeniem krzywdy oraz wzmocnić swoje Ja.
Dzieci wiedzą bardzo dobrze, że w agresji ważny jest umiar. Nigdy nie pozwolą na to, aby nadmiernie agresywne dziecko w ich grupie stało się „szefem”. Jego styl przewodzenia byłby wtedy zbyt samowolny, trudny do przewidzenia. Jest to bardzo skomplikowane. Ta osoba, która zajmuje w grupie pierwszą pozycję, nie może mieć w sobie również zbyt mało agresywno¬ści. Gdyby unikała ona każdego konfliktu, wtedy jej pozycja byłaby coraz słabsza, co z kolei wywołałoby niepewność u pozostałych oraz kusiło rywali.
Agresja jest częścią naszego filogenetycznego spadku, naszego ży¬cia. Mimo to, a być może właśnie dlatego, należy dokonać starannego zróżnicowania, ponieważ nie żyjemy już w takich warunkach społecznych, w jakich powstała nasza pierwotna gotowość do agresji i sprawdziła się przez wiele tysiącleci. Niektóre z naszych dawnych, biologicznych przy¬czyn agresji są niezbędne do życia, ważne zarówno dla poszczególnych osób, jak i dla grupy, tak jak na przykład eksploracyjna agresja, agresja z frustracji oraz ta służąca obronie. Nasza biologia nie może być naszym usprawiedliwieniem. Na takie wybryki należy reagować, należy natychmiast zatrzymać niebezpieczną dynamikę, zwrócić uwagę poszcze¬gólnym osobom na ich działanie oraz jego skutki, a pozostałym członkom grupy wyraźnie pokazać, dokąd pozwalają się prowadzić – najczęściej w ślepą uliczkę. Nigdy nie jest za wcześnie na uczenie tego, jak kata-strofalne są skutki bezmyślnej agresji.

3. Agresja w przedszkolu – w czym tkwi problem?
Agresja jest najczęściej głośna i widoczna, jej początek trudny do stwier¬dzenia dla wszystkich oprócz sprawców i ofiar, a później niemożliwy do zrekonstruowania. Trudno jest znaleźć tego, kto zaczął, kto być może po¬nosi winę za cały konflikt. Najczęściej możemy stwierdzić jedynie, kto jako pierwszy stracił panowanie nad sobą i być może nawet uderzył. Jednak rzadko kiedy udaje się stwierdzić, co dokładnie się wydarzyło.
Jak kończy się agresja? Jest to prawie zawsze nie do przewidzenia i już ten fakt mocno irytuje. Oburzony krzyk, wybuch złości, potok wy¬zwisk, a przede wszystkim rękoczyny, które przechodzą w walkę, auto¬matycznie przerywają każde zajęcie i każdą zabawę. Agresja zawsze przeszkadza, naturalnie najbardziej tym, których bezpośrednio dotyka, jednak również innym uniemożliwia kontynuowanie swoich zajęć. Wszy¬scy przerywają swoje czynności, swoje myśli, zwracają uwagę na to, co się dzieje i obserwują rozwój wydarzeń. Nawet w najbardziej oddalonym miejscu zarejestrowana zostaje zmiana nastroju.
Praca nad konfliktami, radzenie sobie ze złością oraz z zachowaniami agresywnymi – realizowania tych celów wychowawczych przedszkole nie powinno i nie może odbierać rodzicom. Przedszkole może stanowić jeszcze jedno pole zdobywania doświadczeń raz oferować liczne modele rozwiązań; jednak to, w jaki sposób splot zależności i związków, jakim jest rodzina, radzi sobie z agresją, ma swoją własną wartość, ponieważ tam wzorcem są zaufane osoby pierwszego kontaktu.
Przedszkole może znów stanowić tylko uzupełnienie działań i wysił¬ków rodzinnych, nawet jeżeli praktyka pokazuje, jak ważny jest jego wpływ, kiedy brakuje pozytywnych doświadczeń w kręgu rodzinnym – ponieważ funkcjonuje ono jako miejsce nauki i socjalizacji dla dziecka oraz kompetentny partner dla rodziców. Jednak różnie to bywa z tym, kto zwraca się do kogo, kto jako pierwszy szuka kontaktu. Warunkiem obu możliwości jest dobrze przebiegająca współpraca z rodzicami, której ważnym aspektem jest problem radzenia sobie z agresywnymi zachowa¬niami swoich dzieci.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.