„Mamo, ja cię kocham… ale nie chcę iść na występ”
Dla wielu rodziców Dzień Matki kojarzy się z:
🌸 laurkami,
🌸 występami,
🌸 wierszykami,
🌸 publicznym okazywaniem emocji.
Tymczasem dla części dzieci ze spektrum autyzmu ten dzień może być:
👉 ogromnie przeciążający.
Nie dlatego,
że dziecko:
❌ „nie kocha mamy”,
❌ „jest niewdzięczne”,
❌ „nie chce się starać”.
Ale dlatego,
że:
✔ nie lubi presji społecznej,
✔ nie rozumie rytuałów emocjonalnych,
✔ stresuje się występami,
✔ źle znosi hałas i uwagę grupy,
✔ nie potrafi wyrażać uczuć w „typowy sposób”.
I właśnie wtedy wielu dorosłych zaczyna się martwić:
– „Dlaczego moje dziecko nie chce zrobić laurki?”
– „Dlaczego nie chce powiedzieć wierszyka?”
– „Czy ono w ogóle rozumie, czym jest miłość?”
– „Dlaczego inne dzieci potrafią, a moje nie?”
Tymczasem bardzo wiele dzieci autystycznych:
👉 kocha głęboko,
ale pokazuje to inaczej.
Badania dotyczące komunikacji społecznej i ekspresji emocjonalnej u osób autystycznych pokazują, że trudność z typowym wyrażaniem emocji nie oznacza braku więzi emocjonalnych. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
👇 Przeczytaj również:
Miłość nie zawsze wygląda tak samo
To jedna z najważniejszych rzeczy,
które warto zrozumieć.
Niektóre dzieci mówią:
„kocham cię”.
Inne:
✔ siadają obok,
✔ pokazują ulubiony przedmiot,
✔ chcą być blisko,
✔ pytają codziennie o to samo,
✔ potrzebują rutyny i obecności.
Dziecko autystyczne może:
❌ nie lubić przytulania,
❌ nie chcieć występować,
❌ nie rozumieć społecznej „celebracji” Dnia Matki,
a jednocześnie:
👉 być bardzo przywiązane emocjonalnie.
Dlaczego Dzień Matki bywa trudny dla dzieci z ASD?
🌿 Presja społeczna
Występ przed grupą może oznaczać:
– ogromny stres,
– przeciążenie społeczne,
– lęk przed oceną,
– przeciążenie sensoryczne.
Dla części dzieci samo:
👉 stanie na środku sali
jest już ogromnym obciążeniem układu nerwowego.
🌿 Presja emocjonalna
Niektóre dzieci słyszą:
❌ „musisz powiedzieć coś miłego”,
❌ „uśmiechnij się”,
❌ „powiedz mamie, że ją kochasz”.
A przecież emocji:
👉 nie da się wymusić scenariuszem.
🌿 Nadmiar bodźców
Dzień Matki w przedszkolu lub szkole często oznacza:
– hałas,
– tłok,
– muzykę,
– zmianę planu,
– emocjonalne napięcie.
To może prowadzić do:
✔ przeciążenia,
✔ shutdownu,
✔ meltdownu,
✔ wycofania.
National Autistic Society podkreśla, że wydarzenia szkolne pełne bodźców mogą być dla dzieci silnie przeciążające sensorycznie i społecznie. National Autistic Society – sensory processing
„Ale inne dzieci potrafią…”
To zdanie bardzo często rani.
Bo dziecko z ASD może:
✔ naprawdę chcieć sprawić radość mamie,
ale:
❌ nie być w stanie zrobić tego w społecznie oczekiwany sposób.
I wtedy pojawia się:
– poczucie winy,
– wstyd,
– przeciążenie,
– lęk przed zawiedzeniem dorosłych.
👇 Przeczytaj także
Dziecko może kochać… i jednocześnie nienawidzić występów
To się nie wyklucza.
Dla wielu dzieci z ASD:
👉 publiczny występ nie jest „miłym wydarzeniem”.
Może być:
– sytuacją alarmową dla układu nerwowego,
– źródłem lęku,
– doświadczeniem utraty kontroli.
Badania dotyczące lęku społecznego i przeciążenia u dzieci autystycznych pokazują, że sytuacje publicznej ekspozycji mogą znacząco zwiększać poziom stresu. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
Jak wspierać dziecko przed Dniem Matki?
🌿 Nie wymuszaj emocji
Nie:
❌ „powiedz mamusi coś ładnego”.
Lepiej:
✔ „możesz pokazać mamie, że jest dla ciebie ważna na swój sposób.”
🌿 Daj wybór
Dziecko może:
✔ zrobić rysunek,
✔ dać kwiatka,
✔ powiedzieć jedno zdanie,
✔ przygotować coś wspólnie,
✔ nie występować publicznie.
Miłość nie musi wyglądać identycznie.
🌿 Uprzedzaj o planie
Pomaga:
✔ pokazanie zdjęć sali,
✔ opis wydarzenia wcześniej,
✔ plan dnia,
✔ próby bez presji.
Przewidywalność zmniejsza napięcie układu nerwowego. (autismeducationtrust.org.uk)
Jak reagować, gdy dziecko odmawia występu?
Najgorsze, co można zrobić:
❌ zawstydzać,
❌ porównywać do innych dzieci,
❌ mówić:
„mamie będzie przykro”,
❌ wymuszać.
To zwiększa:
✔ lęk,
✔ przeciążenie,
✔ poczucie winy.
Co pomaga?
✔ spokojna komunikacja
„Widzę, że to dla ciebie trudne.”
✔ zmniejszenie presji
„Możesz uczestniczyć na swój sposób.”
✔ szukanie alternatywy
Nie każde dziecko musi:
👉 stać na środku sali.
👇 Przeczytaj również:
Jak wygląda miłość dziecka autystycznego?
Czasem bardzo subtelnie.
Może wyglądać jak:
✔ przynoszenie ulubionego przedmiotu,
✔ siadanie obok mamy,
✔ potrzeba wspólnej rutyny,
✔ pytanie codziennie o to samo,
✔ chęć dzielenia zainteresowań.
To też jest:
👉 więź.
Co warto powiedzieć rodzicom?
✔ „To, że dziecko nie chce występować, nie oznacza braku miłości.”
✔ „Nie każde dziecko wyraża emocje w społecznie oczekiwany sposób.”
✔ „Presja może zwiększać przeciążenie.”
✔ „Relacja jest ważniejsza niż idealny występ.”
Jak szkoła może wspierać dzieci z ASD podczas Dnia Matki?
✔ możliwość niewystępowania,
✔ mniejsze grupy,
✔ cichsza przestrzeń,
✔ krótsze występy,
✔ alternatywne formy udziału,
✔ brak zawstydzania.
To naprawdę robi ogromną różnicę.
Na koniec
Dziecko autystyczne nie musi:
👉 kochać „tak jak w scenariuszu szkolnym”.
Bo czasem największym dowodem miłości nie jest:
🌸 idealnie powiedziany wierszyk.
Ale to,
że dziecko:
✔ ufa,
✔ szuka obecności,
✔ wraca do bezpiecznej osoby,
nawet jeśli nie potrafi powiedzieć o tym słowami.
📎 Powiązane artykuły na Dzień Matki
- Dzień Matki w przedszkolu ASD – gotowy scenariusz zajęć + darmowe karty AAC PDF do druku
- Emocje u dziecka z autyzmem — od czego zacząć?
- Dziecko z ASD po intensywnym maju: jak wyciszyć przeciążenie przed czerwcem?
- Komunikacja potrzeb u dziecka z autyzmem – scenariusz zajęć z wizualnym harmonogramem + karty „chcę / nie chcę” – zajęcia rewalidacyjne
🔥👇 Przeczytaj otwarty artykuł
Jak wygląda miłość dziecka autystycznego?
Czasem nie mówi „kocham”, ale pokazuje to każdego dnia
„Mój syn nigdy nie lubił się przytulać. Nie robił laurek. Nie mówił spontanicznie: „kocham cię”. Przez lata myślałam, że może po prostu mnie nie potrzebuje tak jak inne dzieci potrzebują swoich mam. A potem zauważyłam coś dziwnego — codziennie rano zostawiał mi na stole swój najważniejszy skarb: mały kamień znaleziony po drodze do szkoły.”
Takich historii rodzice dzieci autystycznych opowiadają bardzo wiele.
I właśnie one pokazują coś niezwykle ważnego:
👉 miłość dziecka autystycznego bardzo często istnieje głęboko,
ale bywa wyrażana inaczej niż oczekuje społeczeństwo.
W kulturze nadal funkcjonuje wiele szkodliwych mitów:
– że osoby autystyczne są „chłodne emocjonalnie”,
– nie potrzebują relacji,
– „nie okazują uczuć”,
– nie budują więzi.
Tymczasem współczesne badania psychologiczne i neurobiologiczne pokazują coś zupełnie innego:
✔ osoby autystyczne tworzą silne więzi emocjonalne,
✔ przeżywają miłość i przywiązanie,
✔ często odczuwają emocje bardzo intensywnie,
ale mogą mieć trudność z ich społeczną ekspresją. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
Miłość nie zawsze wygląda tak samo
Społeczeństwo ma bardzo konkretną wizję:
👉 „jak powinno wyglądać okazywanie miłości”.
Przytulanie.
Kontakt wzrokowy.
Wspólne zdjęcia.
Życzenia.
Całuski.
Publiczne okazywanie emocji.
Ale dzieci autystyczne często funkcjonują:
✔ sensorycznie inaczej,
✔ społecznie inaczej,
✔ komunikacyjnie inaczej.
I właśnie dlatego ich sposób budowania relacji może wyglądać zupełnie odmiennie.
Badania nad autyzmem pokazują, że trudności w społecznej ekspresji emocji nie oznaczają braku emocji ani braku przywiązania. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
„Moje dziecko mnie nie przytula…”
To jeden z najczęstszych i najbardziej bolesnych tematów poruszanych przez rodziców dzieci z ASD.
Wielu rodziców mówi:
– „on nigdy sam nie przychodzi się przytulić”,
– „unika dotyku”,
– „nie okazuje tęsknoty”,
– „nie reaguje jak inne dzieci”.
I bardzo często pojawia się wtedy:
👉 ogromne poczucie smutku i odrzucenia.
Tymczasem unikanie przytulania może wynikać nie z braku więzi,
ale z:
✔ nadwrażliwości sensorycznej,
✔ przeciążenia dotykiem,
✔ trudności regulacyjnych,
✔ lęku społecznego.
National Autistic Society podkreśla, że wiele osób autystycznych doświadcza dotyku intensywniej sensorycznie niż osoby neurotypowe. National Autistic Society – sensory processing
Dla części dzieci przytulenie:
👉 nie jest automatycznie przyjemnym doświadczeniem.
To nie oznacza:
❌ „braku miłości”.
Miłość dziecka autystycznego często jest subtelna
Czasem wygląda jak:
✔ siadanie obok tej samej osoby,
✔ przynoszenie ulubionych przedmiotów,
✔ dzielenie zainteresowań,
✔ potrzeba wspólnej rutyny,
✔ sprawdzanie, czy rodzic wrócił do domu,
✔ chęć oglądania razem tego samego filmu.
Niektóre dzieci:
👉 nie mówią „kocham cię”.
Ale codziennie:
✔ pytają o tę samą osobę,
✔ chcą jej obecności,
✔ wracają do niej,
gdy świat staje się zbyt trudny.
To również jest:
miłość.
„Pokazywał mi każdy wagonik”
Wielu rodziców dzieci autystycznych opisuje podobne doświadczenia.
Dziecko:
✔ nie rozmawia o emocjach,
✔ nie opowiada o relacjach,
ale:
👉 godzinami pokazuje swoje zainteresowania.
Pociągi.
Dinozaury.
Kosmos.
Mapy.
Liczby.
Zwierzęta.
I bardzo często właśnie to:
jest próbą budowania więzi.
Psychologowie opisują zjawisko „dzielenia zainteresowań” jako jedną z form społecznego kontaktu i bliskości u osób autystycznych. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
„Nie mówił o emocjach. Ale zawsze wiedział, kiedy płakałam”
To kolejny ważny temat.
Przez lata funkcjonował stereotyp,
że osoby autystyczne:
❌ „nie mają empatii”.
Tymczasem współczesne badania pokazują,
że wiele osób autystycznych:
✔ bardzo silnie odczuwa emocje innych ludzi,
✔ doświadcza empatii,
✔ reaguje na cierpienie,
ale może:
👉 wyrażać to inaczej lub mniej społecznie typowo. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
Niektóre dzieci:
– nie powiedzą:
„widzę, że ci smutno”,
ale:
✔ przyniosą herbatę,
✔ usiądą obok,
✔ zaczną krążyć wokół rodzica,
✔ będą próbowały regulować napięcie po swojemu.
Problem nie leży w braku miłości. Często leży w oczekiwaniach społecznych
To bardzo ważne.
Społeczeństwo często oczekuje:
👉 jednego konkretnego modelu emocji.
Jeśli dziecko:
– nie patrzy w oczy,
– nie przytula się,
– nie mówi o uczuciach,
– nie lubi występów,
– nie okazuje emocji „typowo”,
bywa oceniane jako:
❌ chłodne,
❌ obojętne,
❌ „dziwne”.
Tymczasem wiele dzieci autystycznych:
✔ przeżywa emocje bardzo głęboko,
✔ ale ma trudność z ich społeczną ekspresją.
Maskowanie emocji — ogromnie ważny temat
Część dzieci autystycznych uczy się:
✔ kopiować emocjonalne zachowania innych ludzi,
✔ mówić „kocham cię”,
bo wiedzą,
że tego oczekuje otoczenie.
To zjawisko nazywa się:
👉 maskingiem (camouflaging).
Maskowanie może pomagać społecznie,
ale jednocześnie:
✔ bardzo wyczerpuje psychicznie,
✔ zwiększa ryzyko lęku i wypalenia,
✔ oddala dziecko od autentycznej regulacji.
Badania nad maskingiem pokazują, że długotrwałe ukrywanie autystycznych cech wiąże się z dużym obciążeniem psychicznym. (pmc.ncbi.nlm.nih.gov)
Dziecko autystyczne może kochać bardzo głęboko
Czasem nawet:
👉 bardziej intensywnie niż pokazuje to na zewnątrz.
Ale jego sposób budowania więzi może być:
✔ mniej widowiskowy,
✔ mniej społecznie „czytelny”,
✔ bardziej oparty na obecności niż słowach.
I właśnie dlatego tak wiele relacji dzieci autystycznych bywa źle interpretowanych.
Co najbardziej pomaga budować więź?
✔ spokojna obecność
Nie ciągła presja:
„powiedz coś”,
„okaż emocje”.
Ale:
bezpieczna relacja.
✔ wspólna rutyna
Dla wielu dzieci wspólne rytuały:
👉 są formą bliskości.
✔ akceptacja sensoryczna
Nie każde dziecko lubi:
– przytulanie,
– dotyk,
– bliskość fizyczną.
To nie oznacza odrzucenia.
✔ zainteresowanie światem dziecka
Kiedy dorosły:
✔ słucha o pociągach,
✔ ogląda mapy,
✔ pyta o dinozaury,
często wchodzi:
👉 w najważniejszy obszar więzi dziecka.
Co najbardziej rani dzieci?
❌ „Dlaczego jesteś taki chłodny?”
❌ „Powiedz mamie, że ją kochasz.”
❌ „Inne dzieci potrafią.”
❌ „Nie wyglądasz, jakbyś się cieszył.”
Takie komunikaty bardzo często:
✔ budują wstyd,
✔ zwiększają maskowanie,
✔ uczą dziecko,
że jego sposób przeżywania jest „zły”.
Najważniejsza rzecz
Dziecko autystyczne bardzo często:
👉 nie kocha mniej.
Po prostu:
kocha innym językiem.
I być może właśnie dlatego tak wiele dzieci pozostaje:
👉 niezrozumianych w świecie,
który nadal oczekuje emocji wyrażanych tylko w jeden sposób.
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne (są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na stronie) oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł (teksty z hasztagiem #premium)– ciekawe scenariusze i narzędzia pracy. (kliknij i przewijaj)
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 