Międzynarodowy Dzień Przyjaźni (30 lipca) to świetna okazja, aby uczyć dzieci nie tylko czym jest przyjaźń, ale przede wszystkim jak ją budować. Dla wielu dzieci w spektrum autyzmu, z ADHD czy innymi specjalnymi potrzebami edukacyjnymi nawiązywanie relacji bywa trudniejsze niż nauka liter czy liczenia. Dlatego warto ćwiczyć przyjaźń poprzez konkretne doświadczenia.

Poniżej znajdziesz gotowy scenariusz zajęć, który możesz przeprowadzić w przedszkolu, świetlicy, na półkoloniach lub wykorzystać w domu.

---

Scenariusz zajęć

Temat:
Przyjaźń – małe gesty, które zmieniają świat.

Grupa:
dzieci 4–10 lat (z możliwością dostosowania do dzieci z ASD i SPE)

Czas:
około 45 minut

Cele

Dziecko:

• rozpoznaje cechy dobrego kolegi,
• uczy się zauważać potrzeby innych,
• ćwiczy komunikację,
• rozwija empatię,
• doświadcza współpracy,
• wzmacnia poczucie przynależności do grupy.

---

Potrzebne materiały

• kartki papieru,
• kredki,
• piłka lub pluszak,
• kolorowe karteczki samoprzylepne.

---

Przebieg zajęć

1. Powitanie – Iskra przyjaźni (5 minut)

Dzieci siedzą w kole.

Nauczyciel mówi:

“Dzisiaj będziemy rozmawiać o czymś, czego nie można kupić, ale co może zmienić czyjś dzień.”

Każde dziecko przekazuje pluszaka kolejnej osobie z uśmiechem.

---

2. Burza mózgów – Kto to jest przyjaciel? (8 minut)

Pytania:

• Co robi dobry kolega?
• Jak się czujesz przy kimś życzliwym?
• Czy przyjaźń zawsze oznacza zgadzanie się ze wszystkim?
• Jak można komuś pomóc?

Nauczyciel zapisuje odpowiedzi.

---

3. Zabawa “Most przyjaźni”

Dzieci dobierają się parami.

Ich zadaniem jest wspólnie:

• przenieść piłkę,
• zbudować coś z dostępnych przedmiotów,
• przejść wyznaczoną trasę.

Nie liczy się szybkość.

Liczy się współpraca.

Po zakończeniu dzieci opowiadają:

• Co było łatwe?
• Co było trudne?
• Jak sobie pomagaliście?

---

4. Ćwiczenie “Dobre słowo”

Każde dziecko losuje imię kolegi.

Na kolorowej karteczce zapisuje lub rysuje:

“Dziękuję Ci za…”

lub

“Lubię, kiedy…”

Młodsze dzieci mogą narysować obrazek.

---

5. Mini historia

Przeczytaj dzieciom krótką opowieść.

---

Opowieść

Na placu zabaw siedział samotnie mały chłopiec.

Pozostałe dzieci biegały, śmiały się i budowały zamek z piasku.

Nagle jedna dziewczynka podeszła i zapytała:

– Chcesz budować razem z nami?

Chłopiec tylko skinął głową.

Po chwili wszyscy razem byli zajęci zabawą, radosna atmosfera udzielała się dzieciom i opiekunom. To był wspaniały dzień.

Czasami największa przyjaźń zaczyna się od jednego prostego pytania.

---

Zapytaj dzieci:

• Co zrobiła dziewczynka?
• Jak mógł czuć się chłopiec?
• Co Ty możesz zrobić dla kogoś jutro?

---

6. Krąg życzliwości

Dzieci stoją w kole.

Każde kończy zdanie:

“Dzisiaj mogę być dobrym kolegą, kiedy…”

---

Dostosowanie dla dzieci z ASD

Podczas zajęć warto:

✔ nie zmuszać do kontaktu wzrokowego,

✔ pozwolić odpowiadać pojedynczym słowem,

✔ umożliwić pokazanie odpowiedzi obrazkiem,

✔ wcześniej zapowiedzieć kolejne etapy,

✔ pozwolić obserwować zabawę zamiast aktywnie uczestniczyć.

Przyjaźń można budować również poprzez wspólne zainteresowania, spokojną obecność i wzajemny szacunek.

---

Dlaczego takie zajęcia są ważne?

Badania pokazują, że pozytywne relacje rówieśnicze należą do najważniejszych czynników chroniących zdrowie psychiczne dzieci. Poczucie akceptacji wpływa na rozwój kompetencji społecznych, samooceny oraz dobrostanu emocjonalnego. W przypadku dzieci w spektrum autyzmu przyjaźń często rozwija się inaczej niż u rówieśników, jednak jej znaczenie dla jakości życia jest równie duże.

Dlatego warto uczyć dzieci, że przyjaciel to nie ktoś idealny, lecz ktoś, przy kim można czuć się bezpiecznie i być sobą.

---

Co mówi nauka?

Badania wskazują, że przyjaźnie w dzieciństwie wiążą się z lepszym dobrostanem psychicznym, większym poczuciem przynależności oraz mniejszym ryzykiem samotności. U dzieci w spektrum autyzmu możliwość budowania autentycznych relacji rówieśniczych sprzyja rozwojowi kompetencji społecznych i poprawia jakość życia. Najlepsze efekty przynoszą sytuacje oparte na wspólnym działaniu, zainteresowaniach i dobrowolnej współpracy, a nie na przymuszaniu do kontaktów społecznych.

---

Bibliografia

• WHO – Health Promoting Schools.
• UNICEF – Learning through Play.
• American Psychological Association – badania nad relacjami rówieśniczymi i dobrostanem dzieci.
• Connie Kasari – badania nad rozwijaniem relacji społecznych u dzieci w spektrum autyzmu.
• Tony Attwood – The Complete Guide to Asperger’s Syndrome.

---

To właśnie drobne gesty – uśmiech, zaproszenie do wspólnej zabawy czy zwykłe „usiądź obok mnie” – często stają się początkiem przyjaźni, którą dzieci pamiętają przez wiele lat.