Dzień Grzyba (celebrujemy go 26 września) to świetna okazja, aby wprowadzić uczniów w fascynujący świat lasu i jego mieszkańców. Grzyby nie tylko stanowią ważny element przyrody, ale są też doskonałym tematem edukacyjnym – rozwijają obserwację, ciekawość i świadomość ekologiczną.
Zajęcia przygotowane specjalnie dla uczniów ze spektrum autyzmu łączą naukę z działaniem praktycznym i sensorycznym, co sprzyja lepszemu rozumieniu świata przyrody.
Wprowadzenie dla uczniów – Czym są grzyby?
Grzyby to bardzo wyjątkowe organizmy. Nie są ani roślinami, ani zwierzętami – tworzą własne królestwo w przyrodzie.
Mają różne kształty, kolory i wielkości. W lesie najczęściej widzimy ich kapelusz i nóżkę, ale pod ziemią ukryta jest cała sieć nitek, zwanych grzybnią. To właśnie grzybnia sprawia, że grzyby potrafią rosnąć i pobierać składniki odżywcze.
Grzyby są bardzo ważne dla przyrody:
- pomagają rozkładać resztki roślin i drzew,
- tworzą pożywienie dla zwierząt,
- niektóre z nich mogą być zjadane przez ludzi (np. borowik, pieczarka),
- inne są trujące i niebezpieczne – dlatego nigdy nie zbieramy grzybów samodzielnie.
👉 Dzięki temu grzyby uczą nas, że w przyrodzie każdy element ma swoje miejsce i znaczenie.
Cele zajęć
- rozwijanie wiedzy przyrodniczej o grzybach,
- kształtowanie umiejętności obserwacji i klasyfikacji,
- wspieranie komunikacji i współpracy w grupie,
- rozwój integracji sensorycznej poprzez dotyk, zapach i wzrok,
- budowanie szacunku do przyrody.
Materiały
- ilustracje grzybów jadalnych i trujących,
- prawdziwe okazy grzybów (jeśli to możliwe – np. z targu lub suszone),
- koszyczek i plastikowe grzybki do zabawy,
- karta pracy „Grzyb – moja obserwacja”,
- kredki, mazaki, klej, nożyczki,
- lupa.
Przebieg zajęć
1. Wprowadzenie – rozmowa o lesie
Nauczyciel pokazuje zdjęcia lasu i pyta uczniów:
- Co możemy znaleźć w lesie?
- Czy widzieliście kiedyś grzyby?
- Jakie grzyby znacie?
👉 Warto użyć kart obrazkowych – ułatwiają dzieciom z ASD skupienie i nazwane wprost obiekty.
2. Grzyby jadalne i trujące
- Prezentacja ilustracji i prosty podział: grzyby dobre do jedzenia – grzyby niebezpieczne.
- Dzieci wskazują obrazki i dopasowują do dwóch koszyków (zielony = jadalne, czerwony = trujące).
- Wspólna rozmowa: Dlaczego nie wolno zbierać nieznanych grzybów?
3. Zabawa sensoryczna „Dotknij i powąchaj”
- Uczniowie oglądają grzyby pod lupą, dotykają kapeluszy i nóżek, wąchają suszone borowiki.
- Zadanie: Jaki grzyb jest twardy, a jaki miękki? Który pachnie intensywniej?
👉 Ćwiczenie rozwija zmysły i integrację sensoryczną – niezwykle ważne dla uczniów ze spektrum autyzmu.
4. Praca plastyczna „Mój grzyb”
- Uczniowie rysują grzyby, które im się podobają.
- Można też użyć wyciętych elementów (kapelusz, nóżka) i skleić je w całość.
- Dodatkowe zadanie: Pokoloruj na zielono koszyk z jadalnym grzybem i na czerwono koszyk z trującym.
5. Podsumowanie – „Co zapamiętałem?”
Każdy uczeń wybiera jeden obrazek grzyba i mówi jedno zdanie (lub słowo) – np.: borowik, jadalny.
Dla uczniów niewerbalnych: użycie gestu, obrazka lub symbolu.
Karta pracy do pobrania
👉 Muchomor – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
👉 Polecamy eBook: Słowo, dźwięk, ruch – Scenariusze zajęć logopedycznych i logorytmicznych dla dzieci ze spektrum autyzmu eBook 18 zł
Najczęstsze pytania (FAQ)
1. Czy uczniowie ze spektrum autyzmu mogą brać udział w zajęciach terenowych w lesie?
Tak, ale zawsze z uwzględnieniem ich potrzeb sensorycznych i bezpieczeństwa – warto zacząć od krótkich spacerów.
2. Jak odróżnić grzyby jadalne od trujących?
Na zajęciach szkolnych używamy tylko ilustracji lub sztucznych modeli. Prawdziwe grzyby prezentuje dorosły, a zasada numer 1 brzmi: nigdy nie zbieramy samodzielnie nieznanych grzybów.
3. Jak dostosować scenariusz do ucznia niewerbalnego?
Można korzystać z piktogramów, gestów i alternatywnych form komunikacji (PECS).
Podsumowanie
Dzień Grzyba to doskonała okazja, by uczyć dzieci ze spektrum autyzmu w sposób praktyczny, sensoryczny i angażujący. Poprzez obrazy, dotyk, zapach i działanie uczniowie łatwiej przyswajają wiedzę i uczą się szacunku do przyrody.
👉 Zobacz także nasze inne scenariusze przyrodnicze:
autyzm.life i neuroróżnorodni 