W ostatnich latach technologia coraz częściej znajduje zastosowanie w terapii dzieci ze spektrum autyzmu (ASD) oraz innych zaburzeń rozwojowych. Jednym z innowacyjnych narzędzi, które zdobywa popularność w tej dziedzinie, jest robot humanoidalny NAO, stworzony przez firmę SoftBank Robotics. NAO to interaktywny robot, który może być programowany do realizacji różnych zadań, w tym do prowadzenia terapii i wsparcia edukacyjnego dla dzieci z ASD. W niniejszym artykule omówimy zastosowania robota NAO w terapii na całym świecie, a także przedstawimy przykłady jego wykorzystania w Polsce.

Charakterystyka robota NAO

NAO jest robotem humanoidalnym, który ma około 58 cm wysokości i jest wyposażony w zaawansowane sensory, kamery, mikrofony oraz głośniki, co pozwala mu na interakcję z ludźmi w sposób przypominający naturalne zachowania. Może poruszać się, mówić, reagować na polecenia, rozpoznawać twarze i głosy, a także wyrażać emocje poprzez gesty i modulację głosu. NAO jest programowalny, co oznacza, że może być dostosowany do indywidualnych potrzeb terapeutycznych dzieci z różnymi zaburzeniami.

Zastosowania robota NAO w terapii

1. Terapia dzieci ze spektrum autyzmu (ASD)

NAO jest szczególnie skuteczny w pracy z dziećmi ze spektrum autyzmu. Badania wskazują, że dzieci z ASD często preferują interakcje z technologią, w tym z robotami, nad interakcje z ludźmi. NAO może pełnić rolę „społecznego mediatora”, pomagając dzieciom w nauce podstawowych umiejętności społecznych, takich jak naśladowanie, utrzymywanie kontaktu wzrokowego, rozpoznawanie emocji oraz reagowanie na polecenia. Dzięki swojej przewidywalności i możliwości dostosowania, NAO może tworzyć bezpieczne i kontrolowane środowisko, które ułatwia dzieciom z ASD naukę i rozwój. (Więcej: Roboty humanoidalne w terapii dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – szanse i zagrożenia)

Przykłady ze świata:

• Projekt ASK-NAO (Autism Solution for Kids) w USA: W tym projekcie robot NAO był wykorzystywany do nauczania dzieci z ASD umiejętności społecznych. W badaniach przeprowadzonych w ramach projektu stwierdzono, że dzieci uczestniczące w sesjach z NAO wykazały poprawę w zakresie naśladowania, komunikacji i umiejętności społecznych.
• Badania w Holandii: W badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie w Twente, NAO został wykorzystany w terapii dzieci z ASD, koncentrując się na interakcjach społecznych i rozwoju języka. Wyniki wskazały na pozytywny wpływ sesji z robotem na rozwój umiejętności społecznych dzieci.

Przykłady z Polski:

• Projekt NAO: W Polsce robot NAO był używany w kilku ośrodkach terapeutycznych jako narzędzie wspierające terapię dzieci z ASD. (Nao, Sanbot i Pepper dostali etaty w Centrum Pediatrii w Sosnowcu)

2. Wsparcie edukacyjne i rozwój umiejętności poznawczych

Oprócz terapii dzieci z ASD, robot NAO jest również wykorzystywany w szerokim zakresie edukacji, w tym do wspierania rozwoju umiejętności poznawczych. NAO może być programowany do prowadzenia lekcji, w których dzieci uczą się matematyki, języków obcych, a także logicznego myślenia poprzez interaktywne gry i zadania.

Przykłady ze świata:

• Projekt ENAACT w Hiszpanii: NAO został wykorzystany w szkołach podstawowych do nauczania dzieci matematyki. W tym projekcie robot prowadził lekcje, pomagając uczniom w rozwiązywaniu zadań matematycznych poprzez zabawę i interaktywne gry.
• Badania w Japonii: W Japonii NAO był wykorzystywany w programie edukacyjnym mającym na celu rozwijanie umiejętności językowych u dzieci w wieku przedszkolnym. Robot prowadził interaktywne lekcje języka angielskiego, pomagając dzieciom w nauce nowych słów i zwrotów.

3. Rehabilitacja ruchowa

NAO znajduje również zastosowanie w rehabilitacji ruchowej, gdzie może motywować pacjentów do wykonywania ćwiczeń fizycznych. Dzięki możliwości programowania, NAO może prezentować i wspierać pacjentów w wykonywaniu różnych ćwiczeń, dostosowując się do ich indywidualnych potrzeb.

Przykłady ze świata:

• Projekt REMPAD w Szwecji: W ramach tego projektu NAO został wykorzystany do wspierania rehabilitacji pacjentów po udarze mózgu. Robot prowadził pacjentów przez ćwiczenia, monitorując ich postępy i dostosowując poziom trudności do ich zdolności fizycznych.

Wyzwania i przyszłość wykorzystania robotów w terapii

Chociaż robot NAO wykazuje duży potencjał w terapii i edukacji, istnieją również pewne wyzwania związane z jego wykorzystaniem. Jednym z nich jest koszt zakupu i utrzymania robota, co może być barierą dla wielu placówek terapeutycznych i edukacyjnych. Ponadto, skuteczność terapii z użyciem robota NAO zależy w dużej mierze od jakości programowania i umiejętności terapeuty lub nauczyciela, który go obsługuje.

W przyszłości można się spodziewać, że technologia robotów terapeutycznych będzie się rozwijać, prowadząc do stworzenia bardziej zaawansowanych modeli, które będą jeszcze bardziej skuteczne w terapii dzieci z różnorodnymi zaburzeniami. Ponadto, dalsze badania będą niezbędne, aby lepiej zrozumieć długoterminowy wpływ terapii z robotami na rozwój dzieci.

Robot NAO to innowacyjne narzędzie, które z powodzeniem znajduje zastosowanie w terapii dzieci ze spektrum autyzmu, wsparciu edukacyjnym oraz rehabilitacji ruchowej. Jego wszechstronność, interaktywność i możliwość programowania sprawiają, że jest on cennym narzędziem wspierającym rozwój dzieci z różnorodnymi zaburzeniami. Przykłady z całego świata, w tym z Polski, pokazują, że roboty takie jak NAO mogą znacząco przyczynić się do poprawy jakości terapii i edukacji, otwierając nowe możliwości w zakresie wsparcia rozwoju dzieci.

Literatura

1. Pennisi, P., Tonacci, A., Tartarisco, G., Billeci, L., Ruta, L., Gangemi, S., & Pioggia, G. (2016). Autism and social robotics: A systematic review. Autism Research, 9(2), 165-183.
2. Scassellati, B., Admoni, H., & Mataric, M. (2012). Robots for use in autism research. Annual Review of Biomedical Engineering, 14, 275-294.
3. Robins, B., Dautenhahn, K., & Dickerson, P. (2009). From isolation to communication: A case study evaluation of robot assisted play for children with autism with a minimally expressive humanoid robot. Autonomous Robots, 28(1), 93-101.
4. Zawadzka, D., & Kostecka, M. (2019). Wykorzystanie robotów humanoidalnych w terapii dzieci z autyzmem. Edukacja i Dialog, 28(4), 213-225.

Artykuł ten przedstawia przegląd zastosowania robota NAO w różnych terapiach, z przykładami zarówno ze świata, jak i z Polski. Omówione zostały zarówno korzyści, jak i wyzwania związane z wykorzystaniem tej technologii, co czyni artykuł wartościowym źródłem informacji dla specjalistów z dziedziny terapii i edukacji.