Rozumienie emocji innych osób to jedna z najtrudniejszych kompetencji dla uczniów ze spektrum autyzmu. Dziecko może widzieć twarz, słyszeć słowa, ale nie zawsze potrafi odczytać intencje, emocje i kontekst sytuacji społecznej.
Dlatego podczas zajęć rewalidacyjnych warto wprowadzać ćwiczenia rozwijające tzw.
🧠 teorię umysłu (Theory of Mind – ToM), czyli zdolność rozumienia, że inni ludzie:
- mają własne myśli
- przeżywają emocje
- mogą czuć coś innego niż my
Jednym z najprostszych, a jednocześnie bardzo skutecznych ćwiczeń jest scenariusz:
🧩 Scenariusz zajęć rewalidacyjnych
„Zgadnij emocję”
🎯 Cel zajęć
- rozwijanie rozumienia emocji innych osób
- nauka rozpoznawania mimiki i kontekstu sytuacyjnego
- wzmacnianie teorii umysłu (ToM)
- rozwijanie komunikacji społecznej
🧰 Materiały
- obrazki przedstawiające osoby w różnych sytuacjach emocjonalnych
- zdjęcia twarzy (emocje: radość, smutek, złość, strach, zdziwienie)
- karty z nazwami emocji
- lustro (opcjonalnie)
- tablice komunikacyjne AAC (jeśli potrzebne)
👩🏫 Przebieg zajęć
1️⃣ Wprowadzenie – obserwujemy emocję
Nauczyciel pokazuje uczniowi obrazek, np.:
- dziecko, które zgubiło zabawkę
- chłopiec, który dostał prezent
- dziewczynka, która się przewróciła
Pytanie:
👉 „Jak myślisz – co czuje ta osoba?”
2️⃣ Rozpoznawanie emocji
Uczeń wybiera odpowiedź:
- wskazuje kartę emocji
- mówi odpowiedź
- lub wybiera symbol (AAC)
Przykład:
👉 „On jest smutny.”
3️⃣ Uzasadnienie (kluczowy etap ToM)
Nauczyciel pogłębia:
👉 „Dlaczego tak myślisz?”
Uczeń uczy się łączyć:
- sytuację
- emocję
- przyczynę
Przykład:
👉 „Jest smutny, bo zgubił zabawkę.”
4️⃣ Rozszerzenie – co może się wydarzyć?
👉 „Co może zrobić ta osoba?”
Uczeń rozwija:
- przewidywanie społeczne
- rozumienie zachowań
5️⃣ Zamiana ról
Uczeń:
- pokazuje obrazek
- zadaje pytanie nauczycielowi
- ocenia odpowiedź
👉 To moment przełomowy – rozwija inicjowanie komunikacji i ToM.
👇 Przeczytaj również:
🌱 Rozszerzenie ćwiczenia
✔ Gra „Zgadnij emocję – bez słów”
Uczeń pokazuje emocję:
- mimiką
- gestem
- ruchem
Nauczyciel zgaduje.
✔ Lustro emocji
Uczeń:
- patrzy w lustro
- odtwarza emocję
- nazywa ją
✔ Historie społeczne
Uczeń analizuje krótką historię:
👉 „Ania zgubiła misia. Co czuje?”
✔ AAC (komunikacja alternatywna)
Uczeń:
- wskazuje symbole emocji
- układa zdania z obrazków
📊 Jak mierzyć postępy ucznia?
| Obszar | Wskaźnik |
|---|---|
| Rozpoznawanie emocji | poprawność odpowiedzi |
| Uzasadnianie | czy potrafi podać przyczynę |
| ToM | czy rozumie sytuację społeczną |
| Komunikacja | czy formułuje zdania |
Dlaczego to ćwiczenie działa?
Ćwiczenie „Zgadnij emocję” rozwija:
- teorię umysłu (ToM)
- rozumienie kontekstu społecznego
- komunikację
- empatię
Regularna praca pomaga uczniowi:
👉 lepiej rozumieć ludzi
👉 budować relacje
👉 funkcjonować w klasie
🔎 Zobacz także: Najczęściej czytane scenariusze zajęć rewalidacyjnych (ASD)
kliknij w link i przewijaj
1️⃣ Plan zajęć rewalidacyjnych dla przedszkolaka ze spektrum autyzmu
Praktyczny przykład programu zajęć rozwijających komunikację, relacje społeczne i integrację sensoryczną u dzieci w spektrum.
👉 https://autyzm.life/2023/09/26/plan-zajec-rewalidacyjnych-dla-przedszkolaka-ze-spektrum-autyzmu/ (autyzm.life i neuroróżnorodni)
2️⃣ „Moje emocje” – plan zajęć rewalidacyjnych dla ucznia z ASD
Scenariusz zajęć pomagający uczniowi rozpoznawać i nazywać emocje oraz rozwijać kompetencje społeczne.
👉 https://autyzm.life/2024/02/26/moje-emocje-plan-zajec-rewalidacyjnych-dla-ucznia-z-asd/ (autyzm.life i neuroróżnorodni)
3️⃣ Percepcja czasu – zajęcia rewalidacyjne dla dzieci z ASD
Ćwiczenia rozwijające rozumienie czasu, kolejności wydarzeń oraz planowanie działań w codziennych sytuacjach.
👉 https://autyzm.life/2024/02/20/percepcja-czasu-zajecia-rewalidacyjne-dla-dzieci-z-asd/ (autyzm.life i neuroróżnorodni)
4️⃣ Rozwijanie samokontroli u dzieci z ASD – scenariusz zajęć rewalidacyjnych
Metody i ćwiczenia pomagające uczniom regulować emocje, radzić sobie ze stresem i rozwijać umiejętności społeczne.
👉 https://autyzm.life/2024/09/10/rozwijanie-samokontroli-u-dzieci-z-asd-zajecia-rewalidacyjne/ (autyzm.life i neuroróżnorodni)
📌 Podsumowanie
Rozwijanie rozumienia emocji u ucznia z ASD to fundament pracy terapeutycznej.
Scenariusz „Zgadnij emocję”:
✔ uczy rozpoznawania emocji
✔ rozwija teorię umysłu (ToM)
✔ wspiera komunikację społeczną
To proste, ale niezwykle skuteczne ćwiczenie, które powinno być stałym elementem zajęć rewalidacyjnych.
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne (są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na stronie) oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł (teksty z hasztagiem #premium)– ciekawe scenariusze i narzędzia pracy. (kliknij i przewijaj)
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 