Wstęp: Opis biologiczny psa
Pies (Canis lupus familiaris) to udomowiony ssak z rodziny psowatych, który od tysięcy lat towarzyszy człowiekowi jako jego najwierniejszy przyjaciel i pomocnik. Przodkiem psa domowego jest wilk szary (Canis lupus), z którym dzieli wspólnych przodków. Udomowienie psa miało miejsce około 15 000-30 000 lat temu, choć niektóre dowody sugerują, że proces ten mógł rozpocząć się nawet wcześniej. W wyniku selekcji hodowlanej powstało wiele ras psów, które różnią się między sobą wielkością, kształtem, umaszczeniem i temperamentem.
Cechy biologiczne psa
Psy charakteryzują się zróżnicowaną budową ciała, w zależności od rasy mogą ważyć od kilku kilogramów (jak w przypadku chihuahua) do nawet ponad stu kilogramów (jak u dogów niemieckich). Mają dobrze rozwinięty zmysł węchu, który jest od 10 000 do 100 000 razy bardziej czuły niż u człowieka, co sprawia, że są niezastąpione w służbach ratowniczych, tropiących i policyjnych. Słuch psa jest również niezwykle wrażliwy, co pozwala mu usłyszeć dźwięki o częstotliwości do 65 000 Hz, podczas gdy człowiek słyszy dźwięki do około 20 000 Hz.
Przodkowie psa i ich udomowienie
Pierwsze kontakty między wilkami a ludźmi miały prawdopodobnie charakter mutualistyczny – wilki podążały za grupami ludzi, korzystając z resztek pozostawionych po polowaniach, a ludzie z czasem zaczęli doceniać obecność wilków jako ostrzegaczy przed niebezpieczeństwem i pomocników w polowaniach. Najbardziej uległe i przyjazne osobniki wilków były stopniowo udomawiane, co dało początek pierwszym psom. Z biegiem czasu, poprzez selektywne rozmnażanie, ludzie hodowali psy o określonych cechach fizycznych i behawioralnych, dostosowanych do różnych zadań, takich jak stróżowanie, pasterstwo, polowanie czy towarzyszenie.
Związki psa z człowiekiem na przestrzeni wieków
Na przestrzeni wieków pies stał się nieodzownym towarzyszem człowieka, pełniąc różnorodne funkcje w jego życiu. W kulturach starożytnych psy były cenione zarówno jako stróże domostw, jak i symboliczne postacie w mitologiach i religiach. W średniowieczu, psy myśliwskie były nieodzownym elementem polowań, a w późniejszych wiekach, wraz z rozwojem miast, psy zaczęły pełnić rolę towarzyszy domowych. Współczesne psy to nie tylko przyjaciele rodziny, ale także niezastąpieni pracownicy w służbach ratunkowych, terapeutycznych oraz przewodnicy osób niewidomych.
Relacja między psem a człowiekiem jest przykładem niezwykle silnej więzi międzygatunkowej, która opiera się na wzajemnym zaufaniu, lojalności i współpracy. Dzięki swoim wyjątkowym cechom, psy od wieków zajmują szczególne miejsce w życiu i sercach ludzi na całym świecie.
Oto kilka kreatywnych i ciekawych zajęć edukacyjnych na Dzień Psa, dostosowanych specjalnie do potrzeb przedszkolaków ze spektrum autyzmu:
1. Spotkanie z psem terapeutą
Zaproszenie terapeuty z psem może być niesamowitym doświadczeniem. Dzieci będą mogły poznać psa, pogłaskać go i dowiedzieć się, jak psy pomagają ludziom. Terapeuta może opowiedzieć o tym, jak pies pomaga mu w pracy, a dzieci mogą nauczyć się podstawowych komend.
2. Warsztaty artystyczne: Mój pies marzeń
Przygotuj różne materiały plastyczne, takie jak farby, kredki, kolorowy papier, naklejki, i zaproponuj dzieciom, aby stworzyły obraz swojego wymarzonego psa. Można także użyć szablonów psów do kolorowania, co może być bardziej zrozumiałe i komfortowe dla niektórych dzieci.
3. Zajęcia sensoryczne: Zabawy z piaskiem kinetycznym
Przygotuj piasek kinetyczny i małe figurki psów. Dzieci mogą bawić się w piasku, ukrywając i odkrywając figurki, co może być świetną zabawą sensoryczną i ćwiczeniem motoryki małej wykorzystującą temat przewodni.
4. Opowieści i książki o psach
Zorganizuj czas na czytanie książek o psach. Wybierz książki z dużymi obrazkami i prostym tekstem. Po przeczytaniu historii dzieci mogą porozmawiać o tym, co im się podobało, a także narysować lub opowiedzieć swoją własną historię o psie.
Oto lista książek o psach dostępnych na rynku polskim i w języku polskim, które mogą być interesujące dla dzieci i dorosłych:
1. Książki dla dzieci:
- „Psierociniec” – Agata Widzowska
- „Bajki o psach” – Aleksandra Machowiak, Daniel Mizieliński
- „Kropka z Białej Wilczycy” – Barbara Gawryluk
- „Puc, Bursztyn i goście” – Jan Grabowski
- „Mój przyjaciel Jerzyk” – Joanna Krzyżanek
- „Burek na tropie, czyli historie z podwórka” – Ewa Nowak
- „Zosia i jej zoo. Ukochany piesek” – Amelia Cobb
2. Książki dla młodzieży:
- „Lassie, wróć!” – Eric Knight
- „Bella i Sebastian” – Cécile Aubry
- „O psie, który wrócił do domu” – W. Bruce Cameron
- „Był sobie pies” – W. Bruce Cameron
- „Mój przyjaciel Henry” – Nuala Gardner
3. Książki dla dorosłych:
- „Szczenię doskonałe” – Gwen Bailey
- „Zaklinacz psów” – Cesar Millan
- „Oczami psa” – Alexandra Horowitz
- „Sekretne życie psów” – Elisabeth Marshall Thomas
- „Jak rozmawiać z psem” – Stanley Coren
4. Książki edukacyjne i poradniki:
- „Pozytywne szkolenie psów” – Pat Miller
- „Twój pies: Jak rozumieć swojego psa” – Gwen Bailey
- „Zrozumieć psa” – John Fisher
- „Zaklinacz psów: Dlaczego pies zachowuje się w ten sposób?” – Jan Fennell
- „Encyklopedia psa” – David Alderton
Te książki dostarczają wiedzy o psach, ich zachowaniach, potrzebach oraz uczą, jak nawiązać silną więź z tymi wspaniałymi zwierzętami. Warto je wykorzystać podczas zajęć edukacyjnych na Dzień Psa, by wprowadzić dzieci w fascynujący świat psów.
5. Muzyczne zabawy: Piosenki o psach
Zaproponuj dzieciom wspólne śpiewanie piosenek o psach. Można użyć instrumentów perkusyjnych, takich jak tamburyny czy marakasy, aby dodać rytm do piosenek. Proste, powtarzalne piosenki z gestami będą idealne.
6. Gry ruchowe: Zabawy na świeżym powietrzu
Zorganizuj na podwórku przedszkola gry ruchowe, takie jak „Pieski i kotki” (podobne do berka), „Naśladowanie ruchów psa” (dzieci naśladują, jak chodzi pies, jak siada, itp.) lub tor przeszkód, który dzieci mogą pokonywać, udając psy.
7. Zajęcia kulinarne: Przygotowanie przysmaków dla psów
Jeśli przepisy są proste i bezpieczne, można zaproponować dzieciom wspólne przygotowanie przysmaków dla psów. Mogą to być proste ciasteczka z naturalnych składników. Następnie ciasteczka można podarować terapeutycznym psom lub pobliskiemu schronisku.
8. Nauka o psach: Prezentacja multimedialna
Przygotuj krótką prezentację multimedialną z obrazkami i filmikami pokazującymi różne rasy psów, ich zwyczaje oraz sposób, w jaki pomagają ludziom (np ., np. psy przewodniki, psy ratownicze). Dzieci mogą zadawać pytania i dzielić się swoimi spostrzeżeniami. Ważne jest, aby prezentacja była wizualnie atrakcyjna i miała prosty, zrozumiały przekaz.
Przygotowanie prezentacji multimedialnej na temat różnych ras psów, ich zwyczajów oraz sposobów, w jaki pomagają ludziom, może być bardzo pouczające i inspirujące dla przedszkolaków. Oto opis kilku różnych ras psów, ich cech oraz roli, jaką odgrywają w życiu ludzi:
Rasy psów i ich cechy
- Labrador retriever
- Cechy: Labradory są średniej wielkości psami o łagodnym usposobieniu, bardzo przyjazne i inteligentne. Mają krótką, gładką sierść i są znane ze swojej lojalności.
- Zwyczaje: Lubią aktywność fizyczną, zabawy na świeżym powietrzu oraz pływanie. Są bardzo społeczne i dobrze współpracują z ludźmi.
- Rola: Labradory często pracują jako psy przewodniki dla osób niewidomych oraz psy terapeutyczne.
- Owczarek niemiecki
- Cechy: Owczarki niemieckie są duże, silne i bardzo inteligentne. Mają gęstą, dwuwarstwową sierść i są bardzo zwinne.
- Zwyczaje: Są energiczne i potrzebują dużo ćwiczeń. Są również bardzo lojalne i chronią swoich właścicieli.
- Rola: Często są wykorzystywane w służbach policyjnych, wojskowych oraz jako psy ratownicze dzięki swojej inteligencji i zdolności do pracy w trudnych warunkach.
- Golden retriever
- Cechy: Golden retrievery są średniej wielkości psami o miękkiej, złocistej sierści. Są bardzo przyjazne, inteligentne i łatwe w szkoleniu.
- Zwyczaje: Uwielbiają zabawy na świeżym powietrzu, aportowanie oraz pływanie. Są bardzo towarzyskie i dobrze dogadują się z dziećmi.
- Rola: Często pracują jako psy przewodniki, psy terapeutyczne oraz w ratownictwie wodnym.
- Beagle
- Cechy: Beagle są małymi, energicznymi psami o krótkiej sierści i charakterystycznych uszach. Są bardzo towarzyskie i mają silny instynkt tropiciela.
- Zwyczaje: Lubią długie spacery i węszenie. Są przyjazne i dobrze współpracują z dziećmi.
- Rola: Beagle są często wykorzystywane w służbach celnych i granicznych do wykrywania kontrabandy dzięki ich doskonałemu węchowi.
- Border collie
- Cechy: Border collie to psy średniej wielkości o długiej sierści i bardzo inteligentnym wyrazie twarzy. Są jednymi z najinteligentniejszych ras psów.
- Zwyczaje: Potrzebują dużo ćwiczeń i stymulacji umysłowej. Są bardzo zwinne i szybkie, doskonale nadają się do zadań wymagających precyzji.
- Rola: Są często wykorzystywane w pasterstwie oraz w sportach psich, takich jak agility.
Sposoby, w jaki psy pomagają ludziom
- Psy przewodniki: Pomagają osobom niewidomym i słabowidzącym w codziennym życiu, prowadząc ich bezpiecznie przez różne przeszkody. Najczęściej są to labradory retrievery i golden retrievery.
- Psy ratownicze: Pracują w ratownictwie górskim, lawinowym oraz podczas katastrof. Owczarki niemieckie i border collie są często wykorzystywane w takich akcjach dzięki swojej inteligencji i zdolności do pracy w trudnych warunkach.
- Psy terapeutyczne: Odwiedzają szpitale, domy opieki oraz szkoły, przynosząc radość i wsparcie emocjonalne pacjentom i osobom potrzebującym. Labradory retrievery i golden retrievery są popularnymi psami terapeutycznymi ze względu na swoje łagodne usposobienie.
- Psy do wykrywania zapachów: Są używane przez służby celne i policyjne do wykrywania narkotyków, materiałów wybuchowych oraz innych nielegalnych substancji. Beagle i owczarki niemieckie są często wykorzystywane w tej roli ze względu na ich doskonały węch.
Przygotowana prezentacja multimedialna, zawierająca informacje o różnych rasach psów, ich zwyczajach oraz sposobach, w jakie pomagają ludziom, może być nie tylko edukacyjna, ale także bardzo inspirująca dla przedszkolaków. Taka wiedza może pomóc dzieciom zrozumieć, jak ważną rolę odgrywają psy w życiu ludzi i jak wiele różnych zadań mogą wykonywać te niesamowite zwierzęta.
Emocje psów
9. Zajęcia dramatyczne: Teatrzyk kukiełkowy o psach
Zorganizuj teatrzyk kukiełkowy z opowiadaniami o psach. Możesz użyć gotowych kukiełek lub zachęcić dzieci do stworzenia własnych z papieru i materiałów plastycznych. Scenariusz może być prosty, z udziałem różnych postaci psów przeżywających ciekawe przygody.
10. Edukacyjne gry planszowe: Znajdź psa
Stwórz prostą grę planszową, w której dzieci będą musiały poruszać się po planszy i wykonywać zadania związane z psami (np. „Znajdź schronienie dla psa”, „Narysuj psa”, „Powiedz, co pies lubi jeść”). Gra może być dostosowana do poziomu umiejętności dzieci i może być świetnym sposobem na naukę poprzez zabawę.
11. Zajęcia relaksacyjne: Czytanie psom
Jeśli przedszkole ma współpracę z organizacjami posiadającymi certyfikowane psy terapeutyczne, można zorganizować zajęcia, podczas których dzieci będą czytać książki psom. To nie tylko wspiera rozwój umiejętności czytania, ale także pomaga w budowaniu pewności siebie i daje dzieciom poczucie spokoju i akceptacji.
12. Projekty edukacyjne: Opieka nad psem
Przygotuj krótkie filmy lub prezentacje o tym, jak opiekować się psem – od codziennego karmienia, przez zabawę, aż po wizyty u weterynarza. Można także zaprosić weterynarza, który opowie o swojej pracy i pokaże, jak dbać o zdrowie psa.
13. Kreatywne zajęcia plastyczne: Malowanie kamieni na psy
Przynieś do przedszkola kamienie i farby akrylowe. Dzieci mogą malować kamienie, aby wyglądały jak psy. To nie tylko rozwija kreatywność, ale również ćwiczy zdolności manualne.
14. Zabawy tematyczne: Zabawa w psiego detektywa
Ukryj w sali różne przedmioty związane z psami (np. smycz, miska, zabawka) i poproś dzieci, aby je znalazły. Każde znalezione przedmioty mogą prowadzić do kolejnej wskazówki, a na końcu zabawy może być mała nagroda dla wszystkich uczestników.
15. Zajęcia społeczne: Pomagamy schronisku
Zorganizuj akcję zbierania darów dla lokalnego schroniska dla zwierząt. Dzieci mogą przynieść karmę, koce, zabawki dla psów. Przy okazji można porozmawiać o empatii i pomaganiu zwierzętom.
Te różnorodne zajęcia mogą nie tylko urozmaicić Dzień Psa, ale także wspierać rozwój sensoryczny, społeczny i emocjonalny przedszkolaków ze spektrum autyzmu, dostosowując się do ich indywidualnych potrzeb i zainteresowań.
autyzm.life i neuroróżnorodni 