Praktyczny przewodnik dla nauczycieli, pedagogów specjalnych i terapeutów, którzy wspierają uczniów w spektrum autyzmu (ASD) – krok po kroku, z realnymi przykładami i wzorami opisów, które można skopiować i wykorzystać od razu.
📌 Dlaczego ten artykuł jest ważny?
Ewaluacja IPET (Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego) to kluczowy etap pracy z uczniem w spektrum autyzmu. To moment, kiedy analizujemy, czy plan wsparcia działa w praktyce i co należy zmodyfikować, aby proces edukacyjny i terapeutyczny przynosił realne rezultaty.
Dobrze napisana ewaluacja:
✔ pokazuje mocne strony i trudności dziecka,
✔ wskazuje skuteczne metody pracy,
✔ dostarcza konkretnych danych o postępach,
✔ wspiera współpracę zespołu i rodziców w dalszym planowaniu.
W przypadku uczniów z autyzmem i zespołem Aspergera szczególnie ważne jest dogłębne uwzględnienie ich specyficznych potrzeb komunikacyjnych, społecznych i sensorycznych, a nie tylko formalne odfajkowanie kolejnych rubryk dokumentu.
🧠 Schemat ewaluacji IPET: logiczny proces
Przed przejściem do przykładów warto uporządkować proces ewaluacji:
1. WOPFU (Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia) →
2. Cele IPET →
3. Działania / metody pracy →
4. Wskaźniki postępu →
5. Ewaluacja efektywności →
6. Wnioski i rekomendacje do IPET
📍 Jak dostosować ewaluację do ucznia z ASD?
W przypadku uczniów ASD ważne jest, żeby cele i ich mierzenie były:
- konkretne i obserwowalne,
- mierzalne (liczbowo lub jakościowo),
- dostosowane do indywidualnej funkcji zachowań ucznia,
- realistyczne i możliwe do osiągnięcia w określonym czasie.
Przykładowo, zamiast ogólnego „poprawa komunikacji”, lepiej mierzyć coś w stylu:
➡️ „Uczeń inicjuje kontakt werbalny lub alternatywny w 4 na 5 sytuacji zadaniowych w tygodniu”.
👇 Przeczytaj:
📝 Gotowe wzory zapisów: opisy efektywności (do kopiowania)
Poniżej znajdziesz gotowe sformułowania, które możesz wkleić do ewaluacji IPET — są kontrolnie bezpieczne i jednocześnie konkretne i profesjonalne:
✅ Gdy cel został osiągnięty:
- „Cel został osiągnięty: uczeń prezentuje umiejętność zgodnie z wymiernymi wskaźnikami obserwacyjnymi.”
- „Zastosowane metody pracy przyczyniły się do stabilizacji umiejętności w sytuacjach edukacyjnych i społecznych.”
⚠️ Gdy osiągnięto częściowo:
- „Osiągnięto częściowo, ponieważ realizacja umiejętności była bardziej skuteczna w warunkach indywidualnych niż w środowisku grupowym.”
- „Osiągnięto częściowo, ponieważ uczeń potrzebował dodatkowego wsparcia wizualnego lub przypomnienia.”
❌ Gdy cel nie został osiągnięty:
- „Nie osiągnięto celu – rekomenduje się kontynuowanie działań z modyfikacją strategii oraz zwiększeniem częstotliwości monitorowania.”
🔁 Gdy metody okazały się skuteczne:
- „Zastosowane metody okazały się skuteczne w zakresie poprawy samoregulacji oraz komunikacji funkcjonalnej w sytuacjach zadaniowych.”
(Pamiętaj: kluczowe jest, żeby każde zdanie było związane z konkretnymi obserwacjami, danymi lub wskaźnikami funkcjonalnymi, a nie ogólnikami).
👇 Przeczytaj:
📄 Przykłady wypełnionej ewaluacji – realne scenariusze
🧩 Przykład 1: Uczeń z ASD – komunikacja społeczna
Cel:
Uczeń inicjuje kontakt z rówieśnikami w sytuacjach zadaniowych bez bezpośredniego wsparcia nauczyciela.
Wskaźniki:
- stan początkowy: 1–2 próby na tydzień
- stan końcowy: 3–4 próby na tydzień
Opis efektów:
„Osiągnięto częściowo, ponieważ uczeń częściej inicjował kontakt w sytuacjach dobrze znanych i przewidywalnych, natomiast w nowych sytuacjach wymagał przypomnienia lub wsparcia werbalnego.”
Wnioski do IPET:
Kontynuować działania i wprowadzić więcej sytuacji generalizujących umiejętność w innych kontekstach społecznych (np. przerwy szkolne).
📊 Przykład 2: Uczeń z ASD – samoregulacja
Cel:
Uczeń stosuje strategię przerwy sensorycznej podczas przeciążenia w celu redukcji zachowań trudnych.
Wskaźniki:
- częstotliwość zachowań trudnych – z 6/tydz do 3/tydz
- czas trwania zachowania – z ok. 10 min do ok. 5 min
Opis efektów:
„Osiągnięto częściowo, ponieważ zastosowane strategie sensoryczne przyczyniły się do skrócenia czasu interwencji, jednak uczeń nadal potrzebuje przypomnienia sygnałów ustawianych w harmonogramie.”
Wnioski do IPET:
Zmodyfikować harmonogram przerw sensorycznych i wprowadzić narzędzia komunikacji alternatywnej w celu samodzielnego zgłaszania potrzeby przerwy.
✏️ Przykład 3: Uczeń z ASD – umiejętności szkolne
Cel:
Uczeń zwiększa ilość poprawnie rozwiązanych zadań matematycznych z 40% do 60% w testach kontrolnych.
Wskaźniki:
- liczba poprawnych odpowiedzi w skali 10 ćwiczeń
- obserwacje nauczyciela
Opis efektów:
„Cel został osiągnięty: uczeń wykazał poprawę techniki rozwiązywania zadań oraz większą samodzielność, jednak nadal wymaga wsparcia wizualnego przy sekwencjach złożonych.”
Wnioski do IPET:
Wprowadzić dodatkowe pomoce wizualne oraz częstsze monitorowanie postępów.
👉 Wzór formularza ewaluacji IPET
👇 Przeczytaj:
🧠 Najczęściej zadawane pytania o ewaluację IPET w ASD
Czy ewaluacja IPET musi być formalna?
Tak – powinna być zapisana, przejrzysta i oparta na danych oraz obserwacjach, a nie tylko na wrażeniu nauczyciela.
Jak często ją robić?
Zalecane jest co najmniej dwa razy w roku – raz po każdym semestrze lub częściej, jeśli pojawiają się zmiany w funkcjonowaniu ucznia.
Czy w ewaluacji IPET trzeba uwzględniać rodzica?
Tak – udział rodzica lub opiekuna oraz informacji zwrotnej od ucznia (jeśli to możliwe) zwiększa trafność wniosków i spójność działań wspierających.
📌 Powiązane artykuły
- IPET: cele, działania, ewaluacja
- Co to jest WOPFU i IPET? Przewodnik dla nauczycieli i terapeutów
- Szablony i wzory: Rubryka WOPFU • Karta IPET • Karta ewaluacji • Protokół zespołu • Matryca celów i wskaźników
- Przykładowa ocena opisowa ucznia klasy I, II, III (edukacja wczesnoszkolna) – gotowe wzory + bank zwrotów
🧠 Podsumowanie
Ewaluacja IPET dla ucznia w spektrum autyzmu to nie formalność, lecz narzędzie realnej zmiany – wspiera spójność działań edukacyjnych i terapeutycznych, ułatwia komunikację z rodzicem i pozwala skuteczniej planować kolejne kroki wspierania ucznia.
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł – ciekawe scenariusze i narzędzia pracy.
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 