Afazja to jedno z tych zaburzeń, przy których ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej bywa szczególnie trudna.
Postęp nie zawsze jest szybki, nie zawsze liniowy i bardzo często nie dotyczy wyłącznie mowy, lecz funkcjonowania komunikacyjnego dziecka jako całości.
Dlatego w tym artykule pokazuję:
- jak prawidłowo rozumieć ocenę efektywności PPP u ucznia z afazją,
- czym różni się ona od sprawozdania z zajęć,
- jakie wskaźniki są realne i bezpieczne,
- oraz gotowy wzór i przykład zapisu, który możesz wprost wykorzystać w dokumentacji szkolnej.
Artykuł jest zgodny z aktualnymi przepisami i praktyką kontrolną – pisany językiem neutralnym, funkcjonalnym i nienaruszającym dobra ucznia.
Ocena efektywności a afazja – dlaczego to szczególny przypadek?
W pracy z uczniem z afazją nie oceniamy „czy dziecko zaczęło mówić”, lecz:
- czy zmieniła się funkcjonalność komunikacji,
- czy uczeń częściej podejmuje próby porozumiewania się,
- czy zmniejszyła się frustracja i wycofanie komunikacyjne,
- czy zastosowane formy wsparcia realnie ułatwiają udział w edukacji.
To oznacza, że:
❌ ocena efektywności ≠ „uczestniczył w zajęciach logopedycznych”
✅ ocena efektywności = analiza zmiany w funkcjonowaniu ucznia
Najczęstszy błąd w dokumentacji PPP (afazja)
W szkołach często spotyka się zapisy:
- „zajęcia logopedyczne przynoszą efekty”,
- „uczeń robi postępy”,
- „nastąpiła poprawa mowy”.
👉 To nie jest ocena efektywności.
Brakuje w nich:
- punktu wyjścia,
- wskaźników,
- decyzji zespołu.
👇 Przeczytaj:
5 kroków oceny efektywności PPP u ucznia z afazją
Ten schemat sprawdza się zarówno w dokumentacji bieżącej, jak i przy IPET oraz WOPFU.
1️⃣ Określenie potrzeby ucznia (stan wyjściowy)
Krótko, rzeczowo, bez diagnozowania ponad kompetencje szkoły.
Przykład:
Uczeń doświadcza trudności w zakresie rozumienia i ekspresji językowej, co wpływa na jego aktywność edukacyjną oraz powoduje frustrację w sytuacjach komunikacyjnych.
2️⃣ Wskazanie zastosowanej pomocy
Wymieniamy formy PPP i dostosowania, nie opisujemy przebiegu zajęć.
- zajęcia logopedyczne,
- zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze,
- dostosowania komunikacyjne (pytania zamknięte, wsparcie wizualne, wydłużony czas).
3️⃣ Wskaźniki zmiany – kluczowy element
W afazji wskaźniki nie muszą być językowe.
Przykładowe, bezpieczne wskaźniki:
- liczba podejmowanych prób komunikacji,
- reakcja na pytania nauczyciela,
- korzystanie z komunikacji wspomagającej,
- poziom frustracji w sytuacjach zadaniowych,
- gotowość do udziału w aktywnościach grupowych.
4️⃣ Analiza: co się zmieniło, a co nie
Opisujemy obserwowalne fakty, nie oceniamy dziecka.
5️⃣ Wnioski i decyzja zespołu
To element, którego najczęściej brakuje, a który jest wymagany formalnie.
WZÓR – ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej (afazja)
Uczeń: …………………………………
Okres objęty oceną: ………………
Zespół: ………………………………
Potrzeby ucznia
Uczeń przejawia trudności w rozumieniu i/lub ekspresji językowej, co wpływa na jego funkcjonowanie edukacyjne oraz komunikację z otoczeniem szkolnym.
Zastosowana pomoc
- zajęcia logopedyczne,
- zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze,
- dostosowania: uproszczone polecenia, wsparcie wizualne, wydłużony czas odpowiedzi.
Wskaźniki oceny efektywności
☐ liczba prób komunikacji
☐ reakcja na pytania nauczyciela
☐ korzystanie z alternatywnych form komunikacji
☐ poziom frustracji w sytuacjach komunikacyjnych
☐ udział w aktywnościach edukacyjnych
Ocena efektywności
Co działa:
…………………………………………………………………
Co nie działa / wymaga wzmocnienia:
…………………………………………………………………
Wnioski i decyzja
☐ kontynuować pomoc
☐ modyfikować zakres wsparcia
☐ zakończyć pomoc
☐ skierować do dalszej diagnozy / konsultacji
PRZYKŁAD – uczeń z afazją (kl. 3)
Potrzeba
Uczeń ma trudności w werbalnym wyrażaniu myśli oraz rozumieniu złożonych poleceń, co prowadzi do wycofania i frustracji w sytuacjach szkolnych.
Zastosowana pomoc
Zajęcia logopedyczne (1× tygodniowo), zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, dostosowania komunikacyjne w pracy klasowej.
Efekty – wskaźniki
- uczeń częściej podejmuje próby odpowiedzi przy wsparciu wizualnym,
- korzysta z gestu i wskazywania zamiast rezygnacji z komunikacji,
- zmniejszył się poziom frustracji w sytuacjach zadaniowych,
- nadal występują trudności w spontanicznej wypowiedzi werbalnej.
Wnioski
Pomoc uznaje się za częściowo efektywną.
Zaleca się kontynuację wsparcia logopedycznego, dalsze stosowanie dostosowań komunikacyjnych oraz wzmocnienie alternatywnych form komunikacji w pracy klasowej.
Dlaczego taka ocena jest bezpieczna?
✔️ opiera się na funkcjonowaniu, nie diagnozie
✔️ nie obiecuje „cudów” językowych
✔️ jasno pokazuje decyzję zespołu
✔️ jest spójna z IPET i WOPFU
✔️ chroni ucznia i nauczyciela
🔒 Po subskrypcji Premium uzyskasz👇
- gotowe oceny efektywności dla uczniów z afazją (różne etapy edukacyjne),
- bank wskaźników „do zaznaczenia”,
- bezpieczne sformułowania do dokumentacji,
- wersje na semestr, rok i IPET.
- oraz inne artykuły Premium na stronie. (Opis subskrypcji w zakładce Premium w górnej części strony)
Subskrybuj, aby uzyskać dostęp
Możesz przeczytać więcej treści tego i innych artykułów Premium, zapisując się już dziś.
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł – ciekawe scenariusze i narzędzia pracy.
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 