Czym jest afazja?

Afazja to zaburzenie neurologiczne, które wpływa na zdolność osoby do komunikowania się. U dzieci afazja najczęściej objawia się trudnościami w mówieniu, rozumieniu mowy, a czasem także w czytaniu i pisaniu. Wyróżniamy kilka rodzajów afazji, w tym afazję motoryczną (trudności w mówieniu przy względnie dobrym rozumieniu mowy) oraz afazję sensoryczną (problemy z rozumieniem mowy przy zachowanej zdolności wypowiadania słów, choć często bez sensu).

Dzieci z afazją mogą napotykać następujące trudności:

• Komunikacyjne:
  • Trudności w budowaniu zdań, używaniu słów w odpowiednim kontekście.
  • Ograniczone słownictwo.
  • Problemy z płynnością mowy i artykulacją.
  • Trudności w rozumieniu złożonych poleceń lub tekstów.
• Edukacyjne:
  • Kłopoty z czytaniem i pisaniem.
  • Wolniejsze tempo przyswajania materiału.
  • Problemy z korzystaniem z podręczników i innych materiałów dydaktycznych.
• Społeczne i emocjonalne:
  • Frustracja wynikająca z niemożności wyrażenia swoich myśli.
  • Unikanie interakcji z rówieśnikami.
  • Obniżone poczucie własnej wartości.

Dzięki odpowiedniemu wsparciu, w tym pracy pedagoga specjalnego, dziecko z afazją może rozwijać swoje umiejętności i pokonywać napotykane trudności.

Tworzenie opinii pedagoga specjalnego po pierwszym półroczu dla ucznia z afazją wymaga szczegółowej analizy funkcjonowania dziecka, jego postępów oraz obszarów, które nadal wymagają wsparcia. W artykule przedstawiamy kluczowe elementy, jakie powinny znaleźć się w takiej opinii, wraz z praktycznymi wskazówkami.

1. Wprowadzenie

Na początku opinii warto umieścić informacje ogólne o uczniu:

• Imię i nazwisko ucznia,
• Wiek,
• Klasa i szkoła,
• Rodzaj diagnozy (np. afazja motoryczna, afazja sensoryczna, mieszana),
• Data sporządzenia opinii.

Przykład: „Jan Kowalski, uczeń klasy 2A w Szkole Podstawowej nr 5 w Warszawie, uczęszcza na zajęcia rewalidacyjne od września 2024 roku. Diagnoza: afazja motoryczna. Niniejsza opinia dotyczy jego funkcjonowania w pierwszym półroczu roku szkolnego.”

2. Obserwacje dotyczące funkcjonowania ucznia

Opis powinien obejmować obszary, w których uczeń wykazuje trudności oraz te, w których robi postępy.

Obszary do opisania:

1. Komunikacja
   • Jakie są główne trudności w komunikacji (np. problemy z wypowiadaniem słów, rozumieniem poleceń)? Czy uczeń korzysta z alternatywnych metod komunikacji, takich jak gesty, obrazki lub urządzenia wspomagające (AAC)?
   Przykład: „Jan ma trudności z budowaniem zdań, często ogranicza się do pojedynczych słów. Korzysta z tablicy komunikacyjnej w celu wyrażania podstawowych potrzeb. Postęp widoczny jest w lepszym rozumieniu prostych poleceń.”
2. Funkcjonowanie emocjonalno-społeczne
   • Jak uczeń reaguje na sytuacje stresowe? Czy podejmuje interakcje z rówieśnikami?
   Przykład: „Uczeń chętniej uczestniczy w grach zespołowych, ale nadal unika sytuacji wymagających dłuższej rozmowy z kolegami.”
3. Obszar edukacyjny
   • Jakie postępy poczynił w nauce (np. czytanie, pisanie, matematyka)? Czy korzysta z dostosowań, takich jak dodatkowy czas na wykonanie zadań czy zmodyfikowane materiały dydaktyczne?
   Przykład: „Jan rozpoznaje już wszystkie litery alfabetu i zaczął łączyć je w proste wyrazy.”
4. Rozwój motoryczny (jeśli dotyczy)
   • Czy występują trudności w zakresie małej lub dużej motoryki?
   Przykład: „Uczeń ma problemy z chwytaniem długopisu i precyzyjnym rysowaniem, ale chętnie wykonuje ćwiczenia wspierające rozwój motoryczny.”

3. Wnioski i rekomendacje

Wnioski:

• Wymień obszary, w których uczeń osiągnął postęp.
• Podkreśl, jakie trudności nadal wymagają intensywnej pracy.

Rekomendacje:

• Proponowane dalsze formy wsparcia (np. kontynuacja zajęć rewalidacyjnych, zajęcia logopedyczne).
• Wskazówki dla nauczycieli w zakresie dostosowania wymagań edukacyjnych.
• Zalecenia dla rodziców dotyczące pracy w domu.

Przykład: „Zaleca się kontynuację zajęć logopedycznych dwa razy w tygodniu oraz wprowadzenie dodatkowych ćwiczeń wzmacniających komunikację w codziennych sytuacjach w domu.”

4. Podsumowanie

Na zakończenie podsumuj najważniejsze informacje: „Jan Kowalski zrobił znaczący postęp w obszarze rozumienia prostych poleceń oraz w rozwijaniu umiejętności czytania. W dalszym ciągu wymaga wsparcia w budowaniu zdań i rozwijaniu umiejętności społecznych.”

Przykładowy szablon opinii:

Opinia pedagoga specjalnego dotycząca ucznia z afazją po pierwszym półroczu

Imię i nazwisko ucznia: Jan Kowalski
Wiek: 8 lat
Klasa: 2A
Diagnoza: Afazja motoryczna
Data sporządzenia opinii: 15 stycznia 2025 r.

1. Obserwacje:

• Komunikacja: Uczeń poprawił rozumienie poleceń, ale nadal ma trudności z budowaniem zdań.
• Funkcjonowanie emocjonalno-społeczne: Chętnie uczestniczy w grach grupowych.
• Obszar edukacyjny: Rozpoznaje wszystkie litery alfabetu i łączy je w proste wyrazy.

2. Wnioski i rekomendacje:

• Kontynuacja zajęć logopedycznych i rewalidacyjnych.
• Dostosowanie wymagań edukacyjnych poprzez wizualizacje poleceń i wydłużenie czasu na wykonanie zadań.

Podpis pedagoga specjalnego:

Przykładowy szablon opinii w formie tabeli

Najczęściej zadawane pytania:

1. Jakie są główne trudności uczniów z afazją?
Trudności w komunikacji, budowaniu zdań, rozumieniu mowy oraz w interakcjach społecznych.

2. Czy uczeń z afazją może osiągnąć sukcesy w nauce?
Tak, odpowiednie wsparcie i dostosowanie wymagań edukacyjnych umożliwia uczniowi rozwijanie swoich umiejętności.

3. Jak pedagodzy mogą wspierać ucznia z afazją?
Poprzez dostosowanie metod nauczania, wizualizacje, dodatkowy czas na zadania oraz współpracę z logopedą i rodzicami.