Scenariusz zajęć rewalidacyjnych dla uczniów i przedszkolaków z afazją
1. Wprowadzenie: Dlaczego to ważne?
Afazja to zaburzenie komunikacyjne wpływające na rozumienie i/lub nadawanie mowy u dziecka. Afazja ekspresyjna utrudnia formułowanie myśli, a receptywna – ich rozumienie, a afazja mieszana łączy obie trudności. Wczesne i systematyczne wsparcie terapeutyczne może wyposażyć dziecko w umiejętności, które otworzą mu drogę do skutecznej komunikacji i relacji społecznych.
Jak piszą logopedzi:
„Dziecko z afazją często wie, co chce powiedzieć – ale nie zawsze potrafi to powiedzieć. Naszym zadaniem jest pomóc mu znaleźć do tego drogę.”
2. Cele terapeutyczne
- Rozwijanie umiejętności zadawania pytań otwartych i zamkniętych (np. „Co to jest?”, „Jak się czujesz?”).
- Trening prowadzenia krótkiej rozmowy – w formie pytań i odpowiedzi, w prostych sekwencjach.
- Wsparcie alternatywnych form komunikacji – gesty, obrazki, PECS, Makaton – gdy mowa werbalna jest utrudniona.
- Wzmocnienie poczucia sukcesu i pewności siebie, poprzez sukcesywne odniesienia i pozytywne wzmocnienie.
3. Scenariusz zajęć — cztery moduły
A. Moduł I – Rozgrzewka neuromotoryczna i alternatywna komunikacja
- „Lustro buzi”: dziecko naśladuje ruchy artykulacyjne – cmoknięcia, wycieranie nosa językiem, „jak lizanie lizaka”.
- Wprowadzenie podstawowego słownika obrazkowego – np. symbol “?” jako pytanie, zabawa: dziecko wskazuje obrazek w odpowiedzi na pytanie.
B. Moduł II – Budowanie pytań i nadawanie struktury dialogowi
- Gra tematyczna: „Zabawa w sklep”. Nauczyciel pyta: „Co chcesz kupić?” – dziecko odpowiada (lub wskazuje obrazek) i zadaje pytanie w zamian: „Ile kosztuje?”.
- Wspólne tworzenie krótkich dialogów: „A: Co to jest?”, „B: To jest miska.” – uczestnicy na przemian.
C. Moduł III – Wzmacnianie rytmem, melodią i kontekstem
- Powtarzanie pytań rytmicznie: terapeuta wykłada rytm (np. klaśnięcia), dziecko powtarza: „Co to jest? Kto to jest?”.
- Śpiewana formuła pytania–odpowiedzi: proste melodie, w których pierwsza osoba śpiewa pytanie, druga – odpowiedź.
D. Moduł IV – Generalizacja i integracja społeczna
- Mini-krąg pytań: każde dziecko zadaje koledze jedno pytanie (np. „Jaki jest twój ulubiony kolor?”).
- Rolowe zabawy z rówieśnikiem-asystentem, w celu modelowania prowadzenia rozmowy i pytania o to, co robi drugie dziecko.
🎭 4. Skok kreatywny – przygoda w świecie pytań
Żeby zajęcia stały się atrakcyjne, możemy wpleść element zabawy fabularnej:
- „Detektyw Pytań” 🔍
Dziecko zostaje detektywem, którego zadaniem jest odkrywanie tajemnic. Dostaje lupę (papierową lub plastikową) i musi „znaleźć” odpowiedź, zadając pytania.
Terapeuta/rodzic gra rolę świadka („Widziałem coś dziwnego w klasie!”).
Dziecko pyta: „Co?”, „Kto?”, „Gdzie?”, „Kiedy?” – i rozwiązuje zagadkę. - „Kosmiczna rozmowa” 🚀
Dziecko wyrusza rakietą na inną planetę (plansza z kosmosem). Spotyka „kosmitę” (terapeuta w masce lub pluszak). Aby się dogadać, musi zadać pytania: „Jak masz na imię?”, „Co lubisz jeść?”, „Jak się bawisz?”. - „Sklep marzeń” 🛒
Zamiast zwykłego sklepu – stół z przedmiotami: zabawkowy smok, magiczna kula, kolorowe kredki. Dziecko pyta: „Ile kosztuje smok?”, „Czy mogę kupić kulę?”, ucząc się prowadzenia wymiany. - „Krąg przyjaźni” 💬
Dzieci siedzą w kole. Każde z nich ma przed sobą kolorową kartę z pytaniem (np. „Jaki jest Twój ulubiony kolor?”, „Jakie zwierzę lubisz?”). Krąg zamienia się w przyjacielską rozmowę.
5. Strategie dydaktyczne i terapeutyczne
- Uproszczenie języka – krótkie, konkretne pytania i polecenia, powolna artykulacja.
- Czas na odpowiedź – pozwól dziecku na reakcję we własnym tempie.
- Wielokanałowość komunikacji – wsparcie werbalne obrazkami, gestem, zapisem.
- Naprowadzanie i podpowiedzi – tworzenie struktury pytania poprzez podanie pierwszego słowa, gest lub obraz.
- Współpraca z rodzicami – przekazywanie ćwiczeń do domu i wspólne używanie systemów AAC.
Poniżej zestaw pomysłów do tworzenia kart, które możesz wykorzystać jako materiały do do druku i laminowania. Takie karty będą świetnym narzędziem dla dzieci z afazją, bo ułatwiają zadawanie pytań w prosty i wizualny sposób.
✨ Propozycje kart pytań z piktogramami
🔹 Zestaw podstawowych pytań (proste symbole + duże litery)
- CO? – obrazek przedmiotu (np. piłka).
- KTO? – sylwetka człowieka.
- GDZIE? – domek / drzewo / mapa.
- KIEDY? – zegar.
- JAK? – strzałka kręcąca się w kółko.
- DLACZEGO? – znak zapytania w kolorowej chmurce.
🔹 Zestaw emocjonalny
- JAK SIĘ CZUJESZ? – buźki: 😊 😢 😡 😲.
- CO LUBISZ? – serduszko + różne ikony (lody, zabawka, muzyka).
- CZEGO NIE LUBISZ? – przekreślony symbol (np. warzywa, sprzątanie).
🔹 Zestaw społeczny
- KTO MOŻE MI POMÓC? – dłoń wyciągnięta do góry.
- CHCESZ SIĘ BAWIĆ? – dwie osoby trzymające piłkę.
- MOŻESZ POKAZAĆ? – dziecko z wyciągniętym palcem.
- CZY TO TWOJE? – obrazek pluszaka z ręką wskazującą.
🔹 Zestaw tematyczny (np. do zabaw fabularnych)
- CO TO JEST? – lupa + przedmiot.
- ILE KOSZTUJE? – moneta.
- CO LUBISZ JEŚĆ? – talerz z jedzeniem.
- JAK MASZ NA IMIĘ? – postać z dymkiem do mówienia.
🎨 Jak przygotować karty?
- Format: kwadrat 10×10 cm lub prostokąt 7×10 cm.
- Styl: proste, kolorowe piktogramy (najlepiej czarne symbole na białym tle + kolorowy akcent).
- Dodatkowo: napis DUŻYMI LITERAMI pod symbolem.
- Druk + laminacja = trwałość i łatwość w dezynfekcji.
- Można zrobić też wersję na rzepy (do tablicy komunikacyjnej).
6. Podsumowanie
Ten scenariusz stawia na kompleksowe wsparcie – od pracy nad mięśniami artykulacyjnymi, przez strukturę dialogu, aż po kreatywne fabuły i zabawę społeczną. Dzięki elementowi „🎭 Skoku kreatywnego” dziecko uczy się nie tylko zadawania pytań i prowadzenia rozmowy, ale też odczuwa radość i sens komunikacji.
#arkusz #asd #Asperger #autyzm #BożeNarodzenie #czytanie #dzienniki #edukacja #emocje #IPET #jesień #kolorowanie #komunikacja #kreatywność #lekcja #manualne #mindfulness #motoryka #mowa #niepełnosprawnośćintelektualna #pedagog #percepcja #premium #program #przedszkole #psychologia #rewalidacja #rozwój #scenariusz #scenariusze #schemat #sensoryka #SI #społeczne #szkoła #terapia #umiejętnościspołeczne #uwaga #uważność #zabawa #zabawy #zajęcia #zajęciaterapeutyczne #zespółAspergera #ćwiczenia
autyzm.life i neuroróżnorodni 