Jesień to idealny czas na zajęcia logopedyczne pełne kolorów, zapachów i natury. Szeleszczące liście, kasztany, żołędzie i dynie dostarczają dzieciom wielu bodźców, które świetnie motywują do mówienia, naśladowania dźwięków i ćwiczeń aparatu artykulacyjnego.
Dzieci ze spektrum autyzmu szczególnie korzystają z takich zajęć — ponieważ są konkretne, sensoryczne i przewidywalne.
🍂 Jesienna bajeczka z odgłosami
W pewnym złotym lesie mieszkał mały listek o imieniu Aszka. Każdego ranka, gdy wiatr budził drzewa, Aszka wołała:
„Szszsz… szszsz… dzień dobry, jesieni!”
Wiatr „Fuuuu, fuuu” dmuchał delikatnie, a liście tańczyły w powietrzu niczym baleriny.
Po ziemi biegała wiewiórka „tup, tup, tup!”, szukając kasztanów:
„Chrup! Chrup! Chrup!” – zajadała swoje jesienne śniadanie.
Nagle z ciemnej chmurki spadł deszcz:
„Kap, kap, kap… plum!”
Drzewa zaszumiały głośniej:
„Szuuuuuuu!”
A mała Aszka chichotała na wietrze:
„Hi, hi, hi! Szszsz! Szszsz!”
I tak codziennie jesienny las grał i śpiewał swój muzyczny koncert – pełen szu, kap, chrup, fuu i cichutkiego hi-hi-hi. A wszystkie dzieci, które go słuchały, uczyły się nowych dźwięków i jesiennych słówek.
👉 Przeczytaj eBook:
🎤 Ćwiczenia po bajeczce
1) Powtarzanie dźwięków (logopedia – głoski i wydech)
Pobawmy się w echo jesieni. Nauczyciel mówi – dziecko powtarza:
- „szszsz” – jak szeleszczące liście
- „fuuuu” – jak jesienny wiatr
- „kap, kap, kap” – jak deszcz
- „chrup, chrup!” – jak wiewiórka jedząca kasztana
- „plum!” – jak kropla spadająca do kałuży
💡 podpowiedź: zachęcaj do długiego wydechu przy „fuuuu” — to świetne ćwiczenie oddechowe.
2) Ćwiczenia buzi i języka (na wesoło)
- „Liściasty uśmiech” 😊 – szeroki uśmiech i dźwięk „iii”
- „Dzióbek wiatru” 🌬️ – usta w dzióbek i „uuu”
- „Deszczowa minka” 😮 – szerokie „oooo”
- „Wiewiórcze ząbki” 🐿️ – szybkie „ti-ti-ti-ti”
3) Pytania do bajki (rozumienie + TUS)
- Co robił wiatr? (dmuchał – fuuuu)
- Jakie dźwięki wydają liście? (szszsz)
- Kto chrupał kasztany? (wiewiórka)
- Jaki dźwięk wydaje deszcz? (kap, kap, kap)
💡 wersja dla AAC/PECS: do każdego pytania możesz dać dziecku 2 obrazki do wyboru.
4) Mini-zadanie ruchowe (integracja sensoryczna + mowa)
- dziecko stoi i „jest liściem” – na „szszsz” porusza dłońmi
- na „fuuuu” robi dmuchnięcie
- na „kap, kap” kuca i stuka palcami w podłogę
- na „chrup, chrup” robi ząbki jak wiewiórka
5) Krótka „rutyna kończąca” (uspokojenie)
Powoli mówisz i dziecko powtarza:
„szsz… fuuu… iii…” – coraz ciszej i wolniej
To pomaga zakończyć ćwiczenia w stanie wyciszenia i skupienia.
🎯 Cele logopedyczne, które rozwijamy przy okazji jesiennych zabaw
- rozwijanie oddychania i wydłużonej fazy wydechowej,
- usprawnianie języka, warg i policzków,
- naśladowanie odgłosów, głosek i sylab,
- poszerzanie słownika biernego i czynnego,
- ćwiczenie gestów, PECS, wskazywania i komunikacji funkcjonalnej.
🍂 1. „Szeleszczące liście” – zabawa oddechowa
Materiały: lekkie, suche liście (prawdziwe lub papierowe)
Jak prowadzimy:
- Kładziemy liść na stole.
- Dziecko dmucha tak, aby liść się przesuwał.
- Zmieniamy tempo: „powoli jak żółw”, „szybko jak wiatr”.
Dźwięki do naśladowania:
→ „fffff” (jak wiatr)
→ „szszsz” (szeleszczące liście)
Wersja PECS / AAC:
kartonik z obrazkiem „wiatr” + symbol „dmucham”.
🍎 2. „Soczyste jabłko” – masaż buzi i policzków
Materiały: jabłko lub pachnący żel jabłkowy
Przebieg:
- masujemy policzki kółeczkami, nazywając: „jabłko… jabłko…”,
- unosimy policzki do góry palcami i prosimy dziecko, by powiedziało: „mmm”,
- kończymy krótkim ćwiczeniem języka: „łyżeczka je jabłko” – język do góry za górne ząbki.
Cel: rozluźnianie buzi i wydobycie dźwięków mmm, bbb, ppp.
👉 Przeczytaj eBook:
🌰 3. „Kasztany echo” – powtarzanie sylab
Materiały: kasztany (lub duże korale / kulki)
Jak gramy:
Nauczyciel mówi sylabę i przesuwa kasztan — dziecko przesuwa drugi i powtarza.
Propozycje sylab:
pa–pa, ba–ba, ma–ma, ta–ta, la–la
Wersja rozwijająca: kasztany układamy w schemat wyrazu → MA–MA, PA–RA, BA–LO.
🎃 4. „Dynia się śmieje!” – ćwiczenia języka i warg
Materiały: wydrukowana dynia z otwartą buzią
Zadania:
- dziecko „wkłada język do dyni” → język do góry i w dół
- „dynia robi dzióbek” → usta jak do „u”
- „dynia jest zdziwiona” → szeroki uśmiech i „eeee”
Dźwięki do zabawy:
u–u–u, i–i–i, e–e–e, o–o–o
🍁 5. „Jesienny deszcz” – rytm i głos
Materiały: bębenek, tamburyn, folia aluminiowa lub… opadające liście
Instrukcja:
- szybkie uderzenia → „kap, kap, kap”
- wolne i ciężkie → „PLUM… PLUM…”
- po każdym rytmie dziecko powtarza głoski, np.: pa, po, pe, pi
Ten rodzaj zabaw pomaga uczniom z ASD łączyć rytm + dźwięk + ruch, co wspiera komunikację.
✅ Na koniec – krótki rytuał językowy
3 gesty + 3 dźwięki:
👄 „Uśmiech jak dynia” → iii
🌬️ „Wiatr” → fff
🐿️ „Wiewiórka chrupie” → mniam mniam
Stałe zakończenie = poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności.
📌 Wskazówki dla nauczyciela pracującego z dzieckiem w spektrum
- mów krótkimi zdaniami,
- używaj rutyny i powtarzalności,
- pokazuj gest + obraz + słowo,
- chwal każdy dźwięk, nawet nieidealny,
- pozwól dziecku na przerwy sensoryczne, jeśli tego potrzebuje.
👉 Przeczytaj eBook:
✅ Najczęściej zadawane pytania
1. Dlaczego jesienne zabawy logopedyczne są dobre dla dzieci z autyzmem?
Bo bazują na konkretnych, naturalnych bodźcach – dziecko widzi, czuje, dotyka, słyszy. To ułatwia skupienie i motywuje do naśladowania dźwięków.
2. Czy zabawy logopedyczne mogą wspierać komunikację u dziecka, które mało mówi?
Tak — nawet proste dźwięki „fff”, „mmm” czy „pa-pa” to pierwszy krok do słów. Najważniejsze jest powtarzanie i pozytywne wzmocnienie.
3. Jak dostosować zabawy logopedyczne dla dziecka z nadwrażliwością sensoryczną?
Zaczynaj delikatnie: mniej materiałów, krócej, wolniejsze tempo. Stopniowo zwiększaj bodźce — z poszanowaniem granic dziecka.
4. Czy można łączyć logopedię z PECS lub AAC?
Nie tylko można — warto. Dziecko szybciej rozumie komunikat, jeśli widzi jednocześnie: obraz + gest + dźwięk + słowo.
5. Ile powinny trwać takie ćwiczenia?
Krótko i intensywnie — 5–10 minut, ale regularnie. Krótsze sesje są skuteczniejsze niż jedna długa.
✅ Powiązane artykuły
✔ Przykładowe zajęcia rewalidacyjne dla uczniów ze spektrum autyzmu
✔ Jesienny scenariusz zajęć dla dzieci ze spektrum autyzmu: „Kolorowe liście” – ćwiczenia percepcji wzrokowej
✔ Potrafię szumieć SZ – scenariusz zajęć logopedycznych
✔ Mowa komunikacja i język logopedia scenariusze rewalidacyjne ćwiczenia zabawy zaburzenia – Zakładka
✅ Potrzebujesz gotowych materiałów do pracy z dziećmi w spektrum?
📌 Subskrybuj, aby otrzymywać:
✅ regularne artykuły i wskazówki,
✅ sprawdzone narzędzia do pracy z dziećmi w spektrum,
✅ inspiracje i wsparcie krok po kroku.
💎 Subskrypcja Premium (10 zł/mies.) oraz Subskrypcja (5 zł/mies.)
🧩 Uzyskaj dostęp do Arkuszy i „ROZWÓJ TERAPIA EUKACJA” oraz innych zakładek tematycznych
📚 Przeczytaj ciekawe, aktualne eBooki
🧘🎯 Zapoznaj się z Pakietami lekcyjnymi
📌Czytaj aktualności i nowości w otwartych artykułach na autyzm.life i neuroróżnorodni
autyzm.life i neuroróżnorodni 