Wstęp
Zajęcia rewalidacyjne dla ucznia ze spektrum autyzmu w szkole podstawowej wymagają czegoś więcej niż dobrych chęci. Potrzebują struktury, przewidywalności i realnego dopasowania do funkcjonowania dziecka w klasie. Nauczyciel i terapeuta często stoją przed tym samym pytaniem: co konkretnie mam prowadzić, jak to rozpisać i jak zmierzyć postęp?
Ten artykuł powstał właśnie z tej potrzeby praktyki.
Znajdziesz tutaj 30 gotowych tematów zajęć rewalidacyjnych na cały rok szkolny. Każdy temat zawiera:
- jasno określony cel,
- prosty przebieg zajęć w punktach,
- przykład wskaźnika postępu, który możesz wykorzystać w dokumentacji.
To nie jest zbiór ogólnych inspiracji. To bank lekcji, z którego możesz budować plan miesięczny, semestralny lub roczny — w zależności od potrzeb ucznia.
Pamiętaj, że zajęcia rewalidacyjne powinny wynikać z diagnozy funkcjonalnej oraz zapisów WOPFU/IPET. Jednocześnie nie mogą być zablokowane przez formalności. Dobrze zaplanowana rewalidacja to taka, która łączy dokumentację z realnym wsparciem dziecka — bez chaosu i bez przeciążania.
Ten materiał ma Ci w tym pomóc.
Uwaga praktyczna: dobieraj tematy do WOPFU/IPET, ale nie blokuj się dokumentami. Ten plan działa jako „bank lekcji”, z którego układasz semestr/rok.
👇 Przeczytaj:
Jak korzystać z tej listy, żeby oszczędzić czas (i mieć porządek w papierach)
Szybki schemat planowania (działa zawsze):
- wybierz 1 temat → 2) dopasuj poziom (A/B/C) → 3) zapisz 1 wskaźnik → 4) powtórz temat w wersji „trudniejszej” po 2–3 tygodniach.
Trzy poziomy trudności (A/B/C):
- A (start / duże wsparcie): wybór z 2 opcji, dużo wizualizacji, krótkie kroki
- B (średni): wybór z 3–4 opcji, więcej samodzielności, krótkie role-play
- C (zaawansowany): samodzielne planowanie, rozmowa o konsekwencjach, transfer na szkołę/dom
Wskaźnik postępu (prosty i „bezpieczny”):
- % prób udanych, liczba przypomnień, czas utrzymania strategii, liczba samodzielnych komunikatów, poziom napięcia w skali 1–5.
30 tematów na cały rok: mini-scenariusze rewalidacji (ASD)
Poniżej znajduje się 6 bloków po 5 tematów. Możesz je prowadzić w kolejności lub miksować.
BLOK 1. Regulacja i poczucie bezpieczeństwa (5 tematów)
1) „Start zajęć”: rytuał przewidywalności
Cel: uczeń wie, co będzie; spada napięcie startowe.
Przebieg (15–45 min):
- wspólny mini-plan (3 kroki: „teraz/potem/na koniec”)
- wybór „pierwszego zadania” z 2 opcji
- 1 przerwa regulacyjna zaplanowana z góry
Wskaźnik: liczba wejść w zadanie bez oporu / liczba przypomnień.
2) Skala napięcia 1–5 + „co pomaga”
Cel: uczeń rozpoznaje napięcie i dobiera strategię.
Przebieg:
- pokaz skali (kolory lub palce)
- dopasowanie 3 strategii do poziomów (np. 2 → oddech, 4 → przerwa)
- próba w sytuacji „na niby”
Wskaźnik: czy uczeń potrafi wskazać poziom i strategię (tak/nie).
3) „Przerwa bez konfliktu” – karta przerwy
Cel: uczeń prosi o przerwę zamiast eskalować.
Przebieg:
- nauka komunikatu: „Potrzebuję przerwy, wrócę za…”
- ustaw timer (1–3 min)
- powrót do zadania (krótki krok)
Wskaźnik: liczba samodzielnych próśb o przerwę.
4) Zestaw sensoryczny: „co mnie wycisza”
Cel: uczeń zna 2–3 narzędzia regulacyjne.
Przebieg:
- test 3 bodźców (dotyk/ucisk/ruch)
- wybór „moje 2 pewniaki”
- plan „kiedy używam” (np. przed trudnym zadaniem)
Wskaźnik: czy uczeń sięga po narzędzie bez podpowiedzi.
5) „Bezpieczne miejsce” w głowie i w klasie
Cel: uczeń potrafi wrócić do równowagi.
Przebieg:
- wizualizacja + rysunek (bez oceniania)
- ustalenie „sygnału” do wyjścia w kącik wyciszenia
- ćwiczenie 30 sekund w ciszy
Wskaźnik: czas potrzebny na uspokojenie (min).
👇 Zapoznaj się:
BLOK 2. Komunikacja potrzeb (5 tematów)
6) „Chcę / nie chcę / pomóż” – podstawowe komunikaty
Cel: uczeń komunikuje potrzeby prosto i jasno.
Przebieg:
- 3 karty komunikatów + ćwiczenie na realnych przedmiotach
- scenki: „nie rozumiem”, „chcę zmienić”
Wskaźnik: liczba spontanicznych komunikatów w czasie zajęć.
7) Proszenie o wyjaśnienie: „Powiedz inaczej”
Cel: uczeń nie zamraża się, gdy nie rozumie.
Przebieg:
- 3 gotowe zwroty (wybór)
- gra „Trudne polecenie” → uczeń wybiera zwrot
Wskaźnik: odsetek sytuacji, w których uczeń poprosił o zmianę polecenia.
8) Odmowa grzeczna i bezpieczna
Cel: uczeń odmawia bez agresji/ucieczki.
Przebieg:
- model: „Nie teraz. Mogę za 5 minut / wolę X”
- 3 scenki: prośba kolegi, zadanie, zmiana planu
Wskaźnik: liczba odmów z alternatywą.
9) „Jest mi za dużo” – komunikat przeciążenia
Cel: uczeń sygnalizuje przeciążenie wcześnie.
Przebieg:
- rozpoznawanie sygnałów ciała
- komunikat + wybór strategii (przerwa / ściszenie / ruch)
Wskaźnik: czy uczeń zgłasza przeciążenie zanim dojdzie do eskalacji.
10) Naprawianie nieporozumień: „Źle zrozumiałem”
Cel: uczeń koryguje komunikację, zamiast się wycofać.
Przebieg:
- mini-dialogi: „Czy chodziło o…?”
- ćwiczenie na historyjkach obrazkowych
Wskaźnik: liczba prób doprecyzowania.
👇 Zapoznaj się:
BLOK 3. Emocje i zachowanie (5 tematów)
11) Rozpoznawanie emocji na twarzy i w ciele
Cel: uczeń łączy emocję z sygnałem w ciele.
Przebieg:
- karty emocji + „gdzie to czuję”
- dopasuj strategię do emocji (złość → ruch, lęk → oddech)
Wskaźnik: trafność rozpoznania (np. 3/5).
12) Złość: „Stop–Oddech–Wybór”
Cel: uczeń ma procedurę hamowania impulsu.
Przebieg:
- nauka 3 kroków + gesty
- ćwiczenie w scenkach (ktoś przeszkadza, błąd, przegrana)
Wskaźnik: liczba sytuacji, gdy uczeń użył procedury.
13) Frustracja i błędy: „Błąd = informacja”
Cel: uczeń toleruje błąd i próbuje dalej.
Przebieg:
- zadanie z celowo trudnym elementem
- nagroda za „próbę”, nie za „idealnie”
Wskaźnik: liczba prób po błędzie.
14) „Co mogę zrobić, gdy…” – bank strategii
Cel: uczeń zna min. 5 strategii na trudne sytuacje.
Przebieg:
- 5 kart sytuacji + dopasuj strategię
- ułóż „moją listę” (2 najlepsze)
Wskaźnik: czy uczeń wybiera strategię bez podpowiedzi.
15) Samouspokojenie w 2 minuty
Cel: uczeń uczy się szybkiego resetu.
Przebieg:
- oddech + docisk dłoni + liczenie 10–1
- timer 2 min + ocena napięcia przed/po
Wskaźnik: różnica w skali 1–5 (przed/po).
👇 Zapoznaj się:
BLOK 4. Umiejętności społeczne w praktyce (5 tematów)
16) Start rozmowy: 3 bezpieczne otwieracze
Cel: uczeń inicjuje kontakt.
Przebieg:
- „Cześć, co robisz?”, „Mogę dołączyć?”, „Lubisz…?”
- role-play (krótko, bez presji)
Wskaźnik: liczba inicjacji w tygodniu (z obserwacji).
17) Utrzymanie rozmowy: pytanie–odpowiedź–dopytanie
Cel: uczeń trenuje „pętlę rozmowy”.
Przebieg:
- karty tematów (bezpieczne: hobby, zwierzęta, gry)
- gra w 3 rundy
Wskaźnik: liczba dopytań.
18) Granice: „stop” i „ok”
Cel: uczeń rozumie sygnały granic.
Przebieg:
- obrazki sytuacji (za blisko, głośno, dotyk)
- trening komunikatu „Stop, nie lubię”
Wskaźnik: poprawne rozpoznanie „stop/ok”.
19) Współpraca: zadanie w duecie (z zasadami)
Cel: uczeń trzyma się reguł współpracy.
Przebieg:
- jedna wspólna praca (puzzle, budowla)
- role: „lider” i „pomocnik” (zamiana ról)
Wskaźnik: liczba konfliktów / liczba udanych zmian ról.
20) Konflikt: „moja wersja – twoja wersja – rozwiązanie”
Cel: uczeń uczy się negocjacji i naprawy.
Przebieg:
- 3 zdania: „Ja widzę…”, „Ty widzisz…”, „Zróbmy…”
- scenki konfliktów szkolnych
Wskaźnik: czy pojawia się propozycja rozwiązania.
👇 Zapoznaj się:
BLOK 5. Funkcje wykonawcze i uczenie się (5 tematów)
21) Planowanie pracy: „3 kroki do celu”
Cel: uczeń rozbija zadanie na kroki.
Przebieg:
- zadanie + karta: krok 1/2/3
- odhaczanie (wizualnie)
Wskaźnik: liczba zadań wykonanych bez „ciągnięcia”.
22) Uwaga i koncentracja: 10 minut „z zegarem”
Cel: uczeń ćwiczy skupienie w małych dawkach.
Przebieg:
- timer 3–5–7–10 min (stopniowanie)
- przerwa regulacyjna po czasie
Wskaźnik: wydłużenie czasu skupienia.
23) Pamięć robocza: „zapamiętaj 3 elementy”
Cel: uczeń trzyma w głowie krótką sekwencję.
Przebieg:
- sekwencje: obrazki/dźwięki/ruch
- zwiększanie: 2 → 3 → 4
Wskaźnik: maksymalna długość sekwencji.
24) Elastyczność: „zmiana planu” w kontrolowanych warunkach
Cel: uczeń trenuje tolerancję zmiany.
Przebieg:
- plan zajęć + celowa zmiana 1 elementu
- komunikat: „Zmiana. Co wybierasz?”
Wskaźnik: czas powrotu do zadania po zmianie.
25) Organizacja: „mój zestaw na lekcję”
Cel: uczeń przygotowuje materiały.
Przebieg:
- lista obrazkowa: co mieć w piórniku/teczce
- 2 próby: z listą i bez listy
Wskaźnik: liczba braków.
👇 Czytaj także:
BLOK 6. Samodzielność i życie szkolne (5 tematów)
26) Samoobsługa: „przygotowanie do wyjścia / dyżuru”
Cel: uczeń wykonuje sekwencję działań samodzielnie.
Przebieg:
- 5 kroków (wizualnie)
- próba w realnym kontekście (np. szatnia)
Wskaźnik: liczba kroków wykonanych bez pomocy.
27) Jedzenie i przerwy: „kiedy i jak odpoczywam”
Cel: uczeń planuje przerwy, żeby nie przeciążać układu nerwowego.
Przebieg:
- mapa przerw (krótka aktywność + wyciszenie)
- plan „co robię w przerwie”
Wskaźnik: mniej kryzysów po przerwach (obserwacja).
28) Higiena szkolna: „jak dbam o siebie”
Cel: uczeń zna podstawowe zasady i sygnały ciała.
Przebieg:
- obrazki: toaleta, mycie rąk, chusteczki
- scenki: „co robię, gdy…”
Wskaźnik: samodzielne inicjowanie (tak/nie).
29) Bezpieczne proszenie o pomoc w szkole
Cel: uczeń wie, do kogo i jak się zwrócić.
Przebieg:
- „siatka wsparcia” (3 osoby)
- komunikat: „Potrzebuję pomocy w…”
Wskaźnik: liczba użyć komunikatu w tygodniu.
30) Podsumowanie miesiąca: „co mi działa”
Cel: uczeń buduje świadomość postępu.
Przebieg:
- 3 pytania: co umiem lepiej / co było trudne / co spróbuję teraz
- mini-cele na kolejny miesiąc (1 cel)
Wskaźnik: czy uczeń potrafi wskazać 1 sukces i 1 cel.
👇 Czytaj także:
Gotowy „szkielet” pojedynczych zajęć (45 minut) — kopiuj-wklej
- Start (5 min): plan 3-krokowy + wybór (A/B)
- Rozgrzewka (5 min): jedno ćwiczenie łatwe (sukces na wejściu)
- Część główna (25 min): temat dnia (1–2 aktywności)
- Regulacja (3 min): przerwa zaplanowana lub szybki reset
- Transfer (5 min): „gdzie użyję tego w szkole?”
- Zapis postępu (2 min): wskaźnik + krótka notatka
Najczęstsze pytania
Jak często prowadzić zajęcia rewalidacyjne dla ucznia z ASD?
Najczęściej planuje się je cyklicznie (np. co tydzień), ale kluczowe jest dopasowanie do potrzeb z WOPFU/IPET i możliwości ucznia. W praktyce lepiej robić krócej i regularnie niż rzadko i „na siłę”.
Czy mogę powtarzać te same tematy?
Tak — to nawet wskazane. W ASD powtórki budują automatyzację. Zmieniaj poziom trudności (A/B/C), kontekst i stopień samodzielności.
Co wpisywać jako „efekt” zajęć?
Najbezpieczniej: krótki opis zachowania + wskaźnik (np. „3/5 prób”, „1 przypomnienie”, „spadek napięcia 4→2”). Unikaj ocen typu „był grzeczny”.
Jak wybrać temat, gdy uczeń ma „gorszy dzień”?
Wybierz temat z BLOKU 1 (regulacja), skróć część główną i zakończ sukcesem. Rewalidacja ma wspierać, nie przeciążać.
Czy te scenariusze pasują do przedszkolaków?
Tak, ale wymagają uproszczenia (więcej wizualizacji, krótsze kroki). Jeśli masz przedszkolaki, najlepiej oprzeć się o planowanie zajęć w wersji „lekko-sensorycznej” i krótkie aktywności.
🔗 Powiązane artykuły — praktyczne materiały do rewalidacji i pracy z uczniami w spektrum autyzmu
Poniżej znajdziesz sekcję która rozszerza temat zajęć, planowania i dokumentacji.
(kliknij w link i przewijaj)
📘 Scenariusze zajęć i praktyczne plany
- 🔥 Zajęcia rewalidacyjne dla uczniów ze spektrum autyzmu: 5 scenariuszy i ćwiczeń wspierających rozwój📘 — gotowe plany zajęć wspierające umiejętności społeczne, emocjonalne i motoryczne, idealne jako rozszerzenie praktycznych tematów do rewalidacji. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
- 📌 „Mój własny plan dnia”: jak uczyć dzieci samodzielności – scenariusz rewalidacyjny📘 — szczegółowy plan zajęć rozwijający samodzielność, przewidywalność i organizację dnia u uczniów z ASD. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
- ❄️ Jak wyrażać swoje potrzeby zimą – trening komunikacji w rewalidacji📘 — przykład ćwiczeń z AAC i PECS, ukierunkowanych na komunikowanie potrzeb w realnych sytuacjach zimowych. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
🧠 Zajęcia według umiejętności i celów
- 💡 „Moje emocje”: plan zajęć rewalidacyjnych dla ucznia z ASD📘 — zajęcia rozwijające rozpoznawanie i nazywanie emocji, ważne zwłaszcza przy wsparciu funkcjonowania społecznego i emocjonalnego. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
- ⏱️ Percepcja czasu – zajęcia rewalidacyjne dla dzieci z ASD📘 — ćwiczenia usprawniające percepcję czasu, sekwencjonowania i planowania, bardzo korzystne w rewalidacji funkcji wykonawczych. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
🧩 Dalsze źródła i powiązane artykuły
Poniższe artykuły nie są stricte scenariuszami zajęć, ale świetnie dopełniają treści edukacyjne i rewalidacyjne:
- 👦 A1. ASD w klasie: opis funkcjonowania krok po kroku📘 — praktyczny przewodnik do obserwacji i opisu funkcjonowania ucznia, który możesz wykorzystać przy planowaniu IPET/ WOPFU i przy dopisywaniu celów do zajęć rewalidacyjnych. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
- 🧠 Teoria umysłu w spektrum autyzmu – nauka i zastosowania praktyczne📘 — zbiór artykułów o teorii umysłu, co może pomóc w projektowaniu zajęć społecznych i TUS. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
- 📚 Tag: Rewalidacja – sprawozdania, cele, IPET i bank zdań📘 — agregator powiązanych treści (sprawozdania z zajęć rewalidacyjnych, cele i mierniki postępu), świetny do wewnętrznego linkowania i budowy klastrów. (autyzm.life i neuroróżnorodni)
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne (są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na stronie) oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł (teksty z hasztagiem #premium)– ciekawe scenariusze i narzędzia pracy. (kliknij i przewijaj)
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 