Wprowadzenie do zajęć
Emocje mogą być jak pogoda — czasem spokojne jak letni dzień, a czasem gwałtowne jak burza. Dzieci ze spektrum autyzmu często odczuwają emocje intensywniej, mają trudność z ich rozpoznaniem lub z regulacją napięcia. Zajęcia „Spacer po emocjach” wprowadzają ucznia w bezpieczny i czytelny świat uczuć poprzez ruch, uważność, sensoryczne doświadczanie i relaksację, oparte na elementach Self-Reg, mindfulness oraz edukacji emocjonalnej.
Cele zajęć
Cele terapeutyczne:
- rozwijanie samoregulacji,
- redukcja napięcia i stresu,
- wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa,
- doskonalenie uważności (mindfulness).
Cele edukacyjne:
- rozpoznawanie podstawowych emocji: radość, złość, smutek, spokój, strach,
- rozwijanie rozumienia związków: co czuję – co pomaga – co mogę zrobić,
- poszerzanie słownictwa emocjonalnego.
Cele społeczne i komunikacyjne:
- nazywanie emocji w dialogu,
- respektowanie zasad podczas zajęć,
- rozwijanie umiejętności proszenia o pomoc.
Materiały
- piktogramy emocji (radość, złość, spokój, smutek, strach),
- mata lub koc,
- małe kamyczki lub szyszki (do spaceru emocji),
- chusta sensoryczna lub wstążki,
- muzyka relaksacyjna (np. dźwięki lasu).
- Dyplom „Przyjaciel emocji”.
👉 Przeczytaj: Drzewko zmartwień – drzewko przytulania – regulacja emocji
Przebieg zajęć (45 min)
1. Powitanie i wybór „emocji dnia” (5 min)
Dziecko wybiera piktogram i kończy zdanie: „Dzisiaj czuję…”
2. Ćwiczenie uważności – „Nos jak detektor powietrza” (5 min)
Krótka technika oddechowa: wdech nosem – zatrzymanie – powolny wydech.
Cel: uspokojenie układu nerwowego.
3. Główna zabawa – „Spacer po emocjach” (15 min)
Na dywanie leżą piktogramy i szyszki/kamyki – każdy symbolizuje inną emocję.
Uczestnik przechodzi ścieżkę, zatrzymuje się przy emocji i kończy zdanie:
- Radość: „Cieszę się, kiedy…”
- Złość: „Złoszczę się, gdy…”
- Smutek: „Smutno mi, kiedy…”
- Spokój: „Spokojnie oddycham, kiedy…”
4. Technika radzenia sobie ze stresem – „Mokra chmurka – lekkie ciało” (10 min)
Relaks z wyobrażeniem: „Wyobraź sobie, że trudna emocja spływa jak deszcz z parasola…”
5. Zamknięcie i rutyna bezpieczeństwa (5 min)
Dziecko wybiera kartę z pytaniem:
- „Co pomogło mi dziś najbardziej?”
- „Gdzie w ciele czułem emocję?”
- „Co zabieram ze sobą na jutro?”
👉 Przeczytaj również:
Dostosowania dla ucznia z ASD
✅ język prosty, konkretne komunikaty
✅ przewidywalna struktura zajęć (mogę dodać piktogramy)
✅ ograniczona ilość bodźców
✅ możliwość przerwy sensorycznej
👉 Przeczytaj: Jak wprowadzać mindfulness dla dzieci z autyzmem?
Piktogramowa struktura zajęć – „Spacer po emocjach” (krok po kroku)
| Krok | Piktogram | Instrukcja dla dziecka (prosty język) | Cel |
|---|---|---|---|
| 1. Powitanie | 🙂👋 | „Dzień dobry. Dziś pobawimy się w emocje.” | poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności |
| 2. Emocja dnia | ❤️😊😡😢😨 | „Wybierz emocję. Dziś czuję…” | rozpoznawanie i nazywanie emocji |
| 3. Oddech | 🌬️⏸️ | „Wdech nosem… wydech ustami… powoli.” | wyciszenie układu nerwowego |
| 4. Spacer po emocjach | 🚶🪵🌲 | „Idź po ścieżce i zatrzymaj się przy emocji.” | uważność, ruch, samoregulacja |
| 5. Nazywanie emocji | 💬 | „Czuję…, gdy…” | rozwijanie komunikacji i świadomości ciała |
| 6. Ćwiczenie wyciszające | ☁️🌧️➡️🌤️ | „Oddycham i rozpuszczam emocję jak chmurę.” | techniki radzenia sobie ze stresem |
| 7. Podsumowanie | ✅ | „Co pomogło mi dzisiaj?” | refleksja i autoregulacja |
| 8. Pożegnanie | 👋⭐ | „Do zobaczenia. Dziękuję za wspólny spacer.” | pozytywne zakończenie i domknięcie |
Wersja skrócona / na tablicę (np. A4)
Powitanie → Emocja dnia → Oddech → Spacer → Nazywanie → Wyciszenie → Podsumowanie → Pożegnanie
(ikonki: 🙂❤️🌬️🚶💬☁️✅👋)
👉 Przeczytaj również: Samoregulacja – zabawy mindfulness dla dzieci
Dlaczego piktogramy są ważne dla ucznia z ASD?
✅ zwiększają przewidywalność
✅ obniżają stres i niepewność
✅ wspierają komunikację alternatywną (AAC)
✅ ułatwiają zmianę aktywności bez napięcia
✅ pomagają utrzymać uwagę na zadaniu
📌 Karta pracy: „Moja emocja dnia”
Tytuł: Moja emocja dnia
Instrukcja dla dziecka (prostym językiem):
👉 Spójrz, jak się dzisiaj czujesz. Wybierz emocję. Dorysuj lub naklej buźkę i dokończ zdania.
1. Moja emocja:
🙂 😡 😢 😨 😐 😃 (zakreśl lub przyklej naklejkę)
2. Dokończ zdanie:
🗨️ Dziś czuję… _______________________________________
3. Pomogło mi:
🌟 ______________________________________________________
4. Trudne było dla mnie:
⚡ ______________________________________________________
5. Gdy tak się czuję, pomaga mi:
💡 np. oddychanie, przerwa, przytulenie, muzyka, kocyk sensoryczny
6. Moje ciało czuje emocje tutaj (zakreśl):
🤯 głowa | 💗 klatka piersiowa | 🤢 brzuch | ✋ ręce | 🦶 nogi
🎯 Cel karty pracy
- rozwijanie samoświadomości emocjonalnej
- trening nazywania uczuć i sygnałów z ciała
- rozwijanie umiejętności korzystania ze strategii samoregulacji
💡 Wskazówka dla nauczyciela
Po wypełnieniu karty zadaj dwa pytania wspierające refleksję:
✔️ „Co mogę zrobić, gdy ta emocja wróci?”
✔️ „Kto może mi wtedy pomóc?”
👉 Przeczytaj również:
Efekty i oczekiwane postępy
Uczeń:
- rozpoznaje i nazywa emocje,
- stosuje prostą strategię samoregulacji,
- korzysta z narzędzi antystresowych (oddech, ruch, wycofanie sensoryczne).
✅ Najczęściej zadawane pytania
Jak mindfulness pomaga dzieciom z autyzmem?
Mindfulness wspiera dzieci ze spektrum autyzmu, ucząc je zatrzymywania się i świadomego kierowania uwagi na to, co tu i teraz. Regularne ćwiczenia oparte na oddechu, ruchu i obserwacji zmysłów ułatwiają zmniejszenie przeciążenia bodźcami oraz wzmacniają poczucie bezpieczeństwa. Dziecko uczy się rozpoznawać sygnały z własnego ciała, rozumieć, co się z nim dzieje w trudnej emocji, i szybciej wracać do równowagi. To szczególnie ważne, ponieważ wiele dzieci z ASD odczuwa świat bardzo intensywnie i potrzebuje narzędzi, które pozwalają im uspokoić układ nerwowy i odzyskać sprawczość.
Czy zajęcia uważności mogą zmniejszać wybuchy złości?
Tak. Regularna praktyka uważności i samoregulacji pomaga obniżać ogólny poziom napięcia, redukuje stres i wzmacnia odporność emocjonalną. Dziecko, które potrafi zatrzymać się na chwilę, wziąć głęboki oddech i nazwać to, co czuje, znacznie rzadziej reaguje wybuchem. Uważność nie eliminuje trudnych emocji — ale uczy, jak je przeżyć bez utraty kontroli, jak rozpoznać pierwsze sygnały złości w ciele i co zrobić, zanim „fala” emocji przejmie stery. W efekcie napady gniewu stają się krótsze, rzadsze i mniej intensywne.
Czy mindfulness nadaje się dla każdego dziecka ze spektrum autyzmu?
W większości przypadków tak, pod warunkiem że ćwiczenia są krótkie, przewidywalne i dostosowane do indywidualnych potrzeb. Dla jednego dziecka lepsza będzie praca w ruchu (np. spacer po emocjach), dla innego — krótka relaksacja na macie. Istotne jest też, aby nie zmuszać do udziału, tylko zapraszać do doświadczenia uważności we własnym tempie. Najlepiej sprawdza się podejście małych kroków — 2–5 minut dziennie na początku.
👉 Przeczytaj również:
Ile czasu potrzeba, aby zobaczyć pierwsze efekty?
Pierwsze zmiany można zauważyć już po kilku tygodniach krótkich, regularnych ćwiczeń. Dziecko zaczyna szybciej się wyciszać, łatwiej wracać do zadania po stresie i z czasem potrafi samo powiedzieć, czego potrzebuje (np. przerwy, oddechu, chwili ciszy). Kluczem jest systematyczność — krótko, ale często, zamiast rzadko i długo.
Czy mindfulness może wspierać także komunikację?
Tak — wiele dzieci z ASD ma trudność z rozpoznawaniem i nazywaniem emocji. Uważność rozwija świadomość odczuć w ciele, wzmacnia słownictwo emocjonalne i uczy, że każdą emocję można opisać, przeżyć i „puścić”. Dziecko, które lepiej rozumie siebie, zaczyna też lepiej rozumieć innych.
👉🌿Powiązane artykuły:
- Zajęcia rewalidacyjne mindfulness dla dzieci ze spektrum autyzmu
- Medytacja oddechowa „Fala oddechu” – nauka świadomego oddychania i jego wpływu na emocje
- Kardynał – arkusz pracy dla ucznia ze spektrum autyzmu
- Zimowe Uważne Słuchanie. Mindfulness dla dzieci
- Magiczna Przygoda Świątecznej Uważności – scenariusz zajęć z elementami mindfulness
- Przykładowy IPET z WOPFU dla ucznia ze spektrum autyzmu z trudnościami w komunikacji i trudnymi zachowaniami
🍁 Subskrybuj, czytaj eBooki i Pakiety lekcyjne
Chcesz więcej scenariuszy rewalidacyjnych, kart pracy i ćwiczeń?
📌 Dołącz do subskrypcji (subskrypcja 5 zł i Premium 10 zł) na autyzm.life i neuroróżnorodni lub kup wypasione eBooki i Pakiety lekcyjne z materiałami dla nauczycieli, terapeutów, rodziców, studentów…
autyzm.life i neuroróżnorodni 
