Jak uczyć dzieci z autyzmem wyrażania swoich potrzeb zimą? Odkryj skuteczne zajęcia rewalidacyjne oparte na PECS i AAC, które pomogą dzieciom komunikować potrzeby związane z ubieraniem się i zimowymi aktywnościami.

Praktyczne wskazówki i scenariusz zajęć.

Zima to pora roku pełna wyzwań dla dzieci ze spektrum autyzmu. Codzienne aktywności, takie jak ubieranie się na spacer, informowanie o zimnie czy proszenie o pomoc w zapinaniu kurtki, mogą sprawiać trudności, zwłaszcza jeśli dziecko ma ograniczoną zdolność komunikowania swoich potrzeb. Jak zatem wspierać dzieci z ASD w nauce wyrażania swoich potrzeb zimą? Rozwiązaniem mogą być zajęcia oparte na metodach PECS (Picture Exchange Communication System) lub AAC (Augmentative and Alternative Communication), które pomagają rozwijać umiejętności komunikacyjne w sposób dostosowany do indywidualnych możliwości uczniów.

Dlaczego zimowe aktywności są wyzwaniem komunikacyjnym?

Zima wiąże się z szeregiem specyficznych sytuacji, które wymagają komunikacji, takich jak:

• Ubieranie się w ciepłe ubrania: Dziecko musi wyrazić, że potrzebuje czapki, rękawiczek czy szalika.
• Zgłaszanie dyskomfortu: Informowanie o tym, że jest za zimno, za gorąco, ubranie jest za ciasne lub niewygodne.
• Prośba o pomoc: Na przykład w zakładaniu butów, wiązaniu szalika czy zapinaniu kurtki.
• Planowanie aktywności: Informowanie o chęci wyjścia na spacer, zabawy w śniegu czy pozostania w domu.

Dla dzieci z ASD, które mają trudności z mową lub spontaniczną komunikacją, te sytuacje mogą wywoływać frustrację. Dlatego trening komunikacji jest kluczowy, aby umożliwić im większą niezależność i komfort w codziennym funkcjonowaniu.

Jak PECS i AAC wspierają komunikację?

PECS oraz AAC są sprawdzonymi metodami, które umożliwiają dzieciom wyrażanie swoich potrzeb i uczuć, nawet jeśli mają trudności z mową.

• PECS (System Wymiany Obrazków): Umożliwia komunikację za pomocą obrazków przedstawiających konkretne przedmioty, czynności czy potrzeby.
• AAC (Komunikacja Wspomagająca i Alternatywna): To szeroka gama narzędzi, takich jak komunikatory, aplikacje na tablet czy plansze komunikacyjne, które pomagają dzieciom wyrażać się w sposób dostosowany do ich umiejętności.

Przykładowy plan zajęć – trening komunikacji związany z zimowymi potrzebami

Cele zajęć:

• Rozwijanie umiejętności komunikacji za pomocą PECS lub AAC.
• Nauka wyrażania potrzeb związanych z zimowymi aktywnościami, np. ubieraniem się, zgłaszaniem dyskomfortu.
• Zwiększanie samodzielności w codziennych sytuacjach.

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie tematu (10 minut)

• Omówienie zimowych aktywności i przedmiotów, takich jak kurtka, czapka, rękawiczki, buty.
• Pokazanie dzieciom obrazków przedstawiających te przedmioty lub ich modeli w wersji rzeczywistej.

2. Ćwiczenie: „Czego potrzebuję, żeby wyjść na spacer?” (15 minut)

• Nauczyciel przedstawia obrazki lub symbole (np. czapka, szalik, rękawiczki) i zachęca dzieci do wskazania lub podania obrazka, który przedstawia potrzebny przedmiot.
• Przykład: nauczyciel pyta: „Co potrzebujesz, żeby było Ci ciepło w głowę?”, a dziecko wybiera obrazek czapki i wręcza go nauczycielowi.

3. Symulacja ubierania się (20 minut)

• Dzieci wykonują praktyczne ćwiczenie ubierania się na spacer.
• Nauczyciel zachęca do komunikowania swoich potrzeb za pomocą PECS lub AAC, np. „Pomóż mi założyć kurtkę”, „Zimno mi w ręce – potrzebuję rękawiczek”.

4. Zabawa w „zimowe wybory” (15 minut)

• Dzieci decydują, co chcą robić zimą (np. spacer, rzucanie śnieżkami, lepienie bałwana) i komunikują swoje wybory za pomocą PECS lub urządzenia AAC.
• Każdy wybór jest nagradzany możliwością zrealizowania aktywności w formie zabawy.

5. Podsumowanie i feedback (10 minut)

• Nauczyciel rozmawia z dziećmi o ich odczuciach podczas zajęć.
• Wskazanie, które umiejętności były szczególnie dobrze opanowane, i motywacja do dalszego rozwijania komunikacji.

Praktyczne wskazówki dla rodziców i nauczycieli

1. Twórz codzienne okazje do ćwiczeń: Angażuj dzieci w sytuacje, w których mogą używać PECS lub AAC, np. podczas wybierania ubrania czy planowania aktywności.
2. Używaj prostych komunikatów: Staraj się mówić w jasny i zrozumiały sposób, dostosowując się do poziomu rozumienia dziecka.
3. Chwal każde próby komunikacji: Nawet jeśli dziecko nie używa narzędzi poprawnie, doceniaj jego wysiłki, aby je zachęcić do dalszych prób.
4. Dostosuj narzędzia do dziecka: Nie każde dziecko będzie czuło się komfortowo z PECS lub AAC – warto wypróbować różne metody, aby znaleźć najbardziej efektywną.
5. Wspieraj autonomię: Zachęcaj dziecko do samodzielności, np. poprzez umożliwienie mu decydowania o tym, co chce założyć lub co chce robić zimą.

Korzyści z treningu komunikacji zimą

Dzięki systematycznemu treningowi dzieci z ASD mogą:

• Zyskać większą niezależność w codziennych czynnościach.
• Zminimalizować frustrację związaną z trudnościami komunikacyjnymi.
• Lepsze funkcjonować w otoczeniu społecznym, zarówno w szkole, jak i w domu.
• Budować poczucie własnej wartości poprzez skuteczne wyrażanie swoich potrzeb.

Zima nie musi być wyzwaniem – może stać się okazją do nauki i rozwijania kluczowych umiejętności komunikacyjnych. Dzięki metodom takim jak PECS i AAC dzieci z autyzmem mogą lepiej radzić sobie z codziennymi sytuacjami i czerpać radość z zimowych aktywności. Wspierajmy je, dając im narzędzia do wyrażania siebie – bo każda komunikacja jest krokiem w stronę większej niezależności i szczęścia.