Ocena opisowa to więcej niż formalny zapis – to dokument, który wspiera rozwój ucznia, buduje zaufanie rodziców i podkreśla realne postępy, a nie tylko braki. Dobrze skonstruowana ocena powinna:
- opisywać funkcjonowanie całościowe – edukacyjne, społeczne i emocjonalne, (Przykładowa ocena opisowa klas 1,2,3…)
- być spójna z IPET oraz WOPFU, jeśli takie dokumenty istnieją dla ucznia, eBook
- używać języka wspierającego i szanującego indywidualności ucznia (nie etykietować). eBook
Kluczową zasadą jest pisanie o konkretnych umiejętnościach i postępach, a nie ogólnych etykietach.
👩🏫 I. Ocena opisowa – uczeń z Zespołem Aspergera, afazją i mutyzmem
🎯 Kontekst funkcjonowania
Ucznia charakteryzuje neuroróżnorodne funkcjonowanie:
- diagnoza Zespołu Aspergera – trudności w pragmatyce komunikacji społecznej, elastyczności myślenia, rozumieniu ukrytych znaczeń,
- afazja – utrudnienia w rozumieniu i/lub produkcji języka,
- mutyzm – selektywny brak mówienia w określonych kontekstach (np. szkolnych),
- może stosować AAC – alternatywne i wspomagające sposoby komunikacji (np. PECS, urządzenia generujące mowę).
Wskazówka: przy afazji i mutyzmie kluczowe jest opisanie komunikacji funkcjonalnej – nie tylko mowy werbalnej, ale też gestów, symboli, urządzeń AAC czy innych form porozumiewania się.
👇 Przeczytaj:
📋 Przykładowa ocena opisowa – gotowe fragmenty
🔹 Obszar komunikacji i języka
„Uczeń aktywnie korzysta z AAC (karty obrazkowe/PECS/urządzenie komunikacyjne) w celu wyrażania potrzeb i prostych wypowiedzi. W sytuacjach stresowych preferuje komunikację niewerbalną; w mowie spontanicznej obecne są krótkie wypowiedzi z modelowaniem dorosłego.”
„W sytuacjach zadaniowych podejmuje próby odpowiedzi werbalnej, ale potrzebuje czasowych odstępów, wsparcia modelowaniem i powtórzeniem komunikatu.”
„Postępy w rozumieniu języka werbalnego są zauważalne – uczeń reaguje adekwatnie na proste polecenia z użyciem wspomagania wizualnego.”
🔹 Obszar społeczno-emocjonalny
„Uczeń wykazuje chęć współpracy z nauczycielem i rówieśnikami, choć potrzebuje struktury, klarownych zasad oraz przewidywalności. W sytuacjach niepewnych korzysta z wizualnych znaków przejścia (np. plan dnia).”
„W relacjach rówieśniczych obserwuje się postępy w inicjowaniu kontaktów, zwłaszcza przy wsparciu nauczyciela lub asystenta.”
🔹 Obszar edukacyjny i poznawczy
„Uczeń osiąga sukcesy w zakresie logicznego myślenia i analizy informacji konkretnej, jednak wymaga dostosowania tempa pracy, podziału zadań na etapy oraz wsparcia wizualnego.”
„W matematyce i naukach ścisłych następuje systematyczny rozwój rozumienia pojęć, gdy zadania są przedstawione w formie obrazkowej lub schematów.”
🔹 Cele edukacyjne i rekomendacje
- kontynuacja pracy nad komunikacją funkcjonalną (AAC, modelowanie języka),
- praca nad umiejętnościami społecznymi w małych grupach,
- przewidywalna struktura dnia szkolnego,
- pozytywne wzmocnienia za próby komunikacji i współpracę.
Taka ocena opisowa podkreśla proces, strategie i konkretne umiejętności, nie tylko diagnozy.
👇 Przeczytaj:
🎓 II. Ocena opisowa – uczeń z niepełnosprawnością intelektualną
🎯 Kontekst funkcjonowania
Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną charakteryzują się:
- zmniejszonym tempem przetwarzania informacji,
- trudnościami w opanowaniu skomplikowanych umiejętności abstrakcyjnych,
- silniejszym związkiem między nauką praktyczną a opanowaniem treści szkolnych,
- potrzebą dostosowania wymagań edukacyjnych do realnego potencjału rozwojowego.
📋 Przykładowa ocena opisowa
🔹 Obszar edukacyjny
„Uczeń w bieżącym semestrze stopniowo rozwija umiejętności czytania i liczenia w dostosowanym tempie. Najlepsze wyniki osiąga przy zadaniach z użyciem materiałów manipulacyjnych i wspierających wizualnie.”
„W pracy grupowej uczeń potrzebuje dedykowanego wsparcia dorosłego, ale aktywnie uczestniczy w zadaniach i chętnie angażuje się w proste dyskusje nad zadaniem.”
🔹 Obszar społeczny i emocjonalny
„Uczeń buduje relacje z rówieśnikami i potrafi współpracować w grupie, kiedy role są jasno określone, a zadania – konkretne i krótkie.”
„W sytuacjach wymagających przejścia między aktywnościami uczeń korzysta z wizualnych wskazówek czasowych i reaguje pozytywnie na wzmacnianie za realizację kolejnych kroków.”
🔹 Obszar funkcjonalny
„Dynamics of codziennych umiejętności (samodzielne przygotowanie miejsca pracy, prosty feedback, używanie materiałów pomocniczych) stopniowo się poprawia – uczeń wymaga jednak ciągłego modelowania oraz powtórzeń.”
🔹 Cele edukacyjne i rekomendacje
- kontynuacja pracy nad umiejętnościami praktycznymi i samoobsługowymi,
- stosowanie multisensorycznych metod nauczania,
- wyraźne kryteria sukcesu i ciągła informacja zwrotna.
👇 Przeczytaj:
🧠 Zadania oceny opisowej – nie tylko oceny
Ocena opisowa to narzędzie formacyjne i wspierające, nie tylko formalne. Jej cele to:
✔️ opisywanie realnego rozwoju zamiast porównań z „normą”,
✔️ wskazanie mocnych stron i strategii wspierających,
✔️ budowanie cele-nastawionych działań na kolejne etapy nauki,
✔️ zwiększanie zaangażowania ucznia i współpracy z rodzicami.
📌 Podsumowanie
1) Dobrze napisana ocena opisowa:
• opisuje całościowe funkcjonowanie ucznia,
• jest spójna z IPET i WOPFU,
• używa języka wspierającego i konkretnego,
• podkreśla postępy i mocne strony.
2) Uczniowie z ZA + afazją/mutyzmem oraz z niepełnosprawnością intelektualną mają różne potrzeby – ale ocena opisowa ma wspierać ich potencjał i wskazać długoterminowe cele edukacyjne.
3) Przykłady powyżej możesz wykorzystać bezpośrednio w dokumentacji (środrocznej/rocznej), IPET, WOPFU lub jako inspirację do tworzenia własnych sformułowań (więcej znajduje się w eBookach na stronie).
💎 Subskrybuj
👉 Zajrzyj do artykułów, scenariuszy rewalidacyjnych i terapeutycznych na autyzm.life i neuroróżnorodni
📘 Sprawdź też eBooki i Pakiety lekcyjne oraz Arkusze i scenariusze rewalidacyjne wspierające rozwój emocji i komunikacji i wiele innych, nowych narzędzi do pracy w górnych zakładkach strony oraz aktualnych wpisach publikowanych codziennie.
💎 Subskrypcja 5 zł / Premium 10 zł – ciekawe scenariusze i narzędzia pracy.
👇 Przeczytaj:
autyzm.life i neuroróżnorodni 