Nie jesteśmy sami – zajęcia terapeutyczne dla nastolatków
Idziesz szkolnym korytarzem. Każda mijana przez ciebie osoba zdaje się żartować, śmiać, dobrze bawić. Wszyscy wyglądają tak, jakby mieli mnóstwo koleżanek i kolegów – prawdopodobnie dostają też dobre stopnie, a jeśli nie, to przynajmniej się tym zbytnio nie przejmują. Mają dziewczyny, chłopaków, są zapraszani na imprezy. A ty? Ty myślisz: „Na czubku nosa mam ogromnego pryszcza, a moje włosy wyglądają dzisiaj koszmarnie. Najlepsza koleżanka nie odzywa się do mnie, a ja nie mam pojęcia dlaczego. W szkolnej kafejce dziewczyny zdawały się rozmawiać z nią, ale nie ze mną. Może coś sobie roję, ale chyba raczej nie. Dziewczyny wydawały się mówić coś do siebie półszeptem. Dziwne… Na dodatek myślałam, że ortodonta rano zdejmie mi aparat, a tu się okazało, że muszę chodzić z tym paskudztwem przez kolejne trzy miesiące. Zatem będę miała aparat także w dniu robienia zdjęć w szkole, co oznacza, że nie mogę się uśmiechnąć do zdjęcia i wyjdę nieszczęśliwie. I dobrze, bo będę nieszczęśliwa!”.
Brzmi znajomo? Jeśli tak, to nie jesteś sama! Uwierz mi, piszę o tym dlatego, że wiele nastolatków ma podobne odczucia. Pomyśl, że mnóstwo młodych osób, które czytają tę książkę, myśli teraz: „Ona pisze o mnie! To moje doświadczenie!”. Naprawdę. Bardzo wielu twoich rówieśników czuje się tak jak ty. Bez względu na to, czy chodzi o pryszcz na nosie, czy o niedostanie się na wymarzone studia, rozczarowania, przykrości, niepewności i smutku doświadczają całe rzesze nastolatków, które przechodzą przez to samo, co jest twoim udziałem. Właśnie to mam na myśli, gdy piszę o wspólnym człowieczeństwie, które jest tematem niniejszego rozdziału. Udziałem wszystkich nastolatków są podobne uczucia i te same doświadczenia. Zresztą nie tylko nastolatków, gdyż dorosłych również. Wszyscy znajdujemy się w takim samym położeniu.
Brzmi znajomo? Jeśli tak, to nie jesteś sama! Uwierz mi, piszę o tym dlatego, że wiele nastolatków ma podobne odczucia. Pomyśl, że mnóstwo młodych osób, które to czytają, myśli teraz: „Ona pisze o mnie! To moje doświadczenie!”. Naprawdę. Bardzo wielu twoich rówieśników czuje się tak jak ty. Bez względu na to, czy chodzi o pryszcz na nosie, czy o niedostanie się na wymarzone studia, rozczarowania, przykrości, niepewności i smutku doświadczają całe rzesze nastolatków, które przechodzą przez to samo, co jest twoim udziałem. Właśnie to mam na myśli, gdy piszę o wspólnym człowieczeństwie, które jest tematem niniejszego rozdziału. Udziałem wszystkich nastolatków są podobne uczucia i te same doświadczenia. Zresztą nie tylko nastolatków, gdyż dorosłych również. Wszyscy znajdujemy się w takim samym położeniu.
Co mówią nastolatki
• „Dzięki samowspółczuciu zrozumiałam, że wszyscy miewają problemy emocjonalne i tak dalej. To fajne uczucie wiedzieć, że tak jest, nawet jeśli inni o tym nie mówią albo zachowują się tak, jakby nie mieli żadnych problemów. Sądzę, że to jest pocieszające”.
• „Bez względu na to, co czujesz, nie jesteś z tym sam. Ktoś inny czuje dokładnie to samo i wie, o co ci chodzi. Nawet jeśli myślisz, że nikt cię nie rozumie, zawsze znajdzie się ktoś, kto jednak rozumie”.
Co można zrobić, kiedy ma się poczucie, że jest się jedyną osobą na świecie, która jest kompletną idiotką, głupkiem, szpetną kreaturą, przegrywem? Przede wszystkim można sobie przypomnieć, że:
• owo poczucie jest typową cechą bycia nastolatkiem – wszystkie nastolatki od czasu do czasu czują się w ten sposób, a większość czuje się tak bardzo często. Szczerze mówiąc, także dorośli czasami tak się czują – to poczucie jest wpisane w bycie człowiekiem;
• to, że o czymś myślimy, nie czyni tego prawdziwym – nasze myśli nie są faktami, a jedynie właśnie myślami.
Co najważniejsze, istnieją ćwiczenia, które możemy wykonać, aby sobie przypomnieć, że owe trudne uczucia i przeżycia stanowią naturalny element ludzkiego doświadczenia.
Oto jedno z takich ćwiczeń. Nosi ono nazwę „Osoba taka jak ja”. Opracował je Chade-Meng Tan, choć zamieszczona tu wersja pochodzi z książki Learning to BREATHE, której autorką jest moja koleżanka Trish Broderick. Ćwiczenie to pomaga zrozumieć, że inni ludzie są w dużym stopniu podobni do nas, z czego – paradoksalnie – nie zawsze zdajemy sobie sprawę. W ramach tej krótkiej medytacji kierowanej będziesz myśleć o wybranej koleżance lub koledze z klasy (osoba neutralna), następnie o kimś lubianym i popularnym, a na koniec o kimś, kto cię denerwuje.
Ćwiczenie 1
Osoba taka jak ja
Tak jak inne medytacje również tę warto nagrać na dyktafon. Jeśli nie będziesz korzystać z nagrania, pamiętaj, żeby się nie spieszyć i czytać powoli. Rozważaj sens każdego kolejnego zdania. Pamiętaj, że nie czeka cię żadna nagroda za szybkie wykonanie ćwiczenia.
Krok pierwszy
Pomyśl o jakiejś osobie ze swojej klasy. To nie musi być twój dobry kolega ani twoja dobra koleżanka. Szczerze mówiąc, najlepsza będzie osoba zupełnie przypadkowa. Zakreśl poniżej stwierdzenia, które oddają twoje odczucia wobec tej osoby. Możesz też dopisać jedno własne.
| Nie myślę o niej za dużo. | Jest całkiem fajna. |
| Jest trochę denerwująca. | Jest bardzo denerwująca. |
| Bardzo ją lubię. | Fu! |
| Nigdy wcześniej nie zwróciła mojej uwagi. | Jest bardzo fajna. |
| Jest w porządku. | Inne: ____________________ |
2. Przywołaj w myślach dokładny obraz tej osoby. Jak ona wygląda? Jaką ma minę? W co jest ubrana?
3. Rozważ poniższe cechy tej osoby:
Ta osoba jest człowiekiem, tak jak ja.
Ta osoba ma ciało i umysł, tak jak ja.
Ta osoba doświadcza doznań, emocji i myśli, tak jak ja.
Ta osoba była kiedyś smutna, rozczarowana, zła, zraniona lub zagubiona, tak jak ja.
Ta osoba chce być wolna od bólu i nieszczęścia, tak jak ja.
Ta osoba chce być bezpieczna, zdrowa i kochana, tak jak ja.
Ta osoba chce być szczęśliwa, tak jak ja.
4. Teraz skieruj pod adresem tej osoby poniższe życzenia:
Życzę tej osobie, żeby miała siłę, zasoby i wsparcie, które pomogą jej przetrwać trudne chwile.
Życzę tej osobie, żeby była wolna od bólu i cierpienia.
Życzę tej osobie, żeby była silna i zrównoważona.
Życzę tej osobie, żeby była szczęśliwa, ponieważ jest istotą ludzką, tak jak ja.
5. Zaczerpnij kilka głębokich oddechów i zwróć uwagę na swoje doświadczenie. Przez co najmniej kilka minut po prostu myśl o tym, co czujesz wobec tej osoby.
Co teraz czujesz wobec tej osoby? Zakreśl poniżej stwierdzenia, które oddają twoje odczucia (możesz dopisać jedno własne). Zrób to szczerze – nikt nie będzie tego sprawdzał!
źródło: K. Bluth, Na emocjonalnej karuzeli… 2022
Poprzedni:
autyzm.life i neuroróżnorodni 