Reklamy

Wstręt

Wstręt to silna emocja na bazie somatycznej, wyrażająca odrazę do czegoś, kogoś, jakiejś sytuacji. Czynnik wywołujący wstręt może mieć charakter materialny (np. szczur, ścieki, kał, padlina) lub abstrakcyjny (brzydzę się kradzieżą).

Wstręt przejawia się jako dystansowanie się od jakiegoś obiektu, wydarzenia, lub jakiejś sytuacji i daje się scharakteryzować jako odrzucenie.

Darwin zdefiniował wstręt jako:

„dotyczący czegoś odrażającego, szczególnie w odniesieniu do zmysłu smaku, co jest rzeczywiście postrzegane lub plastycznie wyobrażane; a po drugie, dotyczący czegokolwiek co budzi podobne uczucie poprzez zmysł zapachu, dotyku a nawet wzroku”.

Wstręt – emocja na twarzy

Kiedy widzimy coś wstrętnego, obrzydliwego na naszych twarzach pojawia się specyficzna mina. Te miny były obiektem badań:

Poświęcone badania dotyczące ekspresyjnego składnika wstrętu dotyczyły twarzy. Twarzy wyrażającej wstręt szczególną uwagę poświęcili uczeni Darwin, Izard, Ekman, Friesen, Rozin, Lowery i Ebert. Opinie uczonych w tej kwestii są podzielone.

Darwin podkreślał – szerokie otwarcie ust, wspominał też o ściągnięciu wargi, do pewnego stopnia marszczenia nosa, opadaniu kącików ust i kilku innych ruchach mięśni twarzy

Zaś Ekman i Friesen skupiają się na ściągnięciu górnej wargi i marszczeniu nosa oraz uniesieniu górnej wargi.

Na podstawie wszystkich opisów można stwierdzić, iż aktywność mięśni twarzy skupia się wokół ust i nosa. Ruchy mięśni albo odwodzą od przyswajania czegoś przez ciało (np. marszczenie nosa, uniesienie dolnej wargi) albo zachęcają do usunięcia czegoś (rozwarcie ust, któremu towarzyszy lub nie towarzyszy wysunięcie języka).

Reklamy

Słowa opisujące obrzydzenie to:

wrogość, niełaska, awersja, odium, animozja, resentyment, niesmak, brak szacunku, niechęć, przykre wrażenie, obrzydzenie, uprzedzenie, obrzydliwość, idiosynkrazja, nienawiść, lekceważenie, nieprzychylność, pogarda, odraza, nieżyczliwość, zawiść, polemiczność, sceptyczność, antagonizm, ansa, wzgarda, absmak, abominacja, antypatia, repulsja, … .

Łatwo zauważyć że wstręt to silna emocja, która może dotyczyć reakcji naszego organizmu na coś obrzydliwego – źle wyglądającego, zwykle śmierdzącego, ale i również, na kogoś, kto w naszym mniemaniu dokonał rzeczy złych, niegodnych człowieka. Taki ktoś budzi odrazę i wstręt. Samo zachowanie lub zdarzenie również może budzić wstręt: „Sąsiad przywiązał psa do drzewa w lesie i odszedł na zawsze”. Wstręt może być rozpatrywany w literaturze jako kategoria estetyczna, np: Marta Tużnik: Wstręt jako kategoria estetyczna.

Wstręt – emocja najczęściej jednak dotyczy poczucia obrzydzenia na to, co widzimy i czujemy, ponieważ wstręt to pierwotna emocja chroniąca nas przed zagrożeniem: „nie jem tego co śmierdzi i źle wygląda” – ponieważ mogę zachorować, nie dotykam obrzydliwych organizmów – ponieważ nie wiem, co mogą mi zrobić – to typowe reakcje obronne np. węże, pająki.

Wydzieliny, wydaliny

Angyal (1941) utrzymywał, że centralnym obiektem wstrętu są wydzieliny i wydaliny, które uznawał za poniżające. Substancje wytwarzane przez ciało mogą stanowić główny obiekt wstrętu. Istnieją powszechne historyczne i kulturowe świadectwa awersji wobec wszystkich wydzielin i wydalin ciała, w tym kału, wymiocin, moczu, krwi i śliny. Rozin i Fallon (1987) uznali, że czynnikiem wywołującym podstawowy wstręt są wszystkie zwierzęta i produkty zwierzęce jako potencjalne pożywienie. Niektóre zwierzęta budzą w nas wstręt ponieważ w pewnym sensie są podobne do wydzielin ciała, takich jak śluz (ślimak) albo też mają kontakt z gnijącym ciałem zwierząt (muchy, szczury). Mięsożerne zwierzęta lądowe jedzą surowe, często gnijące mięso i wytwarzają cuchnące odchody. Zwierzęta roślinożerne dużo rzadziej stają się obiektem zakazów w różnych kulturach. Zwierzęta, które są bliskie ludziom, czy to z wyglądu (inne naczelne) czy to z powodu zażyłości z ludźmi jako ich ulubieńcy, rzadko bywają spożywane. Istnieje grupa zwierząt wywołujących mieszaninę strachu (niebezpieczeństwo) i wstrętu (węże, pająki).

Podążając za myślą Angyala:

„Wstręt jest specyficzną reakcją na ludzkie i zwierzęce wydzieliny i wydaliny”.


Wstręt

Wstręt to silna emocja na bazie somatycznej, wyrażająca odrazę do czegoś, kogoś, jakiejś sytuacji. Czynnik wywołujący wstręt może mieć charakter materialny (np. szczur, ścieki, kał, padlina) lub abstrakcyjny (brzydzę się kradzieżą).

Subskrybcja miesięczna otwiera dostęp do wszystkich treści na stronie

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.