Reklamy

Umiejętności społeczne / kompetencje społeczne (ang. social skills) – udowodniona (w pracy, nauce oraz w rozwoju osobistym) zdolność samodzielnego stosowania posiadanych umiejętności z uwzględnieniem zinternalizowanego systemu wartości. Kompetencje społeczne określa się bazując na kategoriach odpowiedzialności i autonomii.

Efekty uczenia się, które składają się na kompetencje społeczne najtrudniej poddają się walidacji.

Potoczne rozumienie terminu

W języku popularnym wyrażenie kompetencje społeczne kojarzy się przede wszystkim z umiejętnością życia wśród ludzi, w tym współpracy z innymi. W niektórych kontekstach kompetencje społeczne rozumie się też jako umiejętności interpersonalne.

Inne terminy o zbliżonym znaczeniu

  • dojrzałość społeczna
  • uspołecznienie
  • umiejętność zachowania się odpowiednio do sytuacji

Podstawowe zdolności społeczne

Pakiet: Umiejętności społeczne dla ucznia ze spektrum autyzmu w szkole masowej – 6 zł

Pakiet zawiera 6 scenariuszy do wykorzystania na zajęciach rewalidacyjnych lub do ćwiczeń w domu

Pakiet zawiera scenariusze i historyjki społeczne:

  1. Odmawianie – instrukcja
  2. Rozpoznawanie kolegów i koleżanek w klasie
  3. Umiejętność sygnalizowania przerwy
  4. Kontakt wzrokowy
  5. Jak wyjść do toalety w trakcie lekcji?
  6. Serce – mowa gestów

Opata jednorazowa niezależna od subskrybcji

Zebrane środki pozwolą na dalszy rozwój strony oraz publikowanych treści

Podstawowe zdolności społeczne to posługiwanie się własnym imieniem oraz imionami innych, nawiązywanie kontaktu wzrokowego, używanie odpowiedniego tonu głosu i mowy ciała, ustępowanie, naprawianie nadszarpniętych relacji, słuchanie…

  • Używanie imion – każe dziecku spojrzeć na osobę która woła je po imieniu i daje mu poczucie przynależności.
  • Kontakt wzrokowy – wzmacnia więź, a szczere spojrzenie sprzyja poprawie wizerunku.
  • Spokojny kontra agresywny ton głosu – może poprawić lub pogorszyć sytuację. Spokojny ton prawie zawsze prowadzi do lepszego rozwiązania problemu, agresywny natomiast pogarsza sytuację i utrudnia słuchanie; ton stanowi 30 procent komunikacji.
  • Nie odpowiadać krzykiem na krzyk – nauczenie się okazywania cierpliwości, zrozumienia i tolerancji oraz używanie spokojnego tonu pozwala szybciej rozwiązać konflikty.
  • Rozluźnione ciało i spokojny wyraz twarzy kontra napięcie i agresywna mina – wyraz twarzy i mowa ciała, podobnie jak ton głosu mogą poprawić sytuację i rozwiązać problem albo ją pogorszyć (język ciała to 60 procent komunikacji).
  • Niewłaściwe odczytanie mowy ciała – bardzo przydatną umiejętnością jest próba znalezienia alternatywy dla negatywnej interpretacji. Na przykład jedno dziecko może odwrócić się do drugiego plecami i może to zostać zinterpretowane jako brak sympatii. Alternatywna interpretacja może być taka, że to drugie przypomniało sobie nagle, że miało coś zrobić i odwróciło się, żeby pójść i zająć się tym.
  • Złośliwe spojrzenie – dzieci zwykle używają złośliwego spojrzenia kiedy są w złym humorze, czują się odrzucone, zazdrosne lub skrzywdzone. Ponieważ nie radzą sobie z takimi emocjami, reagują złośliwym bądź gniewnym spojrzeniem (przewracanie oczami). Warto nauczyć dziecko, by było świadome tego rodzaju odczuć, które może wyrażać za pomocą złośliwych spojrzeń, a także podpowiedzieć mu jak radzić sobie w takich sytuacjach (na przykład porozmawiać z nauczycielem). Złośliwe spojrzenie jest przykre dla drugiej osoby, nauczmy więc dziecko jak reagować na nie spokojnie zadanym pytaniem w rodzaju: Co się stało? albo Czy sprawiłem ci przykrość?
  • Spokój kontra agresywne gesty – pracując w grupie dzieci mogą wyrywać sobie z rąk różne przedmioty. Często sprawia to ogólne wrażenie braku chęci współpracy i nerwowości. Umiejętność współpracy może wydawać się prosta ale dzieci w pierwszych klasach szkoły podstawowej dopiero rozwijają swoje zdolności społeczne i trzeba je nauczyć, że gesty powinny być spokojne, a nie agresywne, że zamiast wyrywać koledze jakiś przedmiot należy poprosić. Agresywne wyciąganie ręki zostanie odebrane jako: Daj mi to natychmiast!, tymczasem łagodny, spokojny gest będzie wyglądał przyjaźnie.
  • Znak Stop! – kiedy dzieci w wieku szkolnym komunikują się ze sobą, zdarza się, że są bardzo impulsywne w słowach i gestach, a przecież nie każdy to lubi. Dlatego warto uświadomić dziecku, że pewne słowa i zachowania są dla niego nieakceptowalne. W przedszkolu być może nauczono je stwierdzenia: Stop, nie podoba mi się to!. W „prawdziwej” szkole może nadal go używać albo ograniczyć się do samego: Stop! wypowiedzianego powoli, poważnym tonem, podkreślonego wyciągnięciem dłoni i odsunięciem się o krok w celu zwiększenia dystansu.
  • Odejście i zignorowanie zaczepek, niegrzeczności i przykrej interakcji – podstawy asertywności których możemy nauczyć nawet małe dziecko bardzo mu się przydadzą w późniejszym wieku, kiedy będzie wchodziło w mnóstwo przeróżnych kontaktów. Prócz ignorowania przykrych słów i odejścia, może wykorzystać mowę ciała do zakomunikowania, że nie pozwoli się traktować w taki sposób. Na przykład w obliczu niemiłej sytuacji dziecko może się wyprostować, szeroko otworzyć oczy, wyciągnąć ręce w geście Stop!, a następnie odwrócić się i odejść. Najlepiej jeśli zaraz zaangażuje się w inną, przyjemniejszą sytuację, na przykład zacznie bawić się z kimś innym.
  • Najpierw pomyśleć, potem mówić – są słowa które potrafią znacznie pogorszyć nasz stan emocjonalny. Warto, żeby dziecko było świadome jak duży wpływ na innych mogą mieć jego słowa. W stanie wzburzenia emocjonalnego trudno panować nad słowami, warto więc stosować się do starego porzekadła: Jeśli nie potrafisz powiedzieć niczego miłego, nic nie mów.
  • Słowa z ładunkiem emocjonalnym – niektóre słowa i zwroty padają z ust dziecka dlatego, że jest marudne lub przygnębione. Często niosą one ze sobą znaczenie które może urazić bądź zranić kogoś innego, na przykład: dzieciuch, oszust, kłamczuch, głupi, tępak albo stwierdzenie: Już nie jesteś moją przyjaciółką!. Warto to dzieciom uświadomić, a jednocześnie podpowiedzieć im inne zwroty których mogą używać w zastępstwie, na przykład: Jestem zły, Nie podoba mi się to, co zrobiłeś. Trzeba pamiętać, że słowa potrafią ranić. Żeby to dziecku dobrze uświadomić, możemy w domu reagować okrzykiem: Auu! za każdym razem kiedy usłyszymy przykre słowa.
  • Ponowna próba – ucząc się pisać dzieci popełniają błędy. Podobnie mogą błądzić ucząc się wchodzenia w interakcje z innymi. W wyniku takich błędów może nie zostać nawiązana dobra relacja, warto więc nauczyć dziecko, żeby zdobyło się na odwagę i spróbowało ponownie w bardziej odpowiedni sposób. Często dzieci uświadamiają sobie, że powiedziały coś niegrzecznego. Nauczenie ich zwrotów w rodzaju: Przepraszam za to, co powiedziałem albo Byłem niegrzeczny, mówiąc… pomoże im naprawiać błędy. Rozwijanie tej umiejętności u dziecka wymaga zwracania mu uwagi od czasu do czasu jeśli wyraża się w sposób niegrzeczny.
  • Dzielność – warto, żeby dziecko zdawało sobie sprawę, że dzielność jest cechą którą trzeba nieustannie ćwiczyć, a wyjątkowej dzielności wymaga ćwiczenie dzielności kiedy jest się smutnym i przygnębionym. Trzeba dziecku dać okazję do wykazania się tą umiejętnością w słowach i w uczynkach, ponieważ przyda mu się to w różnych sytuacjach. Na przykład pokazuje im to, że jeśli powiedzą coś przykrego, będą miały odwagę przeprosić i powiedzieć to jeszcze raz w grzeczniejszy sposób.
  • Wybaczanie – zachęcanie dziecka do wybaczania błędów innym, szczególnie przyjaciołom ułatwi tworzenie bardziej pozytywnych więzi. Dzieci często nie zastanawiają się zanim coś powiedzą, przez co popełniają błędy w komunikacji. Chowanie urazy tylko pogłębia konflikt, natomiast wybaczanie pozwala rozładować napięcie.
  • Postępowanie z dziećmi które wciąż ranią innych – zdarza się, że dziecko przeprasza za powiedzenie lub zrobienie czegoś, a następnego dnia mówi albo robi to samo. Dzieciom trudno to zrozumieć, warto więc im uświadomić jak czują się ludzie potraktowani w taki sposób. Możemy na przykład powiedzieć: Wczoraj mówiłeś, że mogę się bawić, a dziś mówisz, że nie mogę. Nie wiem czy mogę wierzyć twoim słowom. Jeśli natomiast to twoje dziecko padło ofiarą takiego zachowania, pomóż mu określić jak się wtedy poczuło i podsuń pomysł jak powinno to zakomunikować. Na przykład: Czuję się odrzucony kiedy nie pozwalasz mi się bawić. Możesz również podpowiedzieć dziecku do kogo powinno się zwrócić jeśli takie próby nie przyniosą oczekiwanego rezultatu.
  • Radzenie sobie z nieszczerymi przeprosinami – dzieci często mają trudności z przepraszaniem. Przyczyn może być wiele: mogą się czuć niezręcznie z powodu tego, co zrobiły, być zakłopotane, zawstydzone albo przestraszone. Postarajmy się, by nasze dziecko zrozumiało, że inni mogą walczyć ze swoimi emocjami związanymi z tym, co zrobiły i, że należy przyjąć przeprosiny w takiej formie, w jakiej zostały wyrażone.
  • Zakładanie dobra – niektóre dzieci w sposób naturalny skłaniają się ku przypisywaniu złych intencji. Na przykład, kiedy ktoś na nie spojrzy sądzą, że ma o nich negatywną opinię. Takie podejście uniemożliwia interakcje która mogłaby się okazać udana. Trzeba przypominać dzieciom, że ich sposób myślenia ma wielkie znaczenie, ponieważ pozytywne nastawienie prowokuje do nawiązywania bardziej przyjaznych i udanych relacji.

autor: Lynn Jenkins

źródło: Gotowi do szkoły? Start! … Foksal, Warszawa 2015

Pakiet Moje emocje

  1. 6 podstawowych emocji
  2. Co to jest emocja?
  3. Miłość
  4. Zaskoczenie
  5. Wstręt
  6. Dodatki pdf

Wykłady, rewalidacja arkusze, lekcje, materiały, inspiracje

Opłata jednorazowa niezależna od subskrybcji

Zebrane środki pozwolą na dalszy rozwój strony oraz publikowanych treści

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.