Przeskocz do treści

Ocena zachowań autystycznych uczniów przez postronnych obserwatorów w miejscach publicznych

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty uczniowie niepełnosprawni mają zapewniony przez gminę dowóz do szkoły. Oczywiście jest to duże ułatwienie dla rodziców. Jednak ta sytuacja ogranicza uczniom możliwość uczenia się zachowań społecznych w sytuacjach naturalnych.

O tym, że wyjścia pozaszkone są dla naszych uczniów bardzo ważnym aspektem edukacyjnym, nikogo nie trzeba przekonywać (Sabik, Stachowicz, 2009).

Doświadczenia pracy z osobami autystycznymi pokazują, że największym problemem jest brak generalizacji nabytych umiejętności w sytuacjach pozaszkolnych, więc konieczne jest stwarzanie okazji do ich doskonalenia w naturalnych sytuacjach społecznych.

Uczniowie potrafią zachowywać się poprawnie na terenie szkoły, ale wiele ich zachowań, choć są akceptowalne w środowisku szkolnym, bywają niezrozumiałe, a czasem niebezpieczne w miejscach publicznych. Na przykład z pozoru mało szkodliwe podnoszenie rąk do góry w sytuacji wyrażania emocji. Dla nauczycieli obcujących z dzieckiem na co dzień jest to prawie niezauważalne, natomiast w autobusie, w kawiarni i w wielu innych miejscach wygląda bardzo niepokojąco.

Próbowaliśmy sklasyfikować zachowania naszych uczniów, aby uświadomić, że często to, co dla nauczyciela jest niezauważalne i nieszkodliwe, dla zewnętrznego otoczenia jest zachowaniem bardzo nietypowym, a czasem przerażającym.

W celu lepszego zobrazowania tematu, w poniższej tabeli przedstawiono różne zachowania uczniów oraz ocenę osób, które spotykają ich po raz pierwszy.

Tabela Zachowania uczniów w ocenie postronnych obserwatorów

ZachowanieOcena osób spotykanych na treningach
Autostymulacje słuchowe – uczeń przykłada dłoń do ust i ucha, wydaje niskie dźwiękiW autobusie ludzie odsuwają się i przesiadają na inne miejsce. W muzeum takie zachowanie jest bardzo widoczne ze względu na panującą tam ciszę, zwiedzający przyglądają się znacząco.
Zachowanie bardzo trudne podczas treningu.
Kołysanie się na krześleZachowanie nie do przyjęcia w autobusie, w sytuacji gdy uczeń siedzi na krześle obok osoby nierozumiejącej przyczyny takiego postępowania.
Natrętne czytanie wszystkich napisówOsoba, która nie wyróżnia się wyglądem, czytająca głośno wszystkie napisy, jest traktowana jako ktoś niebezpieczny. Ludzie boją się i odsuwają.
Zachowanie trudne.
Głośny śmiechPodczas treningów śmiech jest traktowany jako atak na drugą osobę. Zwykle ludzie reagują dość ostro, np.: „Jak się nie potraficie zachować, to…, moglibyście się uspokoić! Normalni ludzie chcą wypić spokojnie kawę”.
Zachowane trudne.
Stereotypowe klaskanieStereotypowe klaskanie jest przyjmowane ze zdziwieniem, rzadko z oburzeniem.
Zachowanie, które zwykle jest tolerowane przez otoczenie.
Głośne mówienie o swoich potrzebach fizjologicznychZachowanie postrzegane jako dziwaczne.
Przykład z treningu: Zatłoczony autobus, uczennica mówi głośno: „Zesikam się, co będzie jak się zesikam, czy mogę się zesikać na krzesło?”.
Nauczycielowi trudno odpowiednio zareagować, rozmowa o potrzebach fizjologicznych w miejscu publicznym jest niestosowna.
Podnoszenie rąk do góryW środkach komunikacji miejskiej nastoletni chłopak, który w nieoczekiwanym momencie podnosi ręce do góry, wygląda groźnie.
Zachowanie trudne.
Stereotypowe podskakiwaniePodskakujący nastolatek wygląda niebezpiecznie. Sądząc po reakcjach można się tylko domyślać, co czują świadkowie takiego zachowania – być może strach, czasem zdziwienie.
Zachowania autoagresywnePodczas treningów jest się stale obserwowanym. Jest to niezwykle trudne w sytuacji wystąpienia autoagresji. Uczeń przejawiający zachowania autoagresywne nie może brać udziału w treningu, w którym nie ma możliwości zapanowania nad swoimi zachowaniami.
Zaleca się krótkie treningi, uwzględniające szybki powrót do szkoły.
Stereotypowe stukanie w różne przedmiotyOsoba, która stuka w sklepie, jest postrzegana jako potencjalne zagrożenie.
To samo dotyczy wyjść do muzeów.
Pytanie ludzi o imięOsoby postronne postawione w sytuacji bezpośredniej konfrontacji z uczniem zwykle odczuwają duży dyskomfort. Nie wiedzą jak zareagować. Zwykle odwracają się i odchodzą. Jest to sytuacja trudna. Dziecko uczy się, jak zapytać kogoś o imię. Potem jest uczone, że nie zawsze może pytać; świat jest zbyt skomplikowany, brakuje jasnych zasad.
Siadanie, kładzenie się w różnych miejscachNa zewnątrz zachowanie nie do przyjęcia (np. nastolatek, który siada na podłodze w autobusie z powodu braku wolnych miejsc).
Natręctwa (lizanie gładkich powierzchni, wiązanie sznurków itp.)Takie zachowania wymagają ścisłej kontroli.
Różne formy wymuszania (płacz, próba zajęcia miejsca, nawet przez ściągnięcie innej osoby z krzesła, krzyk)Osoba płacze w autobusie, ponieważ chce usiąść, ale nie ma wolnego miejsca. Pasażerowie natychmiast zwalniają miejsca. Zadaniem terapeuty jest wypracowanie umiejętności radzenia sobie w uciążliwych sytuacjach. Dlatego uczniowie często stoją w środkach komunikacji.
AgresjaReakcja osób postronnych: lęk, ucieczka, zwykle nieudane próby pomocy (np. chęć wezwania policji).

Takie zestawienie ułatwia terapeutom przygotowanie programu treningu TUS i opracowanie strategii postępowania pod kątem pracy nad zachowaniami poszczególnych osób/uczniów z autyzmem (Sabik, Stachowicz, Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych…, 2009).

źródło: J. Kossewska, Kompleksowe wspomaganie uczniów z autyzmem…, Impuls, Kraków 2009

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: